Adoptie, procedures en wetgeving

Sinds 1 september 2005 is een nieuwe adoptiewetgeving van kracht. De adoptie van Bezua is nog verlopen via de oude wetgeving. Voor de duidelijkheid is deze hier nogmaals opgenomen.

Adoptiewetgeving vanaf 1 september 2005

De nieuwe adoptieprocedure in't kort

  1. Aanmelding bij Vlaamse Centrale Autoriteit
  2. Voorbereidingscursus
  3. Vragenlijst en levensverhaal
  4. Verzoekschrift tot adoptie en tussenvonnis
  5. Maatschappelijk onderzoek
  6. Politie onderzoek
  7. Geschikheidsvonnis
  8. Verslag openbaar ministerie
  9. Adoptie via een erkend adoptiekantoor of zelfstandige adoptie

De nieuwe procedure voor interlandelijke adoptie in het Vlaamse landsgedeelte verloopt als volgt :

  1. Aanmelding bij Vlaamse Centrale Autoriteit :
    Voor Vlaanderen werd Kind en Gezin aangeduid als VCA. Je moet je dus allereerst aanmelden bij Kind en Gezin als kandidaat-adoptant. Je vind hiervoor een     aanvraagformulier op de website van Kind en Gezin, maar je kan hen natuurlijk ook contacteren via brief, telefoon of mail op volgende adressen : Vlaamse Centrale Autoriteit Adoptie Hallepoortlaan 27 1060 Brussel adoptie@kindengezin.be Telefoon: 02 533 14 76 of 02 533 14 77
    Zodra de Vlaamse Centrale Autoriteit je aanmeldingsformulier heeft ontvangen, ontvang je een overschrijvingsformulier van 25 euro. Na betaling ontvang je een uitgebreide informatiemap.
    Voor een tweede of volgende adoptie hoef je geen 25 euro te betalen.
  2. Voorbereidingscursus :
    Het voorbereidingscentrum wordt door Kind en Gezin op de hoogte gebracht van je kandidatuur en je wordt ingedeeld bij de groep die het dichtst bij je woonplaats ligt.Het voorbereidingscentrum nodigt je dan uit om deel te nemen aan het programma. Tijdens de cursus (20 uren) geeft men je de nodige informatie over het adopteren van een buitenlands kind. Door je tijdens de cursus te confronteren met de realiteit van adoptie, met je eigen mogelijkheden en verwachtingen, krijg je de kans om met jezelf te overleggen of adoptie beantwoordt aan je levensproject. De rode draad in dit programma is de adoptiedriehoek (geboorteouders – adoptiekind – adoptieouders) en het respect voor alle partijen hierin.
    Pedagogische en psychologische aspecten in de opvoeding van een adoptiekind staan voorop. Daarnaast krijg je ook informatie over de procedure, de juridische aspecten van adoptie en de mogelijke nazorg.
    Per programma nemen er minstens acht koppels/alleenstaanden deel. De meeste sessies worden op weekdagen georganiseerd maar je kan een attest vragen voor je werkgever indien nodig.
    De voorbereiding is verplicht voor iedereen die een kind wil adopteren. Tijdens het voorbereidingsprogramma vindt er geen enkele beoordeling van je geschiktheid plaats. Je kan tijdens de voorbereiding al je vragen stellen. Niets van wat tijdens de voorbereiding gezegd wordt, mag worden doorgegeven aan derden.
    Aan het einde van het voorbereidingsprogramma geeft het voorbereidingscentrum je een attest van deelname. Dit attest heb je nodig om aan de volgende stap van de procedure te beginnen: de geschiktheidsfase. Het attest van voorbereiding blijft altijd geldig. Je hoeft bij een eventuele volgende adoptie het programma niet opnieuw te volgen.
  3. Vragenlijst en levensverhaal :
