Pablo Ruiz y Picasso (1881-1973).

 

© BIOGRAFIE :


Pablo Diego Francisco de Paula Juan Nepomuceno Maria de los Remedios Cipriano Santisimi Trinidad Ruiz y Picasso.

De Spaanse kunstenaar Pablo Picasso was ιιn van de meest invloedrijke en succesvolle kunstenaars van de twintigste eeuw. schilderkunst, sculpturen, grafiek en keramiek, picasso draaide er zijn hand niet voor om.

Picasso komt op 25 oktober 1881 in Plaza de la Merced, te Malaga in Spanje ter wereld, als enige zoon van de tekenleraar Josι Ruiz Blasco en zijn zeventienjaar jongere echtgenote Maria Picasso en zijn knappe verschijning en vroeg ontwikkelde talenten deden hem algauw wennen aan lofprijzingen en liefde.

In oktober 1891 verhuist het gezin naar La Coruna waar zijn vader tekenleraar wordt aan het nieuwe Da Guarda Instituut.

In september 1892 begint Pablo Picasso op de school waar zijn vader lesgeeft in de ornamenttekenklas.

Hij volgt nadat het gezin in 1895 naar Barcelona is verhuisd de kunstacademie Llotja te Barcelona

In 1896 heeft hij zijn eerste atelier.

In 1897 legde hij met goed gevolg zijn toelatingsexamen aan de Koninklijke Academie in Madrid af.

Hoewel hij terechtkwam in de hogere klassen van de kunstacademie `La Lonja` en een serie traditionele portretten en grote figuren composities creλerde, brak Picasso al snel met de academische traditie. Dit was ook het gevolg van acht maanden schetsen, werken en eten met de boeren van het primitieve dorpje -horta de San Juan in Cataloniλ, waar hij heen ging om te herstellen nadat hij in de lente van 1898 roodvonk had gehad.

Picasso gedijde goed in het intellectuele kunstenaars- wereldje van Barcelona. Schrijvers, dichters, journalisten en kunstenaars ontmoetten elkaar bij Els Quatre Gats, Diep in de nacht, na hun filosofische en kunstzinnige discussies, bezochten Picasso en zijn vrienden de muziektenten en de prostituees van Sarrio Chino, Barcelona`s bruisende rosse buurt.

In oktober 1900 brengt Picasso samen met zijn vriend Casagemas een kort bezoek aan Parijs, dat hij in juni 1901 herhaalt. Overdag bestudeerde hij de Griekse, Romeinse en Egyptische zalen in het Louvre en de werken van Bonnard, Denis, Toulouse-Lautrec en andere kunstenaars in de galeries van de Rue Lafitte. Van 25 juni tot 14 juli stelt hij 65 werken tentoon in de galerie Ambroise Vollard.

Vanaf 1901 signeert hij zijn werken met Picasso, de achternaam van zijn moeder.

In oktober 1902 reist Picasso weer naar Parijs en heeft hij een tentoonstelling bij Berthe Weill en bestudeert hij het impressionisme. pas na de winter keert hij terug naar Barcelona.

In 1904 vestigt Picasso zich voor een groot aantal jaren voorgoed in Parijs. Hij woont en werkt dan in de Rue de Ravignan 13 (thans Place Goudeau) maar toen beter bekend als Bateau-Lavoir. Hij raakt bevriend met o.a. Guillaume Apollinaire, Derain en Gertrude Stein.

Met zijn schilderijen met voorstelling van het alledaagse leven van arme mensen werd hij al snel bekend. Deze schilderijen worden tegenwoordig aangeduid als de werken uit de `blauwe periode` (1901-1904) omdat zijn schilderijen uit deze tijd een vrijwel monochroom blauw tonen.

De statige, knappe Fernande Olivier maakte een einde aan de eenzame figuren van Picasso`s blauwe periode. Met haar kreeg Picasso zijn eerste vaste relatie.

De blauwe periode werd gevolgd door de `roze periode` (1905-1908), die voornamelijk bestaat uit afbeeldingen uit het circusleven.

In 1906 ontmoet hij via Gertrude Stein Henri Matisse tijdens een zomervakantie in Spanje. In dit jaar bestudeert hij intensief de werken van Cιzanne.

De schilderijen uit de roze periode verkochten uitstekend en al snel kwam aan Picasso`s armoede voorgoed een eind.

Picasso, zowel onder de invloed van Cιzanne als van de Afrikaanse en Oceanische plastieken slaat in 1907 een nieuwe revolutionaire richting in met zijn werk Les demoiselles d`Avignon, zo genoemd omdat de uitgebeelde meisjes van lichte zeden hun werkterrein hadden in de Rue d`Avignon, waarmee het kubisme een aanvang neemt. De drie linkse dames zijn door Iberische sculpturen beοnvloed terwijl de twee rechtse figuren door negerplastiek beοnvloed zijn.

