Forum voor Ouders en Opvoeders
van Hoogbegaafde kinderen Limburg
Intelligentiequotiënt, wat is dat eigenlijk?
© BeKLIM
06/01/2005
Intelligentie: hoe meet je dat?
Samenvatting van een lezing op de
ouderbijeenkomst van BeKLIM op 16 juni 2004
Om te weten of je kind intelligent is volgt men dezelfde stappen, die je ook terugvindt als je wil weten of je een ‘groot’ kind hebt.
Eerst kijk je na hoeveel centimeters/ hoeveel punten op ‘intelligente’ taken je kind heeft. Je meet de centimeters met een standaard lengtemeter, dat is een maatstok die voor iedereen dezelfde is. De punten op ‘intelligente taken’ bekom je door je kind standaardtaken voor te leggen die ook voor iedereen dezelfde zijn. Welke deze taken zijn, werd door een groep onderzoekers van universiteiten in Vlaanderen en Nederland bepaald. Daarvoor baseerden ze zich op taken uit eerder bestaande testen. Bij een intelligentietest zijn er verschillende soorten taken, subtests genoemd, die elk gaan over een ander aspect van intelligent bezig zijn.
Dan leg je het getal dat je bekomen hebt ( Bijvoorbeeld: 142 cm lengte/ 26 punten op de subtest Overeenkomsten) naast de getallen die andere kinderen van dezelfde leeftijd haalden. Men weet welke cijfers andere kinderen haalden omdat men in vroeger onderzoek (het normeringsonderzoek) aan vele kinderen dezelfde taken heeft voorgelegd. Je vergelijkt het resultaat dus met dat van andere kinderen.
| Heb ik een groot kind? | Heb ik een intelligent kind? | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
1. Meten met een standaard lengtemeter |
1. Meten met (vele) standaard intelligente taken, (door na te gaan hoeveel juiste antwoorden het kind heeft op die intelligente taken) |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
2. Resultaat in cm, bijvoorbeeld 150 cm |
2. Resultaat in aantal punten behaald op een subtest (bijvoorbeeld Overeenkomsten). Dit is de ruwe uitslag (R.U.), bijvoorbeeld 24 punten. |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
De Gauss curve (de normale verdeling) Bij heel veel metingen (zoals de lengte van personen en het aantal juiste antwoorden op intelligente taken) stel je vast dat er veel mensen uitslagen halen rond het gemiddelde, maar dat er minder hoge of lage en nog minder heel hoge of heel lage uitslagen zijn. In een grafiek ziet dat er zo uit:
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
3. Vergelijken met de leeftijdsgenootjes: is 150 cm veel meer/minder dan het gemiddelde voor een 10 jarige, en hoeveel meer dan? |
3. Vergelijken met de leeftijdsgenootjes:is 24 punten veel meer/minder dan het gemiddelde voor een 10-jarige, en hoeveel meer dan? |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Bij een intelligentietest wordt dat ‘hoeveel meer/minder dan het gemiddelde’ weergegeven als volgt: voor alle verschillende taken van deze test stellen we het gemiddelde (dat verschilt per onderdeel én per leeftijdsgroep) gelijk aan 10, en de maat voor de afwijking van het gemiddelde aan 3. Zo kan je een afgeleide uitslag (A.U.) of de standaardscore (per subtest) noteren. In het voorbeeld is de standaardscore 16. Voor alle onderdelen samen (de somscore) stellen we het gemiddelde gelijk aan 100 en de maat voor de afwijking van het gemiddelde aan 15. Dat is het intelligentiequotiënt of IQ. Een IQ van 130 wil dus zeggen: het kind doet het 2 maten beter dan de gemiddelde leeftijdsgenoot. Een afgeleide uitslag van 16 op een subtest betekent net hetzelfde, maar dan voor één onderdeel van de test. |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Standaardafwijkingen (SD) verwijzen rechtstreeks naar percentielen: dit is hoeveel procent van de kinderen een uitslag haalt gelijk aan of lager dan de uitslag van je kind
Zo kan je bijvoorbeeld zeggen dat 97,8 % van de tienjarigen een IQ heeft dat gelijk is aan of lager ligt dan 130. Zo kan je ook zeggen dat 97,8 (ongeveer) van de tienjarigen kleiner is 150 cm. Je kan ook zeggen dat 2,2 % van de tienjarigen een IQ hebben dat hoger ligt dan 130. |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Wat zegt de test over het kind?
Wat een intelligentietest doet is je kind vergelijken met andere kinderen. Een IQ is geen absolute maat, zoals de lengte wel is. Net zoals bij ‘heb ik een groot kind’ is het vergelijken essentieel. Zonder die vergelijking kan je niets over de intelligentie zeggen.
De meest gebruikte intelligentietest in Vlaanderen is de WISC of de WPPSI, waarvan in het verleden al verschillende versies gemaakt zijn. Momenteel wordt de WISC-III (2003, voor 6 tot 17-jarigen) en de WPPSI-III (1998, voor 4 tot 7-jarigen) gebruikt. Beide testen hebben verschillende onderdelen, die voor een groot deel gelijkaardig zijn.
