Louis' Thuispagina  - VLAAMSE SCHRIJVERS

CYRIEL BUYSSE

Cyriel Buysse werd geboren te Nevele op 20 september 1859. Zijn vader had te Nevele een chicoreifabriekje. Hij behoorde tot een welgestelde en ontwikkelde familie in de Leiestreek. Na zijn middelbare studies te Gent moest Cyriel er op het kantoor gaan werken met de bedoeling later de zaak over te nemen. Voor zijn zesentwintigste schreef hij niet. Op aanraden van zijn tante, de schrijfster Virginie Loveling, begon hij te schrijven. Toen vader Buysse op een dag vernam dat hij omgang had met een dochter uit een plaatselijk café werd hij thuis buitengezet. Opnieuw zijn tante raadde hem aan te emigreren naar Amerika. Tussen 1886 en 1893 stak hij verschillende malen de plas over maar kwam telkens weer met heel wat onaangename ervaringen die hij later beschreef in "Twee werelden". Tot de eerste wereldoorlog vond Cyriel Buysse zijn trouwste lezerskring in Nederland met o.a. het naturalistische (1) "De Biezenstekker". In die periode vond de schrijver bij de overwegend katholieke Vlaamse opinie alsook bij de faminganten weinig genade. Dit had als oorzaak zijn ontraditionele voorstelling van het Vlaamse volksleven en de Vlaamse idealen. Zijn eerste echte roman verscheen in 1893 : "Het recht van de sterkste". Bij de oprichting in datzelfde jaar van het tijdschrift "Van Nu en Straks" zat Cyriel Buysse in de redactie, samen met Prosper Van Langendonck, August Vermeylen en Emmanuel De Bom. In 1896 huwde hij te Haarlem met jonkvrouwe Nelly Dyserinck. Van dan af woonde hij in de winter in Den Haag terwijl hij tijdens de zomer op zijn landgoed te Afsnee verbleef. Van zijn tweede vaderland Nederland is in zijn werken nauwelijks sprake tenzij in zijn oorlogsverhalen over uitgeweken Belgen tijdens de eerste wereldoorlog. Samen met o.a. Couperus richtte hij het maandschrift "Groot Nederland" op, waarvan hij redacteur bleef tot zijn dood. Tijdens de eerste wereldoorlog verbleef hij permanent in Nederland waar hij medewerkte aan het krantje "De Vlaamsche Stem". Na de oorlog keert hij terug naar Vlaanderen waar hij thans meer aandacht vindt dan in Nederland. In 1921 ontvangt hij de staatsprijs voor letterkunde. In 1930 wordt hij academielid. In 1932 wordt hij door koning Albert I verheven in de adelstand. Hij wordt baron, een opmerkelijk feit voor een Vlaams auteur, en dan nog wel de schrijver van "Het Gezin van Paemel" en verschillende andere werken waarin de draak wordt gestoken met "mijnheer de baron". Cyriel Buysse is onze bekendste naturalistische romancier (2) die met werken als "Het recht van de sterkste", "Het ezelken", "Tantes", "Te lande", "Van arme mensen", enz... realistisch en soms ironisch (3) de wereld en het leven beschrijft zoals hij het ziet en meer sympathie en begrip vertoont voor de lagere sociale klasse dan de hogere. Zijn werk sloot aan bij het oudere Vlaamse realisme van o.a. Streuvels, maar was tevens beïnvloed door het Franse naturalisme van o.a. Zola en De Maupassant. Zijn schrijftrant was echter zeker niet overladen zoals die van vele naturalistische auteurs en werd met de jaren soberder, zodat zijn werk nog steeds niet verouderd aandoet en nog vlot leesbaar is.
Hij schreef ook onder de pseudoniemen Louis Bonheyden, Prosper van Hove en Robert Palmer.
Als pittig detail kan misschien nog vermeld worden dat Buysse één van de eersten was in Vlaanderen die zich een "automobiel" aanschafte.
Cyriel Buysse overleed te Afsnee op 25 juli 1932.

Bibliografie :