In 1907 vindt ook de ontmoeting plaats met Georges Braque en tekent een contract met galerie Kahnweiler.

De zomer van 1909 brengt hij door in de Spaanse plaats -Horta del Ebro.

Vanaf 1909 gaat Picasso samen met Braque zich verder verdiepen in de vorm en ontwikkelden zij samen het analytisch kubisme. De werken die tijdens deze samenwerking, die in 1909 begint, worden gemaakt, zijn in de eerste jaren zo gelijkend, dat het moeilijk is onderscheid te maken tussen hun werken.

Picasso wordt verliefd op Marcelle Humbert (`Eva`) in 1912. Hij begint dit jaar ook aan zijn driedimensionale schilderijen en aan zijn papiers collιs.

Braque en Picasso werkten nu in de winter samen in Parijs en in de zomer op het platteland, maar het uit- breken van de oorlog in 1914 zette een punt achter hun vruchtbare samenwerking. Braque nam dienst in het leger en Picasso, een Spanjaard en pacifist, deed dit niet. Ook andere vrienden gingen in dienst, onder anderen Apollinaire en Derain. Picasso voelde zich steeds geοsoleerder en depressiever en kon zich niet concentreren op zijn werk. Zijn eenzaamheid werd nog meer vergroot door de dood van Eva in 1915, als gevolg van tuberculose.

Picasso heeft in 1917 een reis naar Italiλ gemaakt en bestudeert daar dan de kunst, vooral fresco`s, uit het oude Pompeο.
Ook ontwerpt Picasso in Rome de decors en kostums voor het ballet `Parade` van Jean Cocteau, een ballet van Diaghilev met het Russisch Ballet op muziek van Satie .

In 1918 trouwt hij met de Russische danseres Olga Koklova, een lid van Diaghilevs balletgezelschap.

Gestimuleerd door zijn vrouw, werd Picasso een kunstenaar voor de hogere kringen en stortte hij zich in `La vie snob`. Hij verhuisde naar een luxueus appartement in de Rue la Boetie - een begerenswaardige buurt in Parijs. Hij genoot veel aanzien bij alle leden van de beau monde en werd het modieuze middelpunt in elke salon; langzamerhand verloor hij het contact met zijn vroegere onconventionele vrienden.

Tot 1920 komen er steeds minder kubistische werken en tenslotte verdwijnen ze totaal. Alleen sporen van het kubisme komen we in zijn latere werken nog tegen.

Omstreeks 1920 schilderde Picasso zijn aan neo-classisisme verwante schilderijen. Deze periode duurt tot circa 1924.

Zijn zoon Paolo werd geboren op 4 februari 1921.

In 1923 ontmoette hij Andrι Breton en in 1925 deed Picasso mee aan de eerste tentoonstelling van het surrealisme mee in Parijs.

Schildert De dans in 1925. De dans was zijn eerste schilderij dat heftige emoties en vervormingen van het lichaam toonde. Deze menselijke `monsters` kwamen ook in de late jaren `20 en `30 steeds weer terug.

Begint een verhouding met de slanke, blonde, 17-jarige Marie-Thιrθse Walter in 1927.

Picasso richt in 1930 een beeldhouwersatelier in het kasteel Boisgeloup in.

Laat zich scheiden van Olga in 1935 toen Marie-Therese in 1935 zwanger werd. Olga bleef echter op de achtergrond van zijn leven aanwezig tot ze in 1955 aan kanker overleed. Ze schreef hem bijna iedere dag ellenlange schuldbrieven en dook op bij exposities of op het strand, overal waar ze maar dacht hem aan te zullen treffen, om hem en zijn vrouwelijke gezelschap uit te schelden.

In 1936 ontmoet hij Dora Maar en begint de Spaanse burgeroorlog.

Pablo Picasso schilderde zijn beroemde schilderij `Guernica` voor het Spaanse paviljoen op de Wereldtentoonstelling in Parijs in 1937.

Zijn eerste overzichtstentoonstelling vond plaats in het museum voor Moderne kunst in New york in 1939, hij voltooid in dit jaar zijn etsreeks Suite Vollard.

Ontmoet Franηoise Gilot in 1943.

In 1944 werd Picasso communist en verhuisde hij naar Vallaurus.

Vanaf 1946 woont hij aan de Cote d`Azur aan de Franse zuidkust.

Veel van Picasso`s latere werken zijn gebaseerd op schilderijen van oude meesters en schildert variaties op het werk van Velasquez, Delacroix en Manet. Hij ging zich daarnaast ook bezig houden met keramiek, beeldhouwwerken en collages.

Picasso verzet zich vanaf 1960 tot aan zijn dood heftig en kwaad tegen de toenemende overheersing van abstractie in de kunst.