    Ondertussen krijg je van de VCA een vragenlijst die je als voorbereiding tot het maatschappelijk onderzoek moet invullen. Het gaat om een lijst met vragen rond alle leden van het gezin : samenstelling van het gezin, herkomst van de adoptie-ouders, werksituatie, hoe ziet je huis en buurt eruit, vrijetijdsbesteding, motivatie voor adoptie en verwachtingen rond adoptie, enz. Daarnaast moet er voor elk lid in het gezin een levensverhaal geschreven worden : wat zijn de belangrijkste momenten in je leven, hoe heb je ze beleefd, hoe heb je je jeugd beleefd, enz. Deze levensverhalen en vragen dienen als leiddraad voor het maatschappelijk onderzoek.
  4. Verzoekschrift tot adoptie en tussenvonnis:
    Beschik je over het attest van voorbereiding, dan kan je hiermee naar de jeugdrechter stappen. Je zoekt uit onder welk gerechtelijk arrondissement de rechtbank van eerste aanleg in jouw buurt valt. Dit is afhankelijk van je woonplaats. De jeugdrechtbank van jouw arrondissement is bevoegd om voor jou een geschiktheidsvonnis uit te spreken. Je maakt een verzoekschrift vrijwillige verschijning op dat je persoonlijk indient op de griffie van de jeugdrechtbank van je arrondissement. (Een voorbeeld hiervan vind je op de site van Kind en Gezin) Samen met het verzoekschrift dien je volgende stukken in: bewijs van woonst en nationaliteit, voor eensluidend verklaard afschrift van je geboorteakte, uittreksel uit je huwelijksakte of uit bevolkingsregister waaruit wettelijke samenwoning blijkt (indien van toepassing), zoniet een bewijs dat je sedert minstens 3 jaar samen woont, attest van voorbereiding.
    Belangrijk is dat je dit verzoekschrift persoonlijk indient of laat indienen door een advocaat. Het verzoekschrift kan je niet met de post, per fax of per e-mail versturen. Vervolgens geeft de griffier je dossiernummer, en een datum en uur voor de inleidingszitting. Op deze inleidingszitting verschijn je voor de jeugdrechter. Een advocaat kan jou vergezellen, maar mag je niet vertegenwoordigen. Je betaalt rolrechten van 52 euro.
    Op de inleidingszitting meld je persoonlijk aan de jeugdrechter je voornemen en je motivatie om een buitenlands kind te adopteren. Je legt ook je attest van voorbereiding voor. Na deze zitting spreekt de jeugdrechter een tussenvonnis uit waarin hij een maatschappelijk onderzoek beveelt bij een dienst voor maatschappelijk onderzoek aangeduid door de Vlaamse Centrale Autoriteit.
  5. Maatschappelijk onderzoek :
    De dienst voor maatschappelijk onderzoek neemt contact op om het maatschappelijk onderzoek uit te voeren. Dit onderzoek gebeurt aan de hand van gesprekken met een maatschappelijk assistent en een psycholoog. Meestal gaat het om vier of vijf gesprekken van ongeveer twee uur. Voor een tweede of volgende adoptie zijn dat meestal maar twee gesprekken. Het maatschappelijk onderzoek kan maximaal twee maanden duren. Binnen de twee maanden nadat de jeugdrechter het maatschappelijk onderzoek bevolen heeft, moet de dienst voor maatschappelijk onderzoek een verslag van het onderzoek voorleggen aan de jeugdrechtbank.
  6. Politie onderzoek :
    De jeugdrechter kan zich naast het verslag voor maatschappelijk onderzoek ook baseren op een politieonderzoek voor de uitspraak van het geschiktheidsvonnis.
  7. Geschikheidsvonnis :