- Vroege novellen en schetsen (bundel, 1885-1901)
        - Het erfdeel van Onkel Baptiste
         - Broeder en zuster
         - Guustje en Zieneken (1887)
         - Twee herinneringen uit Amerika (I. Dog-fish, II. Hongersnood) (1888)
         - Free-lunch
         - Mishawaka
         - De pokken
         - Een verzoening
         - Twee beesten
         - De linde
         - Gampelaarken
         - Schrik
         - Een philippe
         - De dood van Ieperen
         - Hongerlijder !
         - Tickets
         - Oproer aan boord
         - Moeder
         - Het huwelijk van neef Perseijn (1893)
         - Op een zomeravond
         - Adieu !
         - Brood of dood
         - De gelukkige tijding
         - ‘t Verdriet van Meneer Ongena (1905)
         - Een womanhater
         - Gelukkig
         - Aan ‘t strand, Na een zonnedroom(1903)
         -  De zwarte kost (1898)
         - Monsieur Hardamour
         - De appelboom
         - Toneelspelers buiten
         - Max
- Beter laat dan nooit (verhaal, 1891)
- Het recht van de sterkste (roman, 1893)
- Sursum corda (roman, 1894)
- De biezenstekker (roman, 1894)
- De plaatsvervangende vrederechter (toneel, 1895)
- Het socialisme en de Vlaamse landlieden (essay, 1895)
- Wroeging (roman, 1895)
- Mea culpa (roman, 1896)
- Op 't blauwhuis (roman, 1897)
- Schoppenboer (roman, 1898)
- Uit Vlaanderen (bundel, 1899)
         - Een levensdroom
         - De pijpelingjes
         - De weddenschap
         - De gevangenen
         - De kikkers
         - Pierke en Kootje
         - Het paard
         - De doop
         - De baanwachter
         - De broodvervoerder
         - Tragedie
         - Dukske
- Driekoningenavond (toneel, 1899)
- Te lande (bundel, 1900)
         - Van Alleijnes’ ziel
         - Blanche
         - De wraak van Permentier
         - De verlossing
- 'n Leeuw van Vlaanderen (roman, 1900)
- Maria (toneel, 1900)
- Van arme mensen (bundel, 1901)
         - Grueten Broos
         - De opzichter der visserij
         - ‘t Beeldeken
         - De eenzame
         - Gruetmoeder Renske
         - Op het kleine gehucht
- Het gezin van Paemel (toneel, 1902)
- Daarna (roman, 1903)
- Tussen Leie en Schelde (bundel, 1904)
         - De steunpilaren der ‘Ope van Vrede’
         - Het roomwitte koetje
         - De bedevaart naar Sint-Cornelius-Ten-Hove
         - Paatros
- De landverhuizers (toneel, 1904)
- De sociale misdaad (toneel, 1904)
- Se non è vero (toneel, samen met A.W.G. Van Riemsdijk, 1905)
- In de natuur (bundel 1905)
         - In de natuur
         - Z’n eigen boas zien
         - ‘n Dorpje
                  - Mijnheer de burgemeester
                  - Jan Tamboer
                  - Verkiezing
                  - Het advertentiebriefje
                  - Lauwegem tegen Bavel
                  - Het hofje
                  - Jocquier en zijn lief
                  - ‘Jonge juffers’-kransje
         - Mijn beestjes
                  - Poeti
                  - De zwaluwtjes
                  - De konijntjes
                  - Het ‘lelijke eendje’
         - Droomvisioenen
                  - De boom
                  - De muur
                  - De uil
- Het bolleken (roman, 1906)
- Rozeken van Dalen (Het leven van...) (roman, 1906)
- Lente (bundel, 1907)
         - Lente
         - Obsessies
                  - Het bezoek van engel Gabriël op aarde
                  - Het hondje
                  - Het slecht vijffrankstuk
                  - De binder
                  - Restitutie
                  - De Stier
                  - Berouw
                  - Peetje Pruis
                  - Van toekomst en verleden
- Het volle leven (roman, 1908)
- Het recht (toneel, 1908)
- ‘k Herinner mij (bundel, 1909)
          - Meester Gevers
          - De terugkomst
          - H.P. Burkes, Junior
- Het ezelken, wat niet vergeten was (roman, 1910)
- Stemmingen (bundel 1911)
          - Niet tevreden
          - Repetitieavond
          - Louis
          - Een illuzie
          - Het koren
          - Lentenacht
          - Het vlindertje
          - Het vogeltje
          - De grootste kooi
          - Soeur Marie-Perpétue
          - Hadji Baba
          - Het vlasliedje
          - Nachtelijk oogstvissioen
          - In de groote, sombere stad
          - Herinnering
          - Caecilia-nacht
          - Langs de Leie
          - Verhaal
          - Het huisje
          - De avondklokjes
          - Plicht
          - Mijmering
          - De « Tsiepeugskes »
          - Twee oudjes
          - De katten
          - Het eerste madeliefje
          - De « Keurlawirkskes »
- De vrolijke tocht (reisverhaal, 1911)
          - De groote Chemineau
          - Op reis
          - Een vriend
          - Trompet-dilemma
          - Hotel Des Postes
          - Bazeilles
          - Het Maas-departement
          - Sandwiches-wee
          - Spijkertjeswee
          - Nancy
          - Landkaart en wegen
          - Van Dijon naar Lyon
          - Bergen
          - Avignon
          - Sur le pont d' Avignon
          - De pettenjagers
          - De Riviera
          - Grasse
          - De bank betaalt
          - "Le désert de la Crau"
          - Arles
          - Gevaarlijke menschen op reis
          - Tarascon
          - Van Nîmes naar Carcassonne
          - Fantasmagorie
          - De idylle
          - La foire de Saint-Girons
          - Schrikwekkende ontmoeting
          - De wonderstreek
          - Lourdes
          - Cambo
          - Biarritz
          - Even in 't land van Alonzo
          - Een geographische vergissing of waarom ik Fuenterrabia niet zag
          - Terug
          - Een nacht te Castel-Jaloux
          - Het noorden in
          - Akkerheiligen
          - Parijs
          - De laatste rit
- Levensleer (roman, samen met Virginie Loveling, 1911)
- De nachtelijke aanranding (roman, 1912)
- Van hoog en laag (roman, 1913)
- Per auto (reisverhaal, 1913)
          - Vlaanderen
          - De nachtegaal
          - Over de grens
          - Amiens
          - Om uit Lisieux te komen
          - Normandië
          - In Normandië en Bretagne
                - Langs de langen blinden weg
                - Penmarch
                - In het verlaten dorpje
                - De wraak van den schilder
