Vergroot de slaagkans van je plannen

Patrick E. Merlevede, ©Acknowledge 1997

Deze tekst is een oude versie van enkele pagina's van het hoofdstuk "Vergroot de slaagkans van uw plannen" uit het boek "7 Lessen Emotionele Intelligentie"

Inleiding: modellen voor effectiviteit

Emotionele Intelligentie helpt je om je plannen te verwezenlijken. Laat ons eens het plannen onder ogenschouw nemen. In ons leven maken we meer plannen dan we beseffen. Noem voor jezelf eens 5 dingen op (beroepsmatig, privé, hobby, …) waar je de afgelopen 6 maanden mee bezig was. Waren ze alle 5 even succesvol? Zo nee, wat maakt het verschil tussen de successen en de minder goede resultaten? Voor de goede resultaten, stel je de vraag: "Hoe heb je dat gedaan?"

We helpen je even. Waarom kan je plan mislukken? Enkele mogelijke redenen:

• Misschien weet je niet echt goed wat je doel is, of ligt je doel niet binnen je persoonlijk bereik.
• Misschien lijkt het doel zo ver af, dat je niet weet welke tussentijdse doelstellingen de goede zijn om je focus op te richten.
• Misschien weet je niet welke acties de beste zijn om je doel te bereiken of kom je er gewoon niet toe om de nodige acties te nemen.
• Misschien wijzig je jouw plan niet om rekening te houden met nieuwe omstandigheden.
• Misschien zou je het doel wel willen, maar vind je dat het doel de vereiste middelen niet heiligt, in tegenspraak met Machiavelli, of misschien is het doel niet in overeenstemming met andere doelen, of met de vereisten die je omgeving aan je stellen. Het onderwerp van deze les is de slaagkans van jouw plannen te verhogen.

Welnu, een eerste vereiste voor een succesvol plan is dat je weet wat je doel is. Wat wil je in feite bereiken? Laten we ons even inspireren door een beroemde dialoog uit Alice in Wonderland:

Alice: "Kan je me zeggen welke weg ik moet nemen?"
De Kat: "Dat hangt er van af. Waar wil je naar toe? "
Alice: "Dat weet ik niet."
De Kat "Dan doet het er niet toe welke weg je neemt."

Met andere woorden: stel jezelf een doel, anders zal je doelloos ronddolen. Als je een doel hebt, en je zet telkens een stap in de richting van het doel, dan kom je meer vooruit dan wanneer je telkens een pas in een andere richting zet. In welke richting je een pas zet hangt af van waar je nu staat. Indien een Nederlander vanuit Amsterdam naar Brussel, onze Europese Hoofdstad, wilt gaan, dan loopt hij een andere richting uit dan de Fransman die vanuit Parijs op weg is naar hetzelfde doel. Eens je weet waar je nu staat (huidige toestand) en waar je naar toe wilt (je doel of de gewenste toestand), bepaal je welke stappen (acties) vereist zijn om je doel te bereiken. Onderweg is het belangrijk te testen of je acties je de goede richting uithelpen, zoniet moet je jouw acties (je plan) aanpassen. Door je plan constant aan te passen, hou je rekening met de beroemde uitspraak van Dwight D. Eisenhower: "Een plan is nutteloos, maar plannen is onmisbaar" Een plan is een beschrijving van het pad dat je wilt volgen van een huidige toestand naar een gewenste toestand. Plannen is het proces dat je doorloopt om tot een plan te komen.

Tenslotte zijn er de weerstanden die je plan oproepen, zowel bij anderen als bij jezelf. Is het pad dat je voor jezelf hebt uitgestippeld wel echt aanvaardbaar? Wat denkt je omgeving er van? Is je onbewuste het ook eens met de rationele uitleg? Zo zie je vaak in de bedrijfswereld, vooral in België, mensen ja knikken en nee doen. Mensen stemmen in met regels en zeggen dan "Oh, zo erg zal het in de praktijk toch niet zijn." Managers voeren plannen uit, en denken: "Oh, mijn tijd zal het nog wel mee gaan."

In deze les komen twee aspecten aan bod. Enerzijds leren we werken met je emoties binnen het kader van een doelgerichte planmatige aanpak. Anderzijds behandelen we het breder veranderingswerk van je conditioneringen en emoties.

Het TOTE model: de opbouw van flexibele plannen

Als iemand je een hand reikt, heb je de keuze om die te schudden, of om de uitgestoken hand te negeren. Het behavioristische 'stimulus-respons' model blijkt te beperkt om deze keuze in gedrag te verklaren. Volgens dat model moet je de uitgestoken hand (de stimulus) beantwoorden (de aangeleerde respons). In de praktijk zijn we er ons meestal niet van bewust welke tussenstappen er zich afspelen tussen de stimulus en de respons, maar we weten dat we een keuze hebben.