    Binnen de drie dagen nadat het verslag van de dienst voor maatschappelijk onderzoek ter griffie is neergelegd, mag je het verslag inkijken. Je hebt daarvoor 15 dagen de tijd. Daarna heb je nog 1 maand de tijd om voor de jeugdrechter te verschijnen. Deze geeft al dan niet een geschiktheidsvonnis tot adoptie af die drie jaar geldig is. Het geschiktheidsvonnis is slechts voor één adoptieprocedure geldig.
  8. Verslag openbaar ministerie :
    Nadat de jeugdrechter een vonnis heeft uitgesproken, maakt het Openbaar Ministerie (OM) een eindverslag op. Het Openbaar Ministerie heeft hiervoor 2 maanden de tijd, te rekenen vanaf de datum van je geschiktheidsvonnis. Een kopie van dit verslag wordt doorgestuurd naar de Federale Centrale Autoriteit (FCA), die het op haar beurt bezorgt aan de Vlaamse Centrale Autoriteit.
  9. Wat als je niet geschikt bevonden wordt?
    Als de jeugdrechter je niet geschikt verklaart voor adoptie van een buitenlands kind, dan kun je beroep aantekenen bij het Hof van Beroep. De beroepstermijn is 1 maand en het Hof van Beroep kan een nieuw maatschappelijk onderzoek bevelen bij het Openbaar Ministerie. Je dient een verzoekschrift voor hoger beroep in op de griffie van het Hof van Beroep.
  10. Adoptie via een erkend adoptiekantoor :
    Je laat aan de VCA weten via welke dienst en met welk land je wil adopteren. Je dossier wordt aan de dienst bezorgd. De adoptiedienst bemiddelt, matcht, plaatst het kind en behandelt de eerste nazorg. Zij begeleiden je met alle administratieve, juridische en praktische zaken en zorgen ervoor dat alles geregeld is als je je kind gaat halen. Elke adoptiedienst heeft een contactpersoon in de verschillende landen van herkomst die je ter plaatste begeleiden om de adoptieprocedure vlot te laten verlopen. Adressen van de vier erkende adoptiekantoren in Vlaanderen vind je op de website van Kind en Gezin.
  11. Zelfstandige adoptie :
    Kies je voor zelfstandige adoptie, dan laat je vooraf een kanaalonderzoek uitvoeren. Een buitenlands contact wordt, voordat een adoptie via dit contact kan plaatsvinden, eerst grondig onderzocht om er zeker van te zijn dat de adoptie niet alleen legaal, maar ook in het belang van het kind zal plaatsvinden. (hiervoor moet je een een inlichtingendossier samenstellen en het formulier 'Aangifte buitenlands contact zelfstandige adoptie' meesturen naar het VCA).
    Wil je zelfstandig adopteren, dan ben je zelf verantwoordelijk voor de afhandeling van je dossier. De Vlaamse Centrale Autoriteit zorgt voor de verzending van je dossier naar de bevoegde overheidsinstanties in het land van herkomst. Verder regel je alles zelf. Wanneer je thuiskomt met je adoptiekind, ben je verplicht om dit te melden aan de Vlaamse Centrale Autoriteit. Je bezorgt binnen de 4 maanden na de plaatsing van je kind een kopie van je dossier aan de Vlaamse Centrale Autoriteit. Wil je adopteren uit een land dat een attest vraagt dat een bevoegde instantie zal instaan voor de nazorg, dan sluit je vooraf een contract af met een erkende adoptiedienst die instaat voor de nazorg en de opvolging in het land van herkomst. Enkel onder die voorwaarde kan de Vlaamse Centrale Autoriteit een garantie van nazorg bieden en een attest uitreiken. Dit contract onderteken je voordat je dossier naar het buitenland verstuurd wordt.