Trouwt in 1961 met Jacqueline Roque.

In 1963 werd Picasso geλerd met een eigen museum Picasso in Barcelona waaraan hij alle werken van zijn familie schenkt.

Op 8 april 1973 overleed Picasso in Mougins, een dorp vlak bij Cannes.

© STAMBOOM :

 

 

 

 

Stamboom van Picasso

 

 

 

 

 

© EERSTE WERKEN :

 

Picasso’s vader , zelf een tekenleraar , probeerde van zijn zoon het summum van een academische schilder te maken . Zelf maakte hij schilderijen van dieren (vooral duiven) en genrestukken , wat toen in de kunst tot de laagste rangen behoorde . Hij voedde zijn zoon echter op tot portret- en historieschilder wat toen de hoogste categorie was in de schilderkunst..

Zijn vaders liefde voor duiven en stierengevechten waren van grote invloed op het werk van Picasso.

 

Bekijk :  Portretten van de moeder en de vader van de kunstenaar 1896

 

Hij was als 15-jarige al in staat om behalve het uiterlijke ook het karakter van de geportretteerden met artistieke middelen weer te geven.

 

Bekijk : De eerste Communie 1896

 

Dit schilderij van Picasso was het eerste dat aan een publiek werd getoond  op de tentoonstelling voor kunst en kunstnijverheid in Barcelona . Het levendige tafereel is zorgvuldig gecomponeerd :  het stralende wit contrasteert met het rood en de donkere tinten. De aandacht is gericht op de stille bezinning van het meisje . Met de virtuoos geschilderde effecten zoals de doorzichtige sluier en de bijna tastbare stof van het altaarkleed , bewijst de 15-jarige schilder zijn talent . Let ook op de diagonalen in de opbouw van het schilderij.

 

Bekijk : Wetenschap en naastenliefde 1897

 

Picasso zond een jaar later dit schilderij in voor de Algemene kunsttentoonstelling in Madrid en het werd aanvaard . Het kreeg zelfs een eervolle vermelding en later won het schilderij in Malaga een gouden medaille .

Een arts en een non zorgen voor een zieke vrouw. Het voorstel voor dit moreel-religieuze thema kwam van zijn vader die ook model stond voor de arts en achter de coulissen de touwtjes in handen had . Dit werk voldeed helemaal aan de smaak van die tijd : het anekdotische realisme .

Door dit schilderij werd Picasso in vakkringen al bekend nog voor hij zijn eigen weg in Barcelona begon te gaan . In Barcelona bevond hij zich op de juiste plaats : Barcelona was het bolwerk van progressieve kunst en cultuur , Madrid daarentegen was het centrum van de academische traditionalisten .

 

© BARCELONA – EERSTE VERBLIJF IN PARIJS  (1898-1904)

 

De vader had reeds tijdens Picasso’s studies zijn zelfstandigheid als kunstenaar voorbereid door een atelier in Barcelona te huren .

Het begin van zijn zelfstandig leven in 1898 stemt overeen met een algemene crisis in Spanje: het was het jaar waarin het land in een oorlog was verwikkeld met de VS om de kolonie Cuba.

Het Spaanse koloniale rijk stortte in elkaar , wat grote politieke , maatschappelijke en culturele onzekerheid tot gevolg had . De oude tijd was onherroepelijk voorbij en nieuwe stromingen kregen grote invloed , ook in de kunst .       

Vanaf 1899 werd cafι “ Els Quatre Gats “ (de 4 katers) zijn belangrijkste thuishaven . Hier troffen jonge kunstenaars en intellectuelen van de Spaanse avant-garde elkaar . De eigenaar  die het Parijse kustenaarscafι “ Le Chat Noir “ als voorbeeld genomen had , organiseerde hier tentoonstellingen , concerten , poppentheaters en schaduwspelen . Men kon hier ook de nieuwste Franse en Duitse kunsttijdschriften doorbladeren .

Zijn beste vrienden in die tijd waren de dichter Jaime Sabartθs ( zie portret in het museum) , later zeer lang zijn secretaris , en de schilder Carlos Casagemas die in 1902 zelfmoord zou plegen .

Picasso overwon nu zijn academische opleiding en absorbeerde de creatieve vernieuwingen van zijn tijd .

De contour- en lijnkunst van de Jugendstil verwerkte hij bijvoorbeeld in de

Menukaart voor Els Quatre Gats die hij in 1899 ontwierp .

De avantgarde- kunstenaars herontdekten het eeuwenlang vergeten werk van El Greco , de Griekse schilder die eind 16de , begin 17de eeuw in Spanje werkte . Van hem neemt Picasso de bijzonder expressieve stijl van langgerekte proporties en onrustige  en nerveus aangebrachte penseelvoering over .