De verschillende onderdelen van de test zijn verschillende soorten ‘intelligente’ taken. Je kan die koppelen aan verschillende manieren van intelligent bezig zijn. Sommige tests worden mét, ander zonder tijdsopname afgenomen. Soms krijg je meer punten als je sneller werkt. Soms moet je binnen een bepaalde tijd klaar zijn. Dit kan voor sommige (faalangstige, zenuwachtige, of net niet-op-te jagen) kinderen tot lagere resultaten leiden.
| Verbaal deel | Wat meet dit onderdeel | |
|
WISC |
WPPSI |
|
|
Informatie |
Informatie |
Bereik van de algemene kennis |
|
Overeenkomsten |
Overeenkomsten |
Abstractievermogen (algemene categorieën zien) |
|
Rekenen |
Rekenen |
Rekenvaardigheid en concentratie |
|
Woordkennis |
Woordenschat |
Taalkennis (Kennis van woordbetekenis en vaardigheid om die duidelijk te maken) |
|
Begrijpen |
Begrijpen |
Inzicht in algemene sociale situaties |
|
Cijferreeksen |
Zinnen nazeggen |
Auditief geheugen en concentratie |
|
Performantiëel (niet-verbaal) |
Wat meet dit onderdeel |
|
|
WISC |
WPPSI |
|
|
Onvolledige Teken. |
Onvolledige Teken. |
Detailwaarneming en analyse van beelden |
|
Substitutie |
Dierenhuis |
Oog-handcoördinatie, concentratie, korte termijn geheugen |
|
Plaatjes Ordenen |
|
Sociaal inzicht, vaardigheid om |
|
Blokpatronen |
Blokpatronen |
Het vermogen om gehelen te analyseren in delen |
|
Figuur Leggen |
Figuur Leggen |
Organisatie van de waarneming, planning, systematiek van werken |
|
Doolhoven |
Doolhoven |
Vooruitredeneren, impulscontrole, oog-handcoördinatie |
|
|
Geometrische figuren |
Visuele analyse, oog-handcoördinatie |
|
Symbolen vergelijken |
|
Verwerkingssnelheid |
Enkele opmerkingen
-
Een kind met een hoog IQ heeft op de
meeste testonderdelen scores vanaf 14. Soms zijn er zwakkere resultaten
voor bepaalde onderdelen (bv. niet verbale subtests). Dat kan allerlei
oorzaken hebben. Op basis van observatiegegevens tijdens de afname kan
je een idee hierover krijgen. De psycholoog die de test afnam kan je
daar meer over vertellen. Enkele oorzaken: storing van buitenaf
(speeltijd op school, uit spel gehaald, te veel lawaai), niet
gemotiveerd om mee te werken (vindt de test maar flauw, wil liever in de
klas blijven…).
-
Er zijn angeltjes onder het gras. De
resultaten van een intelligentietest zij altijd een momentopname.
Hoe jonger het kind, hoe meer variatie er zit op de resultaten van een
IQ test. Jonge kinderen zijn meer vatbaar voor storingen van buitenaf,
voor motivatieproblemen (het klikt niet met de testafnemer). Oudere
kinderen (vanaf een jaar of acht) die voorbereid zijn op de testafname
en weten wat er zal gebeuren, zij hier minder vatbaar voor.
Anderzijds is het ook zo dat bij jongere kinderen de invloed van het opvoedingsmilieu (vooral bij de jongere kinderen) groter is. Een kind dat thuis veel aanbod krijgt, waar veel boekjes, speelgoed, veel oefening mee gebeurd, doet het beter op een IQ-test. Later, vanaf vlakt de invloed van de thuisstimulatie wat af.
- Er zijn meer oorzaken van zwak presteren
dan van zeer goed presteren. Een kind dat een zeer hoge score haalt op
een intelligentietest is wellicht hoogbegaafd. Bij een goede score (en
een vermoeden van hoogbegaafdheid) kunnen andere invloeden bij de
testing een rol gespeeld hebben. Je kan dan hoogbegaafdheid niet zomaar
uitsluiten.
- In de loop der jaren is het gemiddelde van de ruwe uitslagen gestegen. Het gemiddelde kind haalde effectief betere resultaten op de testjes. Dat betekent dat de normtabellen, waarop men zich baseerde verouderd zijn. Vergelijk dit met de lengtetabellen. Als de gemiddelde lengte van een tienjarige stijgt over de laatste tien jaar (dat is zo!), krijg je een vals beeld van de ‘grootte’ van je kind in vergelijking met zijn leeftijdsgenoten. Daarom wordt een intelligentietest regelmatig opnieuw genormeerd. Kinderen die getest zijn met de WISC-R, net voor de nieuwe WISC-III is uitgekomen halen een IQ dat wat overschat is. Hetzelfde geldt voor de WPPSI. De voorlaatste versie van deze test overschatte het IQ met behoorlijk wat IQ-punten (10 à 15).
Verslaggever: Marina Vandermeulen