Historische cd-roms

 

12. Mercator (1512 - 1594)

Ontdek een geleerde uit de 16de eeuw (DigiHistoria 4)

  

Inhoud en bespreking

Het eerste wat opvalt aan deze cd-rom is de eenvoudige bediening en de heldere, uitgekiende navigatie. Geen toeters en bellen, maar praktische bruikbaarheid. Een tweede punt: als je de hulpfunctie oproept is die aangepast aan het probleem dat op dat ogenblik een oplossing vraagt. (Meestal is er een "help" voor de hele cd-rom. Voor een detailprobleem krijg je dan telkens de volledige uitleg, wat de oplossing niet vereenvoudigt.)

Voor het aanleren van een zelfstandige, kritische lectuur van bronnen, gebruikt de cd-rom het Maerlantconcept. Dit organiseert met behulp van de elektronische leeromgeving de lectuur van de bronnen op drie niveaus:

1 Het structurerend-beschrijvende niveau: hierbij moet de lezer achterhalen welke informatie de bron concreet bevat en hoe die is gestructureerd. Dit is hier gestuurd door de meerkeuzevragen, waarvan de oplossing in het programma zelf kan gevonden worden.

2 Het contextueel-interpreterende niveau: voor juiste interpretatie van de bron is informatie over de historische context nodig. Deze laag wordt gevormd door de woordverklaringen, de achtergrondinformatie en het tijdskader.

3 Het verklarend-begrijpende niveau: ten slotte wordt gezocht naar de mogelijke diepere betekenis van de bron, naar de boodschap achter de tekst of het beeld.

De cd-rom is ingedeeld in drie grote modules: "Leven en wandel", "De kosmograaf", "De wiskundige" De eerste twee modules zijn bedoeld voor de lessen geschiedenis.

Als introductie fungeert de gedenkplaat met het grafschrift van Mercator in Duisburg. Hier kun je klikken op de transscriptie en de Nederlandse vertaling.

 

1. Leven en wandel. Leidraad is de levensbeschrijving door Mercators vriend, de burgemeester van Duisburg, Walter Ghim (1530-1611). Die tekst kan in 7 fragmenten worden opgeroepen, als fotokopie van het origineel (in het Latijn), als transscriptie en in Nederlandse vertaling. De structuur wordt ondersteund door vast kleurengebruik in een schema, waarnaar steeds kan teruggekeerd worden: geel voor 'Tijd en ruimte'; blauw voor 'Politiek'; oranje voor 'Economie'; groen voor 'Cultureel'. Bij het oproepen van teksten uit de verschillende domeinen zijn onderdelen, gerelateerd aan de biografie van Mercator, steeds in lichtblauw aangegeven.

De leerlingeninteractie blijft niet beperkt tot louter klikken. Sommige onderdelen zijn uitgewerkt als een ontdekkingsreis. Eén voorbeeld: "Wat is humanisme? Ontdek het zelf" vertrekt van een uitstekend gekozen historische titelbladgravure, waarop de verschillende onderdelen aanklikbaar zijn en telkens een aspect van het humanisme behandelen.

Elk onderdeel bevat links naar woord- en begrippenverklaring, kaarten, tijdskader, zo nodig aanvullende bronnen…

 

2. De kosmograaf. Vertrekt van een brief van Mercator, waarin hij zijn opvattingen toelicht. Dit onderdeel is op dezelfde wijze opgebouwd als het vorige. Hier kan de gebruiker fragmenten van de wereldkaart uit 1569 in detail bekijken en toelichting oproepen. Deze module behandelt eveneens aspecten als graveren en inkleuren van kaarten.

 

3. De wiskundige. Dit deelt start met de vraag: "Wat is wetenschap" via vier portretten van geleerden, die exemplarisch zijn voor de wetenschapsbeoefening in Mercators tijd. Ook hier weer zijn meerkeuze- en eindvragen voorzien. De module bestaat uit vier onderdelen: Geschiedenis en beginselen van de cartografie; Kaartprojecties en vervormingen; De projectiemethodes en Toepassingen.

 

Lesstrategie

In het doosje met de cd-rom zit een boekje van 54 bