PRESENTATIE van Het Liegend Konijn - 1/2007
in deBuren te Brussel

Op Gedichtendag - 25 januari 2007 - verscheen het themanummer 'VERANDERLIJK' van Het Liegend Konijn. Om 11 uur werd het feestnummer aan de pers voorgesteld. De toespraak van Jozef Deleu, hoofdredacteur, vindt u hieronder.

In vijf jaar tijd heeft Het Liegend Konijn in ons taalgebied een eigen plaats verworven, naast de Vlaamse Poëziekrant en het Nederlandse Awater, de twee andere poëzietijdschriften. In tegenstelling tot deze bladen bevat Het Liegend Konijn geen kritische of theoretische beschouwingen, maar uitsluitend nieuwe, nog onuitgegeven poëzie van dichters met uiteenlopende poëtica's. Dat is een bewuste keuze.

Deze optie betekent allerminst dat ik niet op de hoogte zou zijn van de controverses in de wereld van onze poëten. Ik ken de provocerende essays en standpunten van de Nederlandse dichter Ilja Leonard Pfeijffer en het weerwerk daarop van onder meer de Vlaamse dichter Stefan Hertmans. Iedere nieuwe generatie revolteert tegen de voorgaande. Bij de dichters is het niet anders. Voor de een is vernieuwing onontbeerlijk, voor de ander vormt ze een bedreiging. Het Liegend Konijn kiest voor meerstemmigheid en contrast. Schoolvorming laat het blad aan zich voorbijgaan. Daar is het te dartel voor.

Hoewel sommige cultuurpessimisten beweren dat poëzielezers tot een uitstervend ras behoren, denk ik dat ze zich vergissen. Het Liegend Konijn floreert. Het telt enkele honderden abonnees en de gemiddelde oplage per nummer bedraagt 1500 à 2000 exemplaren.

Het lezen van poëzie in het algemeen en van hedendaagse poëzie in het bijzonder, vraagt een serieuze intellectuele inspanning. In een tijd waarin de reclame de taal vervlakt en vervuilt en tot een hapklare brok reduceert, is dat lang niet vanzelfsprekend. Dichters revolteren daartegen. Als de zalmforel zwemmen zij tegen de stroom in. Dat maakt hen hinderlijk en maatschappelijk van betekenis.

Het eerste nummer van de 5de jaargang van Het Liegend Konijn is een themanummer. 85 dichters - 22 dames en 63 heren - werkten eraan mee: 57 Nederlanders, 1 Surinamer en 27 Vlamingen. Voor Het Liegend Konijn is er slechts één Nederlandstalige poëzie. De verscheidenheid ervan vormt haar rijkdom. Een andere benadering is provincialistisch en zowel om literaire als om taalpolitieke redenen niet wenselijk. Poëten hebben behoefte aan ruimte en confrontatie, zowel binnen als buiten het taalgebied. Het is daarom ook bemoedigend te mogen constateren dat in toenemende mate hedendaagse Nederlandstalige poëzie wordt vertaald en in het buitenland uitgegeven. Dat is een blijk van echte waardering voor de kwaliteit van onze poëzie.

Het thema van het jubileumnummer van Het Liegend Konijn is 'VERANDERLIJK'. Van Dale geeft als synoniemen: onbestendig, ongestadig, onvast, wispelturig. Het schijnbaar onveranderlijke is 'VERANDERLIJK'. Alles waar we greep op menen te hebben, kan ons ontsnappen, zoals water dat de vorm aanneemt van de grilligste bedding. Ons brein, een dynamisch systeem, wordt onophoudelijk door nieuwe impulsen beïnvloed.

Deze onbestendigheid laat ook sporen na in het werk van dichters. Zij hebben het op een eigenzinnige manier over zichzelf en over de wereld waarin zij leven. Zoals ieder mens stapelen zij kennis en ervaring van verleden en heden op in hun feilbaar geheugen. Soms voorvoelen ze wat er staat te gebeuren. Eenduidigheid en verstarring staan haaks op poëzie.

Poëzie beantwoordt niet aan onze behoefte om geïnformeerd te worden, maar gaat over de dingen waar wij geen woorden voor hebben. Daaraan ontleent ze haar duurzaamheid, ondanks haar niet-aflatende veranderlijkheid.

