Forum voor Ouders en Opvoeders
van Hoogbegaafde kinderen Limburg
Hoogbegaafdheid is niet altijd anders zijn...
© BeKLIM
06/01/2005
Lezing door Mevrouw Lieve Dams,
kinderpsychiater
Cultuurcentrum ‘De Muze’ te Zolder, 10 maart 2004
Mevrouw Dr. L. Dams is naast kinderpsychiater in België ook gerechtelijk psychiater in Nederland. Uit de interessante lezing van Mevrouw Dams vatten we hier vooral die elementen samen die ons als ouders helpen bij het opvoeden van onze HB kinderen.
1. Hoogbegaafdheid en stoornissen
Hoogbegaafdheid kan verward worden met, maar ook samen gaan met sommige problemen of stoornissen (Aandachtstekortstoornis, autisme, leerstoornissen, NLD…). HB kinderen met andere problemen worden best behandeld. Hiervoor moet men als het ware een lijstje maken van wat er goed gaat, en wat er slecht gaat. Professionele hulp is nodig.
Tips voor ouders hierbij:
Volg je intuïtie, wees consequent, neem de signalen van je kind serieus (ook psycho-somatische signalen, zoals misselijk worden), overleg met de school!
2. Waarom is werken met HB kinderen in het onderwijs zo moeilijk?
Hoogbegaafde kinderen verschillen van andere kinderen op verschillende punten, die het de leerkrachten moeilijk maken. Ze hebben een andere leerstijl, vertonen stoorgedrag, steken maar energie in het lesgebeuren als ze iets leren kunnen, hebben persoonlijke codes die anders zijn dan die van de groep. Codes zijn principes, afspraken waaraan je je wil houden.
HB kinderen ervaren hierdoor veel eenzaamheid. Help hen door hen de bevestiging te geven die zij ook nodig hebben. Hoe doe je dat? Veel knikken, lachen naar het kind, aankijken; door helderheid te bieden (bijvoorbeeld als kinderen blijven vragen stellen zeggen: “ik begrijp wat je bedoelt, maar nu doe ik eerst … dan kom ik bij jou”, dus zeker niet door af te breken met “zwijg nu eens even”). Je kan ook helpen door via de eigen ideeën van je kind de principes van anderen aan te brengen (bijvoorbeeld: jij wordt niet graag gestoord als je werkt, voor de andere kinderen zijn jouw vragen moeilijk omdat ze hun nadenken storen….).
HB kinderen begrijpen anderen niet altijd en de anderen (leerkrachten en medeleerlingen) ervaren dat als een bedreiging, weten niet hoe ze ermee om moeten. Dat wekt schuldgevoelens op bij het kind en kan tot faalangst leiden. Voor de ouders: je kind is geen bedreiging, ook een moeilijkere opvoeding kan lukken. Speel anderzijds ook geen struisvogel: als er een probleem is, praat er dan over. Wees altijd eerlijk tegen je kind.
3. Problemen ontstaan rond vier domeinen
Dat zijn: wat denkt je kind dat het kan, niets …alles (identiteit); zelf willen bepalen wat ik wel of niet doe (autonomie) en verantwoordelijkheid; leren (ik wil geen fouten maken); onlust of onvrede met de situatie (waar ben ik hier eigenlijk mee bezig).
Op school doen de meeste problemen zich voor rond leren en onlust, thuis vooral rond identiteit en autonomie.
Volgens Dr. Dams loopt het met twee op zes herkende HB niet goed af. (Natuurlijk worden probleemloze HB niet zo snel herkend).
4. Hoe kan je helpen als leerkracht en ouder?
Baseer je steeds op een degelijke analyse (wat gaat goed, wat gaat niet goed, zijn er stoornissen). Een nauwe samenwerking met alle betrokkenen, thuis en op school is zeker nodig. Hou ook rekening met de signalen van het kind bijvoorbeeld: hoofdpijn, buikpijn, tics, onaangepast of agressief gedrag, drukdoenerij of dagdromen, motivatieverlies, zelfs depressie…
Komen ook voor: ontwikkelingsstilstand of zelfs –achteruitgang.
Wat je zeker niet doet op school
- Niet werken met stickertjes, geen openbare beloningen
- Niet afremmen
- Niet straffen voor wegdromen, stoorgedrag
- Niet laten dubbelen
- Niet laten nablijven voor herhalingsleerstof als straf
- Geen extra (gelijkaardig) werk als ze vroeger klaar zijn
- Niet zeuren over het slordige handschrift
- Geen negatieve opmerkingen over het trage werktempo
Wat je wel kan doen
- Laten testen; goede analyse van goede en minder goede kwaliteiten van het kind
- Uitdagend leermateriaal bieden, bijvoorbeeld van een hoger niveau
- Erkennen dat niet alle kinderen evenveel herhaling nodig hebben
- Werken van toetsenblad naar toetsenblad tot het vastloopt; geef extra moeilijke toetsen
- Laat HB kinderen samenwerken (kangoeroeklas)
- Alle leerlingen hebben recht op aangepast onderwijs; HB kinderen moeten zich niet aanpassen aan de middelmaat; laat hen op discrete wijze andere dingen doen
- Aansporen, ondersteunen (door knikken, aankijken …, niet links laten liggen)
- Rekening houden met de neiging tot perfectionisme
Na afloop was er tijd voor vragen van de aanwezige ouders. Mevr. Dams legde erg de nadruk op het belang van helderheid, duidelijkheid. Praat over alles, maak problemen bespreekbaar. Dit is beter dan straffen.
Verslaggever : Marina Vandermeulen
Aanverwante informatie