Louis' Thuispagina  -  VLAAMSE SCHRIJVERS

AUGUST VERMEYLEN

VermeylenAugust Vermeylen werd geboren te Brussel op 12 mei 1872 als jongste zoon van een aannemer van bouw- en schilderwerken en een huisvrouw. Hij volgt de lessen aan het atheneum te Brussel. Hier wordt de basis van zijn vlaamsgezindheid gelegd. In deze periode sterft ook zijn vader. Vervolgens gaat hij geschiedenis studeren aan de "Université libre de Bruxelles" van 1890 tot 1894. Na reeds stichter te zijn geweest van het tijdschrift "Jong Vlaanderen, is hij In 1893 medestichter van "Van nu en straks". Hij promoveert in 1894 op het in het Frans opgestelde proefschrift "Het Twaalfjarig Bestand". Hij studeert nog verder in Berlijn en Wenen en wordt in 1899 tot speciaal doctor aan de Brusselse universiteit uitgeroepen op het (nederlandstalig) proefschrift "Leven en werken van Jonker Jan Van der Noot". Ondertussen was hij in 1897 gehuwd met de Waalse Gabrielle Brouhon, met wie hij twee kinderen kreeg. Hij wordt docent kunstgeschiedenis aan de Brusselse universiteit in 1901. Vanaf het jaar hierop doceert hij de geschiedenis van de Nederlandse letterkunde. In 1903 is hij medeoprichter van het tijdschrift "Vlaanderen". Door zijn toedoen wordt er in 1910 aan de Brusselse universiteit de sectie Germaanse filologie (1) opgericht. Tijdens de eerste wereldoorlog is hij tegen elke vorm van activisme (2). Hij zag dit als een verraad aan de Vlaamse zaak.  Hij ondertekent zelfs een protestbrief tegen de vernederlandsing van de Gentse universiteit ! In 1919 wordt hij lid van de "Komissie ter vervlaamsching der Gentsche Hoogeschool" en lid van de "Koninklijke Vlaamse Academie voor Taal- en Letterlunde". Hij ligt samen met Frans van Cauwelaert en Julius Hoste in 1919 aan de basis van de oprichting van het AVV, doch trekt zich hier vlug uit terug omdat hij als unitarist (3) niet kan akkoord gaan met het radicale minimumprogramma. In 1921 wordt hij gecoöpteerd senator voor de socialistische partij. In 1922 is hij medestichter van de Vlaamse PEN-club. In 1923 werd te Brussel de VZW Vlaamse Club voor Kunsten, Wetenschappen en Letteren opgericht. Vermeylen werd voorzitter ; leden waren o.a. Ernest Claes en Herman Teirlinck. Vanaf 1923 geeft hij les aan de universiteit van Gent, eerst moderne letterkunde van de Germaanse talen en geschiedenis van de Nederlandse litteratuur en vervolgens ook de geschiedenis van de kunst in de Middeleeuwen en de Moderne Tijd en geschiedenis van de schilderkunst. Hij wordt benoemd als eerste rector van de vernederlandste Gentse universiteit (1930-1933), een bekroning van zijn inzet voor de vernederlandsing van het onderwijs in Vlaanderen. In de franstalige pers werd hij toen de "anarchist (4)-rector (5)" genoemd. In 1938 wordt hij vice-voorzitter van de Senaat. Bij het uitbreken van de oorlog in 1940 wordt hij door de Duitsers uit zijn functies ontzet.
De veelzijdige August Vermeylen was dichter, romanschrijver, criticus, essayist en kunsthistoricus. Hij debuteerde met sensualistische verzen en impressionalistische (6) prozaschetsen en soms bijtende kritieken. Hij brengt de Vlaamse litteratuur op een hoger peil, maar hij wou het Vlaamse cultuurleven in het algemeen opheffen tot op een Europees niveau. Reeds in 1896 verwijt hij in zijn revolutionair-anarchistische "Kritiek der Vlaamsche Beweging" de flaminganten hun taal- en rasromantiek. Volgens hem mocht de Vlaamse Beweging niet enkel een taalbeweging zijn maar moest de sociaal-economische en geestelijke ontwikkeling van de Vlamingen nagestreefd worden. Langzamerhand ruilt hij zijn anarchisme in voor een humanistisch-socialistische beleving van de Vlaamse strijd. Hij geeft zelf zijn geestelijke evolutie weer in het essay "Eene Jeugd" (1896). De laatste zinnen uit zijn essay "Vlaamsche en Europeesche Beweging" (1900) zijn beroemd geworden : "Om iets te zijn moeten we Vlamingen zijn. Wij willen Vlamingen zijn om Europeeërs te worden.".
Het geestelijke avontuur van zijn jeugd werd door de schrijver in symbolische vorm weergegeven in de roman "De wandelende Jood" (1906).
Mede door zijn humanistisch levensideaal ging op kunsthistorisch gebied zijn voorkeur uit naar de renaissance. Dit blijkt uit zijn grote synthetische studie "De geschiedenis der Europeesche plastiek en schilderkunst in Middeleeuwen en Nieuwe Tijd" (3 delen, 1921-1925). De drie delen werden in 1946 herwerkt tot één deel met als titel "Van de catacomben tot Greco". Zijn zin tot synthese komt tevens tot uiting in het litterairhistorische "Van Gezelle tot Timmermans" (1923).
In 1943 verschijnt de autobiografische roman "Twee vrienden".
Hij publiceerde ook onder de pseudoniemen Frits Carène, Halieus, Frans Heuvels, Karl-Christian-Friedrich Krause, Victor Lieber, A. Van der Meere en Karel de Visscher.
August Vermeylen werd getroffen door een hartverlamming en overleed te Ukkel op 10 januari 1945.

