Het literair belang van Beatrijs en van een zonnebloem


Toen ik in het vijfde leerjaar middelbaar onderwijs zat, heb ik het geleerd. Mijn leraar Nederlands sprak: “Hugo, kom naar voren.” Hij vroeg daarna naar de kwaliteiten van Beatrijs. Ik ging even na of hij me ergens kon gezien hebben met een Beatrijs, maar ik realiseerde me pijnlijk, dat hij de vorige les gezaagd had over een oud stichtelijk verhaal en dat het ding ook zo heette. Pijnlijk, want ik besefte plots: ik had mijn letterkunde niet ingestudeerd. Ik dacht de vorigere avond dat de leraar de laatste les uitsluitend reeds geziene koeien uit de sloot gehaald had. Jezus, op het einde van de les was die Beatrijs inderdaad verschenen. Vergeten, ik goede leerling, de eerste van de klas...
Ik ken Beatrijs nu nog. Een non wordt uit het klooster gelokt door een ridder. Het blijft niet bij het lokken: nog dezelfde nacht wordt ze verleid en verlegd in ene positie, die geschikt was om in positie te komen. Ze deden voort en maakten vorderingen. Hoewel dit niet bepaald heiligmakend is voor een zuster, kwam haar lichaam hierdoor in een gezegende toestand. Ze koopt een onwettig kind, nog een buitenechtelijk kind en nog een natuurlijk kind. Dan krijgt ze natuurlijk berouw. Wetende dat het kloosterleven op een hoger echelon staat dan moeder-aan-de-haard, besteedt ze de kinderen uit en gaat terug waar ze voor het lokken was. Niemand merkte iets: Onze-Lieve-Vrouw speelde zuster-ad-interim voor haar, omdat de non Beatrijs door alles heen Onze-Lieve-Vrouw vereerde.
Maar toen, die bewuste dag, kende ik de literaire kwaliteiten niet: primo, secundo en tertio. Hij noemde ze dan zelf op. Primo en secundo ben ik vergeten. Tertio ken ik nog: dit verhaal onderscheidt zich door de bijzondere kiesheid, waarmee het delicate gegeven is behandeld. Zie daar!
"Jij kent er niets van", zei hij ook. "Lees Beatrijs en maak me een verhandeling van 200 lijnen."

Dus heb ik het gelezen, dus was ik als puber bijzonder ontgoocheld over die bijzondere kiesheid.

Ik streef nu naar andere literaire kwaliteiten en dat is makkelijk, want onze taal is rijk.

Onze taal is rijk. Je kunt bouwen en afbreken met woorden. Je hebt gevelsteenwoorden: “geachte, buitengewoon”, je hebt snelbouwwoorden: “fantastisch, verdomme, hartstikke”, doorzichtige woorden om vensters te maken om naar de zon te kijken: “doorkijkjurk”.  Je beschikt over grendelwoorden om je deur af te sluiten: “stik, verrek”.  Je hebt slaapkamerwoorden: “poesje” en sloophamerwoorden: “smoesje”.

Ik ben gek op onze taal, want onze taal is gek.  Ontnuchteren is nuchter maken, ontbloten is bloot maken. Dus ontkleden is kleed maken. "Het heeft geen zin zich een kleed te maken, als je niet kunt naaien",  zei ze.  "Het heeft geen zin zich te ontkleden, als je niet kunt naaien", zei ze. 

Ik wil graag de gekke dingen in mijn moedertaal exploiteren om jullie en mij te amuseren.

Zelfs uit onze tuin zijn er waar gebeurde plezierige feiten te melden in mijn moedertaal. Ooit leefde er een zonnebloem anders. Een normale mens mag het noorden niet kwijt zijn en een normale zonnebloem richt zich naar de zon. Onze living ziet naar het zuiden uit op de tuin. Hij heeft daar  grote ramen tot op de grond: een groot hefschuifraam en een evengroot vast raam. Hij heeft dus gedeeltelijk een glazen wand. De bewuste zonnebloem van de foto verscheen spontaan. Kind van een te vondeling gelegd zaadje. Ik behandelde de bloem met respect, niet als onkruid. Ze groeide en groeide en keek elke middag naar de ramen van de living. Ze keek niet naar de zon, maar naar het noorden om zich te spiegelen in de ruiten.  Een ijdele bloem? Neen, een sympathisant van Agalev (nu: Groen!). Toen scoorde die partij nog zetels. Je ziet aan de schaduw van de tuinstoel dat de bloem inderdaad met de rug naar de zon staat. Ze is anders gaan leven om de door de ramen teruggekaatste zonne-energie te recupereren. Echt geïnspireerd door Agalev? Ze gaf mij inspiratie voor een foto en voor deze woordmobiel.

 

© Hugo Van Vlaslaer

terug naar de startpagina (klik)      terug naar de inhoudstafel van deze reeks (klik)

naar het volgend stukje (klik)