Beeldengroep Willem van Saeftinghe

Sinds 1987 prijkt op het marktplein 'Onder de Toren' het standbeeld van de legendarische broeder-ridder Willem van Saeftinghe. Deze bronzen creatie is het werk van de Westvlaming Jef Claerhout. De beeldengroep toont de reus Willem van Saeftinghe met aan zijn voeten de strijdende Vlaamse legers tegen de Franse riddertroepen, gescheiden door de 'Groeninghebeek'.

Wie was Willem van Saeftinghe ?

Willem van Saeftinghe was een lekenbroeder die in de 13de eeuw binnentrad in de Cisterciënzerabdij Ter Doest in Lissewege. Hij raakte bekend door z'n deelname aan de Guldensporenslag, de strijd van de Vlamingen tegen de Fransen in 1302 te Kortrijk. Daar zou hij méér dan 40 Franse ridders omgebracht hebben alsook de aanvoerder van het Franse leger Robert D'Artois. Samen met Jan Breydel, Pieter Deconinck, Jan van Renesse, Willem van Gullik en Jan van Namen werd Willem van Saeftinghe een van de helden van de Slag der Gulden Sporen.


1308

In 1308 laat hij weer van zich horen wanneer hij de leiding neemt bij de opstand van de lekenbroeders. Wanneer het bestuur van de abdij beslist om de 'Uithoven' (abdijhoeven) te gaan verpachten (verhuren) zien de lekenbroeders hun toekomst somber in en komen in opstand. Willem van Saeftinghe zou bij die schermutselingen de keldermeester hebben gedood en de abt hebben verwond.Na de vlucht op de toren van Lissewege en de bevrijding door Jan Breydel en de zoon van Pieter de Coninck werd Willem in de ban van de kerk geslagen. De Paus in Avignon gaf Willem vergiffenis op voorwaarde dat hij zou gaan strijden tegen de Saracenen in het Heilig Land. Willem van Saeftinghe zou gesneuveld zijn bij de belegering van het eiland Rhodos.

Willem van Saeftinghe in de 19de eeuw

In de negentiende-eeuwse mythologie van de Guldensporenslag kreeg Willem van Saeftinge een secundaire plaats. Hij bleef in de schaduw van anderen. Tijdens het interbellum dook zijn figuur op in een studentenlied (Jutho vooruit en dapper) van Willem Gijssels en Arthur Meulemans. De mythe kreeg het duidelijkst vorm in de gelijknamige historische roman van Anton van de Velde (in 1942 verschenen als nummer 4 van de reeks Dietsche gestalten). De weinige bekende historische gegevens werden samengebracht tot een betekenisvol verhaal, waarin de lekenbroeder werd voorgesteld als een strijder voor de Vlaamse zaak. Heen en weer geslingerd tussen de liefde voor zijn land en volk en de gehoorzaamheid die hij aan een franskiljonse abt verschuldigd was, bleek hij uiteindelijk "eerst Vlaming en daarna conveers" te zijn. In hetzelfde jaar verscheen ook (in een beperkte oplage) Willem van Saeftingen: een Vlaamsch heldendicht van R. Ysabie (met illustraties van Albert Servaes).

Na de Tweede Wereldoorlog bleef Willem van Saeftinge bekend, als hoofdfiguur van boeken van Lucien Dendooven 'Ridder van Ter Doest, 1967', A. Boni 'De reus van Ter Doest, 1967' en Johan Ballegeer 'Allen die het zwaard grijpen, 1968', en ook als symbool (in 1949 werd de Antwerpse jeugdgroep WIVASA naar hem genoemd). Zoals de andere figuren die aan dezelfde historische context werden ontleend, werd Willem van Saeftinge eerst een (bescheiden) Belgische en daarna een exclusief Vlaamse held. En ook hij kreeg in de twintigste- eeuwse literatuur wel eens andere dan nationale betekenissen, zoals in het toneelstuk Willem van Saeftinge ou le péché de violence van J. Francis, op muziek gezet door F. Devreese (1964), waarin hij werd voorgesteld als een personificatie van sociale en humanitaire waarden.

Bij uitgeverij Halewijn verscheen in de jaren '60 een stripverhaal rond het levensverhaal van Willem van Saeftinge. Tekeningen van Jef Nys, bekend van de Jommeke verhalen. Zowat alle stukken in deze bio vermeld, worden tentoongesteld in het Bezoekerscentrum van Lissewege. Op de foto onder: De triomfantelijke intocht van de Vlaamse strijders in Brugge met voorop Willem van Saeftinghe. Muurschilderij in de gotische zaal van het Brugse stadhuis.