Bibliografie :

* Het twaalfjarig bestand (proefschrift, 1894)
* Eene jeugd (essay, 1896)
* Leven en werken van Jonker Jan van der Noot (proefschrift, 1899)
* Vlaamsche en Europeesche beweging (essay, 1901)
* Verzamelde opstellen, eerste bundel (1904, heruitgegeven in 1922)
* Verzamelde opstellen, tweede bundel (1905, heruitgegeven in 1924)
* Kritiek der Vlaamsche Beweging (essay, 1906)
* Les lettres néerlandaises en Belgique depuis 1830 (1906)
* De wandelende Jood (roman, 1906) (ook in "Omnibus Vlaamse Parels 2 1900-1940", 1976)
* Quelques aspects de la question des langues en Belgique (1918)
* La flamandisation de l'université de Gand / De vervlaamsching der Gentsche Hoogeschool (1920)
* Geschiedenis der Europeesche plastiek en schilderkunst in Middeleeuwen en Nieuweren Tijd (studie, 3 delen, 1921-1925)
* Van Gezelle tot Timmermans (literairhistorisch overzicht, 1923) (Heruitgegeven in 1938 als "De Vlaamse letteren van Gezelle tot heden")
* Impressions de Russie (1932)
* Hieronymus Bosch (1939)
* Beschouwingen. Een nieuwe reeks verzamelde opstellen (1942)
* Twee vrienden (roman, 1943)
* De taak (1946)
* Van de catacomben tot Greco (1946, = Geschiedenis der Europeesche plastiek en schilderkunst in Middeleeuwen en Nieuweren Tijd, gebundeld tot 1 deel)
* Verzameld werk (6 delen, 1951-1955)
- Deel 1: De wandelende Jood - Twee vrienden - Niet gebundeld proza (Brugge, Uit "labor", Heimwee, De strijd met de engel)
   - Poëzie (Te Brugge, De zucht naar onwetendheid, Veel geluk, Een morgen, Dagen van onmacht, Op zee, In de nacht, 
   Misanthropie, 21 september '27,  Hai-Kai op "Tussen wolken en aarde" van R. Herreman, Wat ziele zelf in 't licht van liefde
   zag) - Bijlagen (Nederlandse jeugd- en gelegenheidsverzen, Nederlands jeugdproza, Franse jeugd- en gelegenheidsverzen en
   Frans proza - Vertalingen)
- Deel 2
- Deel 3: Verspreid proza (Les lettres néerlandaises en Belgique depuis 1830, De Vlaamse letterkunde, Quelques aspects de la
   question des langues en Belgique, La poésie flamande contemporaire, De vervlaamsing der Genste Hogeschool, Het Oud-
   Vlaamse portret, Impressions de Russie, Pieter Breughel de Oude als schilder van landschappen, Van Bosch tot Bruegel en
    zijn kring, Hieronymus Bosch, Kunstgeschiedenis) - De Vlaamse letteren van Gezelle tot heden
- Deel 4: Verspreid proza (Ethiek, politiek en cultuur - Beeldende kunsten - Literatuur - Korte karakteristieken - De taak)
- Deel 5: Van de catacomben tot Greco - Geschiedenis der Europse Plastiek en Schilderkunst in de Middeleeuwen en de            Renaissance
- Deel 6: Idem: Illustraties
* Het wezen der romantiek (essay, 1958, in "Tien moderene Nederlandse essays")
* Ahasverus en de Nazarener (?)
* De kunst in de vrije gemeenschap (?)
* De man die zijn ik verloren had (?)
* Van Dante tot Dostojevski. Een overzicht van de Europese literatuur (?)
* Van miniaturisten tot expressionisten (1967)
* Vlaanderen door de eeuwen heen (Verzamelde essays en kritieken, ?)

------------

(1) filologie = wetenschap van de taal
(2) activisme = politieke beweging die streefde naar de oplossing vande Vlaamse kwestie met behulp van de bezettende
     macht (1914-1918)
(3) unitarist = voorstander van de eenheidsstaat
(4) anarchist = iemand die alle gezag verwerpt
(5) rector = bestuurder
(6) impressionalistisch = uitsluitend de onmiddellijke indruk weergevend

Terug naar begin

Terug naar Louis' Thuispagina - index Vlaamse schrijvers