Sint-Jan Berchmanscollege. Eerste steen.

vorige | volgende || [index | inscriptie]


Petrus Lambertus cardinalis Goossens, archiepiscopus Mechliniensis, iuventuti virtute ac scientia informandae Sancto Io(ann)e Berchmans patrocinante, hanc aedem dedicavit anno Domini MDCCCLXLI, rectore collegii canonico Leonardo Smets, architecto Edmundo Leclef, operum conductore Ludovico Buisseret.

Petrus Lambertus kardinaal Goossens, aartsbisschop van Mechelen, heeft, om de jeugd in deugd en wijsheid te onderrichten met Sint-Jan Berchmans als patroon, dit huis gewijd in het jaar onzes Heren 1891, (met als) bestuurder van het college kanunnik Leonard Smets, (als) architect Edmond Leclef, (als) aannemer der werken Louis Buisseret.


Petrus Lambertus Goossens (1827-1906) was aartsbisschop van Mechelen sedert 1884. Hij werd kardinaal in 1889, het jaar waarin het college werd gesticht.

cardinalis, -is: kardinaal. Dergelijke titels volgen onmiddellijk na de doopnamen.

archiepiscopus, -i: aartsbisschop.

Mechliniensis, -is, e: van Mechelen. Het aartsbisdom Mechelen was zeer uitgestrekt en omvatte ook het huidige bisdom Antwerpen (opgericht in 1962).

iuventus, -utis: de jeugd. iuventuti [...] informandae is een dativus finalis: tot onderricht der jeugd.

virtus, -utis: deugd, uitmuntendheid, wat naar de religieuze en morele vorming verwijst.

scientia, -ae: kennis, wijsheid, maar ook gezonde opvattingen, wat verwijst naar de intellectuele vorming.

Sint-Jan [Ioannes, -is] Berchmans, patroon van de Belgische jeugd, werd heiligverklaard in 1889.

Patrocinari: beschermen, verdedigen.

Sancto Ioanne Berchmans patrocinante: een losse ablatief van het type Anco regnante.

aedes, -is: gebouw, huis, het woord dat gewoonlijk werd gebruikt door de inwoners van het college als ze het over hun verblijfplaats hadden: la maison.

dedicare: wijden in de twee betekenissen: inwijden en toewijden.

rector, -oris: directeur, in die tijd vertaald als bestuurder.

collegium, -ii: college, waarmee verwezen werd naar de eigenlijke school, die verschilde van een "instituut", waar Latijn en Grieks niet op het programma stonden.

canonicus, -i: kanunnik. Men onderscheidde de kanunniken van het Metropolitaan Kapittel en de zgn. erekanunniken.

Leonard Smets (1853-1902) was de eerste directeur van het college. In 1900, toen hij het college verliet, had deze krachtige man zijn gezondheid opgeofferd aan het college, dat hij liet bloeien ondanks vele tegenslagen. Het was bekend dat een brand die in 1894 een aantal vleugels van het college verwoestte, terwijl hij machteloos moest toezien, hem gebroken had.

architectus, -i: architect.

conductor, -oris: een aannemer. Operum conductor lijkt een letterlijke weergave te zijn van "entrepreneur des travaux/aannemer der werken", hoewel de uitdrukking reeds vinden bij Cicero: operis conductor.

Edmundus Leclef: Edmond Leclef. Leclef won met zijn plannen van het college een gouden medaille op de Antwerpse wereldtentoonstelling van 1894. Ludovicus Buisseret, Louis Buisseret, één van de belangrijke aannemers van de stad, ging bankroet...

canonico [...] Ludovico Buisseret zijn losse ablatieven van het type Cicerone consule.


© Leopold Winckelmans - 1999-2006.

Valid HTML 4.01!   WebCounter