 

Maar Toulouse-Lautrec maakte de grootste indruk op Picasso . Behalve de vorm wekte ook de thematiek zijn belangstelling : de wereld van cabarets en nachtlokalen , dans en society .

 

Bekijk : De verwachting uit 1901

 

Een jonge vrouw in een rode japon met een rijk versierde hoed zit aan een blauwe tafel met beide ellebogen op tafel gestut en haar onderarm opgetild tot haar linkerschouder. Ze pakt met haar rechterhand haar linkerschouder , een gekruist, haar lichaam omvattend en beschermend gebaar dat laat zien hoe zeer ze op dat moment in zichzelf teruggetrokken is. Ze kijkt dromerig in de verte. De wachtende leunt naar de linkerrand van het schilderij , markeert op die manier de vallende diagonaal en brengt zo een element van beweging in de compositie.

Doordat de vrouw over de tafel gebogen zit komt ze de toeschouwer tegemoet . Ook doordat de hoed op verschillende plaatsen door de rand van het schilderij afgesneden wordt lijkt het of de vrouw uit het schilderij komt. Maar haar positie achter het grote vlak van de tafel schept afstand tot de kijker. Zo weet Picasso sfeer te scheppen .

Ook de sterke contrastwerking van elementaire kleuren en de tegenstelling tussen platte en versnipperde vormen werkt mee aan de sfeerschepping . Terwijl gezicht en bovenlichaam duidelijk omlijnd zijn en monochroom ingevuld bestaat de achtergrond uit een aaneenrijging van verschillende verfvlekken : een onrustig vlak van geel,rood,blauw en groen . Picasso heeft hier stijlmiddelen van de pointillisten , Vincent Van Gogh , Paul Gauguin en de Nabis tot een eigenzinnig stijlmiddel omgewerkt.

 

Opdracht : zoek de belangrijkste kenmerken op van Pointillisme en Nabis en geef hun belangrijkste vertegenwoordiger .

…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

 

In de herfst van 1900 verblijft Picasso voor het eerst in Parijs . Voor de wereldtentoonstelling was namelijk een schilderij van hem uitgekozen .Er was een Catalaanse kolonie van kunstenaars in Parijs aanwezig zodat Picasso zich gemakkelijk kon aanpassen .

Hij was meteen gefascineerd door het uitbundige leven op straat en het nachtleven in de danscafιs.

 

 

Opdracht : welke belangrijke Frans schilder werd beroemd met zijn affiches over het Parijse nachtleven ?

…………………………………………………………………………………………………..

Nadat zijn vriend Casagemas in 1901 echter uit liefdesverdriet zelfmoord pleegde kreeg Picasso ook oog voor de schaduwzijde van de wereldstad en begon hij dronken vrouwen , randfiguren , ellende en armoede te schilderen .Zo begon zijn blauwe periode .

 

© DE BLAUWE PERIODE 1901-1904

 

Zoals hij als jongeling de tekortkomingen van de academische kunst zag , zo zag hij ook de doodlopende wegen in de Avant-garde : de tot ornamentiek verstarde Jugendstil en het tot hol esoterisme vervlakkende Symbolisme. In 1901 reageerde Picasso hierop door iets nieuw te brengen : een reeks werken die bekend staat als zijn blauwe periode.

De schilderijen uit deze periode behoren tot de beroemdste en zeker de raadselachtigste werken van Picasso.

De meeste van die werken ontstonden in Barcelona , Picasso verhuisde pas definitief naar Parijs in 1904 .

De zwaarmoedige en ondoorgrondelijke werken vonden geen kopers en Picasso’s financiele toestand werd benard . De schilderijen over armoede werden nu de oorzaak van zijn armoede.

De mythe wil zelfs dat Picasso heel wat tekeningen verbrandde om zich in de strenge winters te kunnen opwarmen .

Ook vroegere schilders hadden zich reeds afgezet tegen de academische idealen van onderwerpen die afbeeldenswaardig waren in de hogere kunst :

de realist Gustave Courbet zocht zijn onderwerpen in bijvoorbeeld dorpsgebeurtenissen , Honorι Daumier karikaturiseerde de zwakheden van de maatschappij , Impressionisten schilderden bijvoorbeeld ook spoorwegstations , de sfeer van danslokalen , de droefgeestigheid van drinkers en prostituιes .

Ook in de literatuur zien we dergelijke onderwerpen.

 

Opdracht : welke Franse naturalist is de schrijver van de roman “ Nana “ : de levensbeschrijving van een prostituιe ?

………………………………………………………………………………………………

Welke naturalist ken je in de Vlaamse literatuur ?

………………………………………………………………………………………………

In de schilderijen van de blauwe periode zien we verder invloeden van :

-         El Greco : overdreven langgerekte knokige figuren , zware schaduw- en lichtpartijen.