Het TOTE model werd rond 1960 uitgewerkt door Miller, Galanter en Pribram. T.O.T.E. is de afkorting voor TEST(1) - OPERATION - TEST(2) - EXIT.

"... a TOTE. is essentially a sequence of activities in our sensory representational systems that has become consolidated into a functional unit of behavior such that it is typically executed below the threshold of consciousness."

Het TOTE model voegt het principe van de feedback-loop toe aan het behavioristische model. Zo kunnen we bij het nemen van een actie rekening houden met het resultaat van onze vorige acties. Dit is zoals een thermostaat de temperatuur in huis regelt door telkens te testen of de temperatuur van het gewenste resultaat afwijkt en dan actie te nemen, namelijk de verwarming op tijd aan te zetten en terug uit te schakelen. De Feedback-loop werd reeds lang toegepast in de machinebouw maar de auteurs gebruikten het model voor menselijke denkprocessen. De grote verdienste van het TOTE model is zijn systemisch karakter: het model laat ons toe alle randgebeurtenissen mee in overweging te nemen bij het nemen van een actie, en zo ook rekening te houden met het resultaat van onze vorige acties.

Voorbereiding

Uit bovenstaande model blijkt dat je het doel moet hebben geformuleerd, alvorens iets succesvol te kunnen uitvoeren. Alhoewel dit een evidente uitspraak lijkt, blijkt uit de praktijk dat het formuleren van welgevormde doelen toch niet zo gemakkelijk is als het op het eerste zicht lijkt. Het doel is de gewenste toestand. Je kan de voorbereiding uitbreiden door ook de huidige toestand te beschrijven.

Het is ook zinvol om op voorhand te bepalen hoe je zal weten dat je doel bereikt wordt en hoe je zal weten of een actie een positief of een negatief resultaat heeft gehad.

Verdere voorbereidingen zijn:

• bepalen welke acties je zou kunnen stellen (deze lijst hoeft niet volledig te zijn, maar denk wel aan de NLP-vooronderstelling dat meer keuzes in mogelijke gedragingen je meer kansen op succes geven);
• bepalen wat de mogelijke risico's en neveneffecten zijn.

Verdere bespreking

Je kan het TOTE-model recursief toepassen. Daarmee bedoelen we dat je een groot doel in verschillende stappen kunt opsplitsen, en voor elke stap een afzonderlijke TOTE kunt opstellen.

Oefening 1: TOTE Vragenlijst

1. DOEL: Wat is het doel of objectief dat je wilt bereiken?
   1. Maak dit doel welgevormd: Beschijf het doel in positieve termen.
      (Zeg wat je wilt, i.p.v. wat je niet wilt) Zorg dat het doel binnen je eigen controle ligt.
   2. Beschrijf je doel in specifieke bewoordingen.
      (Maak de film: wat gebeurt er, wat zie je , wat hoor je, wat voel je?)
   3. Geef enkele concrete voorbeelden van je doel?
      
2. TEST: Hoe ga je weten dat dichter bij je doel komt? Dat je je doel bereikt? Hoe gaan anderen dit weten?
   Wat zijn tussenresultaten? Wat is de timing die je voorop stelt?
   
3. ACTIES: Welke stappen ga je nemen om je doel te bereiken? Welke activiteiten horen bij deze stappen?
   Welke stappen/acties zal je nemen indien je merkt dat je van je doel afwijkt? (Wat zijn mogelijke problemen, en hoe ga je die opvangen?)
   
4. EFFECTEN:
   1. Wat levert het bereiken van het doel voor jou op? (Wat is de waarde voor jou, wat is de toegevoegde waarde?)
   2. Zijn er eventueel negatieve "zijeffecten? (de nadelen voor jezelf) Wat houdt je tegen?
   3. Wat kan het effect zijn op anderen (wie is er bij betrokken, hoe zullen ze reageren)?
      

Oefening 2: Contrast-Analyse

Wat is het verschil dat het verschil maakt?

1. Neem een voorbeeld waarin je succesvol was. Vul de TOTE vragenlijst in voor dit voorbeeld.

2. Neem nu een voorbeeld waarin je je doel niet bereikte. Schrijf de antwoorden ook op voor dit doel.

3. Vergelijk de 2 ingevulde vragenlijsten. Welke verschillen merk je op? Wat leer je hier uit?

Dit document werd uitgewerkt door Patrick E. Merlevede. Je kan de auteur bereiken via e-mail: 100117.1420@compserve.com

Lees meer over het boek "7 lessen in Emotionele Intelligentie"

<Inhoudstafel van het boek> / <Inhoudstafel website "NLP in België">

Acknowledge, Bardelare 18, B-9971 Lembeke, België
Tel: +32 (475) 87.08.52 / Fax: +32 (9) 378.48.88