TERUG NAAR BOVEN

De oude adoptieprocedure zoals ze was voor 1 sept 2005 in't kort :

  1. Aanmelding bij Kind en Gezin
  2. Voorbereidingscursus
  3. Maatschappelijk onderzoek
  4. Geschikheidsattest (de max termijn van dit gedeelte - nr 1 t/m 4 - was 1 jaar)
  5. Adoptie via een erkend adoptiekantoor
Daarnaast had je dan ook nog de 'vrije adoptie' : Bij een vrije adoptie ging je zelf op zoek naar je kind in een herkomstland en zorgde je zelf voor de hele papierhandel. Kind en gezin moest wel je zogenaamd 'kanaal' in het herkomstland goedkeuren voor je ermee verder kon gaan.



TERUG NAAR BOVEN

De procedure in Ethiopië

Voorwaarden om te mogen adopteren in Ethiopië : (volgens www.rayofhope.be - 2009)

  • Adoptiemogelijkheden alleen voor gehuwde heterokoppels
  • Minimumleeftijd 25 jaar
  • Geen voorwaarden m.b.t. het aantal kinderen in uw gezin
  • Het adoptiekindje moet een leeftijdsverschil hebben van 2 jaar met het jongste kind in het gezin
  • Wanneer één van beide partners 50 jaar oud is of meer kan enkel een kindje van minimaal 7 jaar oud worden geadopteerd

Procedure : (volgens www.rayofhope.be - 2009)

  • Ray of Hope werkt samen met MOWA in Ethiopië. MOWA staat voor Ministry of Labour and Social Affairs.
  • Kandidaten verzamelen de documenten van de vooropgestelde documentenlijst. Deze documenten worden door Ray of Hope vertaald naar het Engels. Het dossier wordt samengesteld en gelegaliseerd. Vervolgens wordt het dossier opgestuurd naar onze contactpersoon in Ethiopië, Mr. Bruk Ayano Beyene. Het dossier wordt ter plaatse vertaald naar het Amhaars.
  • De ouderdossiers worden bij dhr. Bruk bewaard tot toewijzing van een kindje.
  • Wanneer een kindje wordt aangemeld vanuit Ethiopië wordt er na overleg met de vertegenwoordiger van Ray of Hope, dhr. Bruk en het multidisciplinair team een familie gezocht op de wachtlijst en wordt een voorlopige toewijzing voorgesteld.
  • Bij opstart van de juridische adoptieprocedure wordt het ouderddossier ter screening ingediend bij het MOWA. Bruk maakt een overzicht van het dossier van waar de medewerkers welke informatie in het dossier kunnen vinden. Dit overzicht maakt de screening eenvoudiger. Bij het ouderdossier schrijft Bruk eveneens een aanvraagbrief voor Mowa.
  • Indien het dossier wordt goedgekeurd op MOWA, wordt een kindje toegewezen op basis van het preliminary rapport en het medisch rapport aan de kandidaat-adoptanten in België.
  • Dhr. Bruk laat de kinderen medisch onderzoeken door de arts, die aangesteld is door Ray of Hope. Afhankelijk van de leeftijd en de gezondheidstoestand van het kind kunnen deze bezoeken frequenter plaatsvinden.
  • Indien de familie beslist om het kind te aanvaarden wordt het kinddossier gekoppeld aan het ouderdossier. De procedure in Ethiopië wordt nu gestart.
  • Het Kinddossier en het ouderdossier worden voorbereid door Dhr. Bruk. Concreet worden de dossiers vertaald in het Amharic en de documenten ivm het kindje worden vertaald naar het Engels. De Kebele dient het bewijs van adoptabiliteit te leveren. Eveneens dient de Contract of Adoption ondertekend te zijn en dient het geheel geauthentificeerd te zijn door de Ethiopische staat alvorens indiening op de Rechtbank.
  • Het dossier wordt ter ondertekening afgeleverd op de griffie. De periode duurt tussen 1 en 4 weken totdat de rechter een rechtbankzitting aanvraagt. Na de melding van deze datum heeft Mowa 10 dagen de tijd om te verschijnen op de rechtbankzitting.
  • Wanneer de officiële rechtbankuitspraak van de adoptie plaatsgevonden heeft, start de laatste administratieve procedure.
  • De documenten betreffende het kindje worden ter controle naar de Federale Overheidsdienst justitie in Brussel gestuurd. Wanneer zij een definitieve beslissing nemen, kan het visum in Ethiopië uitgereikt worden. De kinderen komen naar België met een Ethiopisch paspoort met een Belgisch visum erin.
  • Men vertrekt ongeveer 5 tot 6 weken na de rechtbankuitspraak, dit is de periode om de administratieve procedure in Ethiopië en in België af te ronden.
  • De periode tussen toewijzing op basis van de prelimary report en aanvaarding door de kandidaat-adoptanten en de definitieve afreis ligt tussen de twee en vier maanden. Deze periode ligt ongeveer gelijk voor de kinderen, die per escorte naar België worden gebracht.