-         Symbolisme : monumentaal opgezette geοsoleerde figuren met pathetische gebaren en houdingen.

-         Jugendstil : de decoratieve werking van grote omtrekkende lijnen.

 

Bekijk : El Loco (de gek )

 

Dit werk vertoont invloeden van El Greco : armen en benen zijn extreem lang , vervormd en benig . De grote handen die de man naar zijn hoofd brengt benadrukken zijn geestesziekte .

De penseeltrekken zijn fijn op die plaatsen die gedetailleerd uitgewerkt zijn zoals het gezicht en het hoofdhaar .

De penseelvoering is daarentegen zwaarder op de omtreklijnen van de extremiteiten wat deze visueel dichter bij de kijker lijken te brengen .

Picasso toont zich hier een meester in de versterking en suggestieve regie van effecten.

Naast de tekening dragen nog andere elementen bij tot de weergave van de menselijke miserie van de geesteszieke : het inpakpapier als drager , de zeer verdunde aquarel en de blauwe kleur geassocieerd met verdriet en diepe gevoelens .

 

Een ander meesterwerk uit die periode is de ets Le repas frugal  ( de karige maaltijd ) .

 

Picasso’s blauwe schilderijen zijn uniek in de kunstgeschiedenis .

In de middeleeuwen kende men wel grisailles : monochrome schilderijen in grijs ( wat Picasso trouwens ook gebruikte in zijn beroemde Guernica ) . Ook in de fotografie bestonden voor de kleurenfotografie eenkleurige opnames .

De blauwe schilderijen van Picasso zijn nooit eentonig : het varieert van koel groen-turkoois tot warme blauwtinten die naar het violet neigen . Naast bleke , gelige nuances ziet men donkere tot zwarte tinten .

 

De kleur blauw heeft een belangrijke symbolische betekenis .

-         volgens de psychoanalist C.G.Jung is blauw de kleur van het onbewuste , “het blauw van de nacht , de maneschijn en het water “

-         het hemelse blauw in de Middeleeuwen

-         de blauwe bloem van verlangen in de Romantiek

-         blauw is de kleur van het verre en onbereikbare

-         blauw werkt koel en zacht droevig

-         in de muziek drukken “blues” verdrietige , melancholieke stemmingen uit

-         Picasso ‘s blauwen ademen een irreele en wereldvreemde sfeer

 

Opdracht : kies een werk en bestudeer compositie , kleur , vormen , lichaamstaal van de figuren , gezichtsexpressie , penseelvoering …

……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

 

© PORNOGRAFISCH-EROTISCHE PRENTEN

 

Bekijk : Angel Fernandez de Soto met een vrouw

              Le Maquereau (de makreel)

              Twee naakten en een kat

              Liggend naakt met Picasso aan haar voeten

 

In Parijs kwam Picasso vlug in contact met de literaire avantgarde . Hij raakte nauw bevriend met de dichter en kunstcriticus Guillaume Apollinaire . Diens politieke overtuigingen waren:

Anarcho-syndicalisme , anti-kolonialisme en anti-militarisme .

Een nevenactiviteit van Apollinaire was het ondersteunen , verzamelen en uitgeven van erotische en pornografische literatuur . Deze belangstelling voor dit terrein , waarop een taboe rustte in de maatschappij , kwam voort uit een verachting voor burgerlijke moraalopvattingen waartegenover uitdagend volstrekte immoraliteit werd gesteld.

Ook in het vroege werk van Picasso komen erotische , soms zelfs duidelijk pornografische taferelen voor . Dit had niet in de eerste plaats te maken met het door prostitutie en promiscuοteit gekenmerkt kunstenaarsmilieu . Het was ook een weergave van de vrijheid van de kunst in contrast met het gedachtenloos aanvaarden van de geldende maatschappelijke normen .

Tot Picasso’s vriendenkring hoorde ook een van de kleurrijkste figuren uit de literatuurgeschiedenis : Alfred Jarry . Zijn toneelstuk “ Ubu Roi “ werd een voorbeeld voor het Dadaοsme , het Surrealisme en het Absurde theater .

Ubu is een laffe , wild geworden kleinburger die eenmaal aan de macht gekomen de wereld door onbarmhartige brutaliteit in de chaos stort .

 

 

© DE ROZE PERIODE 1904-1906

 

De kring van linkse schrijvers, intellectuelen en kunstenaars waartoe Picasso behoorde wees onder invloed van het anarchisme alle gebruikelijke modellen van maatschappelijke ordening af en huldigde een wereldbeschouwing van ongebreidelde individualiteit .

Die ideeλn vonden hun uitdrukking in Picasso’s keuze van onderwerpen : bedelaars , gebrekkigen en eenzamen in de blauwe periode, harlekijnen , kunstenmakers en toneelspelers in de roze periode .

