Mijn privé Kyotonorm hoopt op ITER

         Papier is verduldig. De Kyotonorm aanvaarden, begint met handtekeningen onderaan een verduldig papier. We tekenen en schaffen onze kerncentrales af. We weten dat we zo die norm nog moeilijk kunnen halen. Misschien door schone lucht elders te kopen? Los je zo de uitstoot van broeikasgassen op wereldschaal op? Lucht kopen in Siberië is luchtig jezelf een boete opleggen omdat je de Kyotonorm niet kunt of wilt halen, meer niet.

         Dan toch kerncentrales? Die stoten geen CO2 uit, maar produceren radioactieve afval met lange levensduur. Veilig opbergen. Kan. Misschien komen er zelfs andere oplossingen. In 1993 meldde de fysica reeds dat men eventueel door kernmutatie die radioactieve afval met lange levensduur kon omvormen tot afval met kortere levensduur: ATW: Accelerator-driven Transmutation of Waste (voor meer uitleg over ATW, zie in deze reeks “wijze woordmobielen”, meer bepaald het stukje “Groenen, gifgroenen en wegwerpgroenen”.) Nu die methode is nog nergens gerealiseerd, is zuiver theorie. Voor de praktijk is er geen interesse. Waarom niet? Velen zeggen dat het beter is kernafvalproblemen te voorkomen dan te genezen en we gooien het kind, de kerncentralens met een toch milieuvriendelijk aspect, samen met het badwater weg, want het kind is ook een stout kind, gedenk Tsjernobyl. Kernfysici beweren: men kan het kind tegenwoordig opvoeden tot een veilige schat.

         Beter. Men zou in de toekomst ons energieprobleem kunnen oplossen met de kernfusie van deuterium en tritium tot helium: de reactie van de waterstofbom:

H12 + H13 → He24 + n01

Bij die reactie is er een relatief groot massadefect: massa zet zich om in energie. Er blijven daarbij geen langlevende radioactieve kernen achter. De bewegende He-kernen (α-stralen) en neutronen kan men makkelijk stoppen. De deuterium- en tritiumkernen moeten om in elkaar te dringen wel voldoende kinetische energie hebben, bereikt men door het plasma te verhitten tot 10.000.000 graden. (Na de gasfase, als men het gas blijft verwarmen, komt de materie in de plasmatoestand: de atomen botsen zich stuk in losse kernen en losse elektronen). Moeilijk, 10.000.000 graden is heel heet en je kunt zo’n heet plasma ook niet opsluiten in een sauspannetje. In een waterstofbom bereikt men de heel hoge temperatuur door die bom te ontsteken met een gewone kernbom. Het is een kleine bom1-grote bom2 explosie.

De fysica droomt ervan die waterstofbomreactie te temmen, traag en gecontroleerd te laten verlopen, zodat men de vrijgekomen energie nuttig kan gebruiken. Die droom kan werkelijkheid worden mits nog veel en duur research. Dringende proeven. We willen toch zo vlug mogelijk zuivere en genoeg energie zonder broeikasgassen te produceren? De fusiereactie is reeds gerealiseerd op kleinere schaal, maar telken kostte de realisatie meer energie dan de reactie opbracht. Toch is er hoop. Men zou met het internationaal ITER-project een prototype van een fusiereactor willen realiseren. ITER staat voor: International Thermonuclear Experimental Reactor. Eerst wou de USA niet meedoen, maar na het drukken van de kostprijs, de reactor kleiner te ontwerpen, kwamen ze wel over de brug. ITER is nu een samenwerkingsproject tussen de EU, de USA, Rusland, China, Japan en Noord-Korea. Mooi zo. Doe zo voort, realiseer, de wereld wacht op zuivere energie. Maar de wereld is een egoïstisch schouwtoneel. De EU, Rusland en China gaan akkoord met het bouwen van ITER in Frankrijk, in Cadarache, terwijl de USA, Japan en Noord-Korea ITER in Japan willen, in Rokkasho-Mura. De Kyotonorm en de weldenkende mens verlangen toegevingen, willen vooruit met de geit van de propere energie. Windturbines, zonnepanelen mogen. Een beetje aarde aan de dijk. Kernfusie: mogelijk meer dan voldoende aarde! Begin eraan. Men raakte het niet eens en weer niet eens over de vestigingsplaats, jaren. Eindelijk wel in de zomer van 2005, het internationaal jaar van de fysica. ITER wordt gebouwd in Caradache, in Frankrijk. Het project staat onder de leiding van de Japanner Kaname Ikeda.

De realisatie is gepland tegen 2016. De kostprijs zou 10 miljard € bedragen. Moeten we er voor over hebben om te trachten het energieprobleem op te lossen en tevens de Kyotonorm te halen. Haast en spoed is zelden goed, maar door touwtrekkerij over de vestigingsplaats van ITER jaren vertraging oplopen is erger..



© Hugo Van Vlaslaer

 .

 
terug naar de startpagina (klik)       terug naar de inhoudstafel van deze reeks (klik)  naar het volgende essay (klik)