Oorsprong  Familie
 

Start Vorige Volgende

Oorsprong Familie / Wapen

 

Een document dat zich bevindt in het stadsarchief van Gent (SAG fonds genealogieën nr.290), geeft een historische schets over de heerlijkheid en de familie van Waesberghe.

De tekst zegt als volgt: Het land en de heerlijkheid “ van Waesberghe” , gelegen te Sint-Maria-Lierde, in het land van Aalst, was eertijds het erfdeel van een jongere zoon van een heer van Zottegem. Het wapen “Waesberghe “ : zilver, bezaaid met blokjes van sabel, met over alles heen een leeuw van zelfde, gekroond van goud, is het oudste en eerste wapen van genoemde heren van Zottegem, zoals prijkt op de oude zegels waarmee zij eertijds, samen met andere Vlaamse edellieden, oorkonden of akten plachten te zegelen. (begin 13 e eeuw)

In bijlage in de genealogie uitgegeven in 1995 bevestigt Dr. E. Warlop deze stelling.

‘WAESBERGHE’ gegevens over de Heerlijkheid (GA 1539.118r (1780)) 

De heerlijkheid ‘Waesberghe’ was gelegen in de streek rond Maria-Lierde, eertijds afhangende van de heren van Zottegem, land van Aalst. – Oost  Vlaanderen.

  • Filatelie:
    Leenhof van het prinsdom in 2 lenen

  • Verhef:
    Twee volle verheffen.

  • Foncier:
    besloeg 18 bunder bestaande uit meersen, mote, walgracht en broek op de Waesberg.Oudtijds 48 bunder land, na 1623 nog 20 bunder. (bunder = 1.5 ha)

  • Schooflanden: 
    besloegen 19 b.1 dw. Welke de 5e schoof gaven die in de schuur van de leenhouder   moest worden gebracht en getast worden zonder kost.
     

  • Justitie: 
    bezat de uitoefening van de drie justitiegraden hoge, middelbare en lage met boeten van 3 pond.

  • Heerlijke renten:
    bedroegen 5 9. 4 sch. 3 den. 38  ½ capoenen, 2 hoenders, 22 ½  ganzen, 3 mokens koren, 13 halsters haver (maat van Zottegem). Bezat jachtrecht met roofvogels (valken) en windhonden.

  • Wandelkoop:
    bedroeg de 10e penning.

  • Tol / vont /bastaardgoed / stragiersgoed.

  • Schepenbank:
    bestond uit 7 schepenen.

  • Baljuw/Prater

 

Ooit heeft op de top van de heuvel, die nu nog de “Waesberg” noemt, een burcht (of versterkte hoeve) gestaan. Deze is in 1572 door brand verwoest (Gerardi Montium blz 126) en nadien niet meer opgebouwd. Als herinnering hieraan is overgebleven de benaming “Waesberghe” als plaatsnaam voor een wijk in Maria Lierde. Hier bevond zich ook de “Waesbergmolen”.  (“ Lierde vroeger “ van Projectgroep Cultuur Lierde p. 303).

De 'Waesberg' is eigenlijk geen 'berg' of 'heuvel' . Het is de steile aanloop tot een hoogvlakte (± 100 m) met erboven o.m. de gemeente Hemelverdegem. De plaats waar vroeger de molen stond is een natuurlijke uitkijkpost over de eronder gelegen vlakte met recht erover, in vogelvlucht, de 'Coudenberg' - ook ± 100  m. Het 'kasteel' of versterkte hoeve + motte zou beneden gelegen hebben, in de nabijheid van water, beschut tegen de gure noorderwinden. Het is een natuurlijke verdedigingsplaats voor het achterliggende binnenland met ondermeer Zottegem.
In 2006 heeft de gemeente Lierde op de Waesberg, recht over de plaats waar vroeger de molen stond, een arduinen gedenktafel geplaatst met windwijzer. Erop: WAESBERG  St MARIA LIERDE met erbij de afstanden in vogelvlucht tot onder meer Zottegem, Geraardsbergen en Gent.

LANDADEL 

De familie  “Van Waesberghe” behoort tot de oude landadel van Vlaanderen, met roots en wortels diep ingegraven in de oude tijden.
Volgens Kanunnik Jan van Waesberghe (1585-1639) in GERARDIMONTIUM p. 125 werd Jan VAN WAESBERGHE door graaf GEWIJDE VAN DAMPIERRE geadeld in 1279.
Dit zou kunnen de Jan zijn uit de akten van 1288 en  1289, en die in 1302 deelnam aan de Guldensporenslag.

Het oudste bewijs tot nu toe gevonden is de vermelding Nobilis viri Domini Ghuillelmus De Waesberghein een akte van Maria Van Der Gracht (12 juli 1466).
Ra Ronse Archief Karmelietenklooster Geraardsbergen n°
2 P 1-3 en Ibid n° 78.
Bevestiging volgde: zijn zoon Ghylain van Waesberghe zegelt het testament van Maria van Der Gracht  als heer en edelman (07 okt 1481)

Pieter Carolus Van Waesberghe ° Aalst 24.04.1680, zoon van Francois van Waesberghe en Elisabeth van Der Meulen, griffier van het Land van Aalst, heeft een genealogie opgesteld en “Confirmation de Noblesse” gevraagd en gekregen op  03 februari 1730 De oorspronkelijke documenten hiervan zijn verdwenen in de mist der tijden. Ook het “wapenboek” van de herauten “ R. de Grez  en A.J. D’Hartival” waarin dit zou vermeld zijn, is heden, 2000, onvindbaar. Afschriften van dit document, alsook van de opgestelde genealogie, zijn door de tak van Hulst bewaard gebleven tot heden. 

Bij het installeren van de Franse Republiek  en het inlijven van wat toen nog Vlaanderen was, heeft Napoleon  de “Adel” afgeschaft.

1830. België wordt ‘geboren’. Diegenen die hun privileges en titels wensten erkend te zien door het nieuwe regime, werden verzocht, samen met een aanzienlijke som, hun adelbrieven en /of bewijzen voor te leggen.  Geen enkele van de toenmalige “Van Waesberghe “ heeft het nuttig geacht dit te doen. (Of konden ze niet?). 

2000. Op dit ogenblik ontbreekt nog één document (afstamming ) uit de Reg. Van Gedele te Gent om een ‘erkenning’ van Adel mogelijk te maken. Als dit afgewerkt is, staat theoretisch niets meer in de weg (enkel een berg papieren) om een ondernemende “Van Waesberghe”, behorende tot de hoofdtak,  de titel van zijn (haar) voorouders terug te verkrijgen.  Dan kunnen de  ‘Van Waesberghe’s’ terug fier hun wapen en leuze dragen:

“ NULLUS LIMES LEONE”  - “Geen grenzen voor een leeuw “.