Clowns , artiesten , toneelspelers en potsenmakers stonden symbool voor het kunstenaarsschap , degenen die de naakte waarheid konden uitspreken en de machthebbers een spiegel konden voorhouden .

Picasso maakt werken waarin de melancholische harlekijn , de verdrietige grappenmaker en de vertwijfelde artiest niet te zien zijn in het stralende voetlicht , maar aan de rand van de maatschappij leven in een aan de kunst gewijd leven .

 De deprimerende eenzaamheid van de figuren uit de blauwe periode maakt plaats voor de tedere , kwetsbare schoonheid van de schilderijen van de roze periode . Er gaat een weemoedigheid en onderlinge verbondenheid uit van deze figuren , het is niet meer het uitzichtloze isolement van de blauwe periode .

Naast de kleur roze is er ook vormelijk een wijziging t.o.v. de blauwe periode : sierlijk golvende lijnen van een subtiele schoonheid geven de figuren een exacte en gracieuze vorm . Ook de lichamelijkheid van de figuren wordt benadrukt .

Door deze schilderijen die goed verkopen verbetert Picasso’s financiλle toestand drastisch .

De keuze voor de warmere roze- en roodtinten had ook te maken met een andere positieve verandering in het leven van de schilder : in Fernande Olivier had hij een minnares en partner gevonden die met hem zijn kleine atelierwoning in Bateau-Lavoir .

Het leven in de meerdere verdiepingen tellende hoge houten schuur in Montmartre was allesbehalve comfortabel , in de zomer bloedheet en in de winter ijskoud en tochtig . Hier woonden en werkten ook Georges Braque , Juan Gris , Amadeo Modigliano en de dichter Max Jacob , allen zonder financiλle middelen . In dit wereld ontbrak het altijd aan geld maar nooit aan humor , fantasie en ideeλn .

 

Bekijk : Retrato de la senora Canals

 

Dit is het enige schilderij in het museum van Barcelona uit de roze periode .

Het stelt een beroemd Italiaans model voor , de muze van veel kunstenaars uit die tijd.

 

Opdracht : zoek op internet of in een boek het hoofdwerk van deze periode op : Les Saltimbanques 1905  , National Gallery of Art , Washington .

De dichter Rainer Maria Rilke schreef : “ maar zeg me , wie zijn zij , deze rondtrekkende artiesten , die nog sneller komen en gaan dan wijzelf … “

 

© HET KUBISME 1906-1915   ( niet te zien in Barcelona )

 

In 1906 begint Picasso aan een lange reeks vormexperimenten . Hij maakt kennis met de werken van de Fauvisten Matisse  en Derain , verdiept zich in de werken van Cιzanne , Gauguin en de 19de eeuwse academische classicist Ingres . Hij kreeg belangrijke impulsen door zich bezig te houden met oude Iberische en primitieve Afrikaanse sculpturen .

Vereenvoudiging van de vormen , monumentaliteit , elimineren van het niet-noodzakelijke en het verwerpen van het natuurgetrouwe afbeelden van de werkelijkheid leidden tot een breuk met de traditionele kunst en een keerpunt in de kunst van de 20ste eeuw .

Een lange reeks van 809 studies vindt in de zomer van 1907 een afsluiting in het beroemde schilderij : Les demoiselles d’ Avignon  . ( Moma New York )

Het is een sleutelwerk van de moderne kunstgeschiedenis , een in die tijd schokkend werk met een totaal nieuwe vormentaal .

Het tafereel geeft het interieur weer van een bordeel in de Carrer d’ Avinyo in Barcelona , en heeft dus niets te maken met de stad Avignon . De naamgeving is een grap van Picasso’s vrienden .

Painting: Pablo Picasso. Les Demoiselles d’Avignon. 1907.

Het schilderij behandelt in wezen twee klassieke onderwerpen uit de kunst : het naakt en het stilleven maar het doet tezelfdertijd afstand van alle traditionele regels .

In het werk overdenkt hij de gehele Europese kustgeschiedenis en schept hij uit haar elementen een nieuwe kunsttaal .

 

De middelste figuur is bijvoorbeeld afgeleid van de Venus van Milo : het summum van klassieke ideale schoonheid , het thema van de “vrouwen die hun schoonheid ter beoordeling aanbieden “ is het thema van “ het oordeel van Paris “ uit de klassieke mythologie en door vele schilders behandeld  .

Met de keuze voor een compositie van vijf vrouwen maakt Picasso ook een toespeling op het antieke verhaal van de schilder Zeuxis .

 

Zeuxis is de grondlegger van het illusionaire schilderen , dit is precies datgene waartegen Picasso zich afzet . Zeuxis schilderde druiven zo goed na dat de vogels kwamen aangevlogen om ervan te eten . ( vandaar ook de druiven onderaan het schilderij )

Zeuxis had de opdracht de mooie Helena , de mooiste vrouw , te schilderen . Daartoe zou hij de 5 mooiste maagden van het eiland Kroton als model genomen hebben om door een combinatie van hun mooiste vormen een niet bestaande ideale figuur te scheppen .

 

Na dit schilderij ontwikkelde Picasso samen met Braque het kubisme . Zij versnelden de ontwikkeling naar een nieuwe kunsttaal die het illusionaire afbeelden van de werkelijkheid verwierp , brak met de vertrouwde vorm van voorwerpen en perspectiviteitsregels , de wereld ontleedde in kleine deeltjes en verschillende gezichtspunten  die daarna weer werden samengevoegd en gerangschikt in het schilderij .

 

Voor Picasso betekende het kubisme het einde van zijn armoedige leven in Bateau-Lavoir .

Zijn werken werden voor steeds hogere prijzen verkocht .

 

© CLASSICISME 1916-1925

 

Op zijn zoektocht naar nieuwe uitdrukkingsmiddelen in de schilderkunst houdt Picasso zich nu intensief bezig met voorbeelden  uit de kunstgeschiedenis : lijnen , omtrekken , volumes en lichaamsvormen worden weer belangrijk .

In tegenstelling tot zijn ‘geanalyseerde’ werken uit het kubisme schildert hij nu vaak harmonieuze en monumentale portretten .

Via de dichters Apollinaire en Cocteau leert hij in 1916 Sergei Diaghilew en zijn balletgroep “Ballets Russes” kennen .

Hij ontwerpt de decors en kostuums en volgt de groep naar Italiλ . Daar leert hij de Russische balletdanseres Olga Koklowa kennen waarmee hij in 1918 trouwt .

 

Bekijk : l’ Arlequin de Barcelona  1917

Let op de onnatuurlijk grote handen en het rode gordijn links dat contrasteert met de rozige tinten zoals uit zijn roze periode in de rest van het schilderij .

 

In Italiλ maakt Picasso kennis met de klassieke Oudheid en schilders uit de Renaissance zoals Michelangelo . In het middelpunt van de classicistische kunst staat steeds de menselijke figuur . In tegenstelling tot de klassieke voorbeelden is Picasso echter niet begaan met idealisering , symmetrie en uitgebalanceerde verhoudingen . Zijn figuren hebben geen esthetiserende maar volumineuze lichamen die vaak voorzien zijn van onnatuurlijk grote ledematen , soms naar het monstrueuze toe .

 

© JONGLEREN MET VORMEN 1925-1936

 

Picasso zet nu zijn vormexperimenten op extreme wijze verder . Zijn figuren hebben steeds minder met natuurlijke voorstellingen te maken .

Hij maakt nu ook sculpturen : constructies uit ijzerwerk , blik , karton  en maakt ook figuren in brons .

Vaak zijn de mensen volledig herleid tot afgeronde geometrische figuren die slechts door enkele aangebrachte elementen zoals 2 borsten of ogen als mens herkenbaar zijn .

Deze werken die veel plaats bieden voor fantasie en associatie stemmen overeen met het opkomende Surrealisme .

In 1923 had Picasso hun woordvoerder Andrι Breton leren kennen . Picasso’s spel met vormen en vrij gebruik van artistieke middelen schiep aanvankelijk een band .

De verschillen werden echter al snel duidelijk : Miro , Dali , Max Ernst wilden de gevoelens van de kijker aanspreken . Picasso was echter veeleer op een verstandelijke manier bezig met het omzetten van de realiteit in een beeldtaal .

 

© GUERNICA 1937 (Madrid ,Museo de Arte Reina Sofia)

 

Picasso’s monumentale schilderij is een van de belangrijkste werken over de verschrikkingen van de oorlog en het daarmee gepaard gaande leed .

Aanleiding was het verschrikkelijke bombardement van de Baskische stad Guernica op 26 april 1937 door Duitse bommenwerpers . De Duitsers wouden toen de staatsgreep van generaal Franco kracht bijzetten tijdens de Spaanse burgeroorlog .

Picasso verwerkt hier zijn stijlmiddelen die hij de voorgaande jaren ontwikkeld heeft .

Vereenvoudigde vormen en tekens zoals bij kindertekeningen worden hier voor het eerst gebruikt als stijlmiddel .

Zelden zijn de gruwelen van de oorlog zo indringend in beeld gebracht als in Guernica .

 

© DE PICASSOSTIJL 1937-1946

 

In de oorlogsjaren waarin hij artistiek geοsoleerd raakt ontwikkelt Picasso een geheel eigen vormtaal die men nu de Picasso-stijl noemt.

Hij combineert nu twee vormgevingsprincipes : figuratie en dissociatie .

