Een woord vooraf...

Als directeur van een PMS-Centrum (nu Centrum voor Leerlingenbegeleiding) heb ik meer dan 30 jaar lang tienduizenden vragen van ouders en leerlingen beantwoord. Deze ouders waren bezorgd over de slaagkansen van hun kinderen, over gedragsproblemen, over ontwikkelingsstoornissen of de relatie met hun partner.

De problematiek varieerde van licht naar ernstig; sommige stoornissen kwamen frequent voor, andere waren zeer zeldzaam. Maar een constante factor was steeds de bezorgdheid. Achter elke vraag zat vrees en hoop.

Dit bracht me ertoe wat systematiek aan te brengen in mijn aanpak. Voor de meest voorkomende problemen werden brochures gemaakt, die we aan ouders en leerlingen konden meegeven. In andere gevallen maakten we werkbladen of documentatiemappen. Lange uren dook ik zelf de bibliotheek in of ging het Internet op om mijn kennis op te frissen.

Maar nu mijn werk erop zit blijft er een leegte achter. Niet langer kan ik ouders begeleiden en documenteren. Maar al het materiaal dat over die jaren werd verzameld mag niet onbenut blijven. En zo ontstond het idee van een naslagwerkje.

Dit boek is bescheiden van opzet. Zie het als een soort "eerste hulp bij psychologische ongevallen". Tante Kaat nadat ze naar de universiteit is geweest...

Volledigheid werd niet nagestreefd: er is geselecteerd in de mogelijke onderwerpen. Wat we weglieten ligt vaak op het vlak van de pathologie. Uitsluitend medische onderwerpen komen niet aan bod. Ook louter psychiatrische aandoeningen worden maar even aangeraakt of niet vermeld. Daarentegen gaan we wél in op problemen die zich vaak in de schemerzone tussen psychologie en neurologie, tussen pediatrie en pedagogie bevinden.

Zo verzamelden we een honderdtal rubrieken, met vele onderverdelingen.

Het is niet makkelijk een vaak theoretische materie voor ouders op een bevattelijke manier te ontsluiten. Ook in mijn gesprekken merkte ik meer dan eens dat ik moest waken voor teveel vakjargon, of dat ik noodgedwongen naar voorbeelden of metaforen moesten grijpen. Het werd dus een balanceeroefening tussen begrijpbare taal en wetenschappelijke correctheid. Het gebruik van vaktermen werd zoveel mogelijk uit de weg gegaan, maar hier en daar was het toch nodig wat dieper op de zaak in te gaan, en dan durft er al eens een woordje Latijn vallen.

Sommige psychologische stellingen zijn nog steeds het onderwerp van discussie. Als er meerdere theorieën over een problematiek bestaan, dan koos ik resoluut voor het model dat in de praktijk het meest verklaart en bruikbaar is. Meestal vertrek ik hierbij vanuit een gedragstherapeutische visie, omdat die me het meest eigen is en vaak het meest resultaat oplevert. Omdat het soms mijn eigen opvattingen weerspiegelt, is dit ook een subjectief boek. Maar is het dat niet steeds als we over mensen praten?

Dit boek is opgedragen aan alle ouders en leerlingen die ik ooit heb mogen begeleiden.

Mechelen, 23 juli 2001

L. Volders