                - De reis werd voortgezet
                - Frans provinciestadje
                - De viervoudige ramp van Aurilliac
                - De vreugde-ramp
                - De sportramp
                - De borden-ramp
                - De kinder-ramp
                - La Bazalgette
          - Met de Maeterlincks
                - Naar het zuiden
                - Naar Brugge
                - Interview
                - Bij de Maeterlincks te Nizza
- Oorlogsvisioenen (bundel, 1915)
          - De heren Bollekens in oorlogstijd
          - Het oorlogshuwelijk van meneer Carthoen
          - Rikiki
          - De varkenskar
          - In de vuurlinie
          - Burgerwacht-idylle
          - De vrijwilliger
          - De vlucht
          - De moeder
          - Singen... Singen!...
          - De terugkeer
- Zomerleven (poëtisch dagboek, 1915)
- Een vrolijk drietal (bundel, 1916)
          - Plus-que-parfait
          - Mijn oom Heliodoor
          - Brutus
- Van een verloren zomer (bundel, 1916)
          - Van een verloren zomer
          - Het boek van den soldaat
          - Naar Frankrijk
          - "Lééé Boches"
          - Parijs in oorlogstijd
          - Naar het front
- De roman van de schaatsenrijder (verhaal, 1918)
- De strijd (verhaal, 1918)
- De twee pony's (bundel, 1919)
          - De twee pony's
          - De honderdjarige
          - Het visselken
- Plus-que-parfait (roman, 1920)
- Sususususut (toneel, 1921)
- Jan Bron (toneel, 1921)
- Zoals het was... (roman, 1921)
- Uit de bron (bundel, 1922)
         - De steen
         - De "republiek" Oelegem
         - De koe van dons
         - 't Verdriet van Meneer Ongena
         - Guustje Bracht
         - Op een zachte meiavond
         - Brutus
         - De zonsopgang
         - La mort d'Hippolyte
         - Patati
         - Greutmoeder Renske
         - Zomernacht
         - De vischjes van Bobsico
         - De doodkistmeisjes. Een oudejaarsavond-vertelling.
         - Pieppo
         - Jeugdherinnering
         - De gevangenen
         - De jeugd
         - De nacht van 22 juli 1914
         - De paniek
         - Een plasje bloed in 't zand
         - Het gestolen bosch
         - Hot water
         - Bij Meneer de Pastoor
         - Fram
         - Kerstnacht 1916
         - De wilde katten van den Yser
         - Met verlof
         - De brief
         - De majoor
         - De Schot
         - De Brabançonne
         - Op een kerkhof in Vlaanderen
         - Wat eeuwig is
- De laatste ronde (reisverhaal, 1923)
- Super-indrukken van Parijs in 1923 (reisverhaal)
- Tantes (roman, 1924)
- Emile Claus, mijn broeder in Vlaanderen (essay, 1925)
- Typen (bundel, 1925)
          - De houten pijp
          - Het ei
          - "Nonkelken"
          - Guustje's autotochtje
          - Toatjes-pap
          - De baanwachter
          - Gehecht tot in den dood
          - Vloaksken en het putje
          - Een Rus in New-York
          - Mijn oom Heliodoor
          - Tickets
          - De duifjes
          - Een heel aardig grapje
          - De eter
          - Guust de Profane
          - Uzubupu
          - Plus-que-parfait
- Uleken (roman, 1926)
- Kerels (bundel, 1927)
           - Sander Ouk en Soarel Lawwe
           - Poapkens zondagsrust
          - Het huis
          - Pa-ijs
          - De operatie
          - Huwelijksaanzoek
          - De piano
          - Dorpsmuziek
          - Mijn!
          - Het legaat
          - Het zomerlief
          - Van ' t negende
          - Bon soldaat
          - Wit-geel-rood
          - De filosoof Broos
          - Het aangezicht van den dood
          - De dood van Donder de beul
          - Het varken
          - Irène en de treurmarsch
- De schandpaal (roman, 1928)
- Dierenliefde (bundel, 1928)
         - Poeti
         - De zwaluwtjes
         - De konijntjes
         - Het "leelijke eendje"
         - De uil
         - De wilde katten van den Ijser
         - Pieppo
         - Het paard
         - Dukske
- Wat wij in Spanje en Marokko zagen (bundel, 1929)
          - Proloog
          - De twee grote vrienden
          - Médan
          - El nachttrein de Lujo
          - Spaansche lessen
          - Madrid
          - De Prado!
          - Een zondag te Madrid
          - De straat-muzikanten
          - Naar de Guadarrama
          - Tusschen Madrid en Cordoba
          - Cordoba
          - Sevilla
          - Van Sevilla naar Algeciras
          - Engeland in Spanje
          - Van Gibraltar naar Tanger
          - Tanger
          - Marokko
          - De groote Socco
          - Van slangen en Amerikanen
          - De witte Arabier
          - De zwarte Arabier
          - Rabat (Avondstemming)
          - Rabat en Salé
          - De tuin der Oudaya
          - De droom van Chella
          - De jonge sultan
          - Arabische metselaars
          - De Souks te Rabat
          - Carnaval te Rabat
          - De gevangenen
          - Van Rabat naar Marrakech
          - De Bléd
          - De lastdieren van de Bléd
          - Ramadan
          - Marrakech
          - De plaats Djemaa El Fna
          - Feest in het pales Djamaï
          - De Souks te Marrakech
          - Azrou
          - De gewonde reuzen in het woud van Azrou
          - Meknès
          - Tetouan
          - Reis-misèretjes
                - Ekipaghee
                - Hotel-misère
                - Lucifers-misère
                - Amerika über Alles
                - Slotimpressies. Vragen en antwoorden
                - Terugblik
- Uit het leven (bundel, 1930)
          - In 't Klein Congres
          - De "Sperre"
          - Pension de famille
          - Monsieur Cocasse
          - Micus
          - Trio
          - Het bruggetje
          - Bien Vervaet
          - Impiloko
          - Oe-Oe en de Poover
          - Sint-Pietersvuur
          - Antiek
          - De Peer
          - Luuske Roose
          - De nachtelijke visscher
          - Het ras van den sterkste
          - Het licht der verre stad
- Het gezin van Paemel, Driekoningenavond, Sususususut, De plaatsvervangende Vrederechter. Vier toneelstukken (1930)
- Twee werelden (roman, 1931)
- Rivièra-impressies (reisverhaal, 1932)
- Volledige werken (7 delen) (1974-1982)
- Reizen van toen (Met de automobiel door Frankrijk) (1992)

         - Cyriel Buysse en de automobiel (door L. Van Doorslaer)
         - De vrolijke tocht (1911)
         - Per auto (1913)
         - De laatste ronde (1923)
         - Super-indrukken van Parijs in 1923 (1923)
         - Rivièra-impressies (1932)
- Krachten (?)
         - Het hofje (uit "In de natuur")
         - Donder de beul (1913)
- Verkiezing (uit " In de natuur", in "54 Vlaamse verhalen") (1971)
- De bedevaart naar Sint-Cornelius-ten-Hove (1976) (in "Omnibus Vlaamse Parels 2, 1900-1940")
- De Stier (1978) (in "Verhalen rond 1900")
- De doop (1978) (in "Vlaamse dorspsverhalen uit vroeger tijd")
- Cyriel Buysse. Klassieken uit Vlaanderen (1996, samengesteld door Anne Marie Musschoot) Omvattend: Van boeren en baronnen  
   (inleiding door Monika Van Paemel), Vier toneelstukken, Grueten Broos, Tantes)
- Kritische bijdragen (?)
- Onuitgegeven dramatische schetsen (?)
- Onuitgegeven proza (?)
- Onuitgegeven toneelwerk (?)
- Rommelkruydt (?)
- Van de hak op de tak (?)
- Verspreide stukken (?)
- Vlaamse kroniek (?)
- Grueten Broos (uit "Van arme menschen", in "Vlaamse verhalen") (?)
- Het oogsten van het vlas (uit "Het leven van Rozeke van Dalen", in " Heimatschrijvers in de Nederlandse literatuur") (z.j.)
- Avondklokjes (uit "Stemmingen",
in " Heimatschrijvers in de Nederlandse literatuur") (z.j.)

----------

(1) naturalistisch = de werkelijkheid zo natuurgetrouw als mogelijk weergevend
(2) romancier = romanschrijver
(3) ironisch = spottend het tegengestelde zeggend
 

Terug naar begin

Terug naar Louis' Thuispagina - index Vlaamse schrijvers