In de figuratieve schilderkunst streeft men een natuurgetrouwe afbeelding na en gelden de wetten van het perspectief.

Bij dissociatie worden voor-  ,achter-  en zijkanten gelijktijdig in beeld gebracht , er is geen omtreklijn meer die de figuur in zijn natuurlijke vorm toont , voorwerpen en lichaamsdelen lijken verstrooid te zijn .

De figuratieve composities kennen we uit Picasso’s werk van voor 1905 en zijn classicistische periode ;het dissociatieve uit het kubisme .

Nu smelten beide samen tot een synthese die samen met een aantal kenmerken van kindertekeningen ( vereenvoudigde vormen , mannetjes in een paar eenvoudige lijntjes weergegeven , een kind tracht die elementen van een object weer te geven waarvan het denkt dat ze het belangrijkst zijn…) de Picasso-stijl kenmerken .

De schilderijen tonen wezens die in verschillende perspectieven tegelijk zijn weergegeven maar desondanks nog een zekere natuurlijke verschijning hebben .

 

Kubistische dissociatie , figuratie en kinderlijke symboliek zijn nu de drie pijlers waarop de vormentaal van Picasso steunt .

 

© NAOORLOGSE JAREN 1946-1954

 

In deze tijd groeit zijn faam enorm en wordt hij als de belangrijkste kunstenaar ven de 20ste eeuw gevierd . Hij is een aantal jaren lid van de communistische partij maar zijn engagement is beperkt . Hij houdt zich nu ook meer bezig met grafiek en keramiek .

Hij beeldt nu ook dikwijls zijn nieuwe levensgezellin af : Franηoise Gillot .

Met haar heeft hij twee kinderen : Claude en Paloma Picasso .

Hij ontdekt nu de kinderwereld die hij weergeeft in talrijke werken .

In 1953 verlaat Gillot haar man .

 

© HET LATERE WERK 1954-1973

 

Hij is nu wereldberoemd en een mythe geworden . Hij raakt geοsoleerd van de actuele kunstscθne ( bij hen ging het toen om het afstand doen van de figuur in verschillende vormen van abstractie , de figuur stond bij Picasso juist centraal , en om werkwijzen als psychisch automatisme wat ook lijnrecht stond tegenover de intellectuele werkwijze van Picasso ) en trekt zich terug in Zuid-Frankrijk . Hij trouwt met Jacqueline Roque en werkt als een bezetene .

Hij werkt tegelijk aan meerdere werken en schildert tot vijf schilderijen per dag .

Het zijn vooral variaties op werken uit de kunstgeschiedenis en op het thema schilder en zijn model .

 

De krachtmeting met de meesterwerken van Lucas Cranach , El Greco , Delacroix , Manet, Courbet , Poussin … werd een hoofdthema in zijn late werk .

 

Bekijk :  Las Meninas  1957

Tussen augustus en december 1957 maakt Picasso 58 olieverfschilderijen die allemaal betrekking hebben op Las Meninas , het beroemde schilderij van Diego Velasquez dat de dochter van de Spaanse koning temidden van haar twee hofdames (meninas) voorstelt .

In de jaren 50 werden de werken van Velasquez weer actueel door de variaties die de Engelse schilder Francis Bacon maakte op Velasquez’ portret van paus Innocentius X ( zie een voorbeeld in de verzameling van het SMAK ) .

Velasquez : de schilder geeft een blik in zijn atelier en schildert zichzelf links voor een groot doek waaraan hij werkt . Wat opvalt is dat alle personages naar hetzelfde punt kijken , ze concentreren zich op iets wat zich voor hen bevindt . Wat hen in de ban houdt is te zien in de spiegel  : het koninklijk paar zit voor hen . Alle figuren zijn onderworpen aan de koning en koningin, de kunstenaar is hierin slechts een randfiguur . Alleen de hofdwerg rechts die de hond schopt hoeft zich niet aan de gedragsregels te houden .

Het schilderij is dus geheel gericht op het weergeven van de maatschappelijke verhoudingen

waartoe ook het subtiele kleurverloop bijdraagt .

Picasso : hij geeft het schilderij een breder formaat en brengt de schilder prominent in beeld .

Alle figuren zijn nu ondergeschikt aan de schilder. De kunstenaar is meester over zijn wereld , hij kan doen wat hij wil . Hij kan vrij beschikken over alle weergavemiddelen , de bovenmachtige heerser-opdrachtgever is weggevallen . Het schilderij geeft de zelfbewuste positie weer van de kunstenaar in de liberale ,moderne maatschappij .

Kleuren heeft hij ten gunste van grijstinten opgegeven : kleur was voor Picasso slechts een ondergeschikt middel , hij zag de beeldende vorm steeds vanuit de tekening .