Ook het medium van de dichter, de taal, evolueert voortdurend onder de druk van nieuwe mogelijkheden en behoeften. In een poging om onbekende gelaagdheid bloot te leggen of zelf te creëren, halen veel dichters de taal vakkundig uit elkaar. Dat vereist aandachtige lectuur. Poëzie is geen mededeling en evenmin de verwoording van een gedachte. Ze is ervaring en in hoge mate wijsheid. Wat dichters door de kracht van de suggestie weten op te roepen, beantwoordt aan de behoefte om door te dringen tot het mysterie van het bestaan.

Het woord 'veranderlijk' inspireerde jonge en oudere dichters. Charles Ducal schreef het gedicht 'Onvindbaar' en droeg het op aan het jarige tijdschrift. Ik lees het u voor. Het evoceert treffend waar Het Liegend Konijn voor staat:

Omdat het liegt en dus kan veranderen
omdat het maar zichtbaar is tussen de lijnen
omdat het ontdekt wat al lang is ontdekt
maar nooit op deze onmogelijke wijze

omdat het zich aanpast, ook aan het zeer grijze
omdat het de jager zelf heeft gewekt
omdat het elk schot tot een spat kan verkleinen
omdat het gestroopt en verhandeld

nog nooit is gevat.

Tot besluit vraag ik graag uw aandacht voor Poëten in het Vlaams Parlement, een poëziefeest dat hier vanavond in Brussel plaatsvindt. Voor de 3de keer stelt het Vlaams Parlement zijn deuren open voor dichters en poëzieliefhebbers. Nadat ik ooit had opgemerkt dat het Vlaams Parlement wel prachtige kunstwerken aankoopt voor zijn fraaie behuizing, maar nooit enige aandacht besteedde aan literatuur, werd ik door de toenmalige voorzitter, Norbert De Batselier, uitgenodigd om een poëziefeest te organiseren. Dat gebeurde een eerste keer in 2002 en een tweede keer in 2004. De belangstelling was enorm en er werd ook telkens een speciale bloemlezing uitgegeven. Er traden Nederlandse, Vlaamse, Surinaamse, Zuid-Afrikaanse, maar ook Franstalige dichters op.

De derde editie van Poëten in het Vlaams Parlement staat in het teken van Het Liegend Konijn. Nederlandse en Vlaamse dichters zullen hun werk uit het tijdschrift voorlezen. De nieuwe voorzitter van het Vlaams Parlement, mevrouw Marleen Vanderpoorten, zeg ik oprecht dank omdat zij dit derde poëziefeest heeft mogelijk gemaakt.

Tot slot nog enkele woorden van dank:

• Allereerst aan mijn Vlaamse uitgever André van Halewyck en zijn Nederlandse collega Meulenhoff, die mijn wilde plannen met Het Liegend Konijn hebben gerealiseerd en daarvoor ook de nodige steun wisten te verwerven.

• Ook dank aan de Vlaams Minister van Cultuur, Bert Anciaux, die op een doeltreffende wijze dit jubileumnummer prominent in het buitenland helpt verspreiden.

• In het bijzonder dank ik ook de directeur en gastheer van dit Vlaams-Nederlands Huis, Dorian van der Brempt. Hij slaagt er steeds beter in om van deBuren een plek te maken waar Nederlanders en Vlamingen zich thuis voelen en waar ze ook gemeenschappelijke realisaties kunnen presenteren.

En helemaal ten slotte hoop ik dat dit jubileumnummer u vele uren leesplezier zal bezorgen. Een beetje inhalig misschien, waarvoor mijn excuses, maar met de instemming van de Nederlandse dichters en vrienden, noem ik dit jubileumnummer van Het Liegend Konijn graag een Vlaamse Reus.

Ik dank u voor uw belangstelling.

Jozef Deleu
hoofdredacteur Het Liegend Konijn

Meer...
> de inleiding
> de cover
> de inhoud
> even proeven
> de presentatie
> de toespraak = op deze pagina
> Poëten in het Vlaams Parlement
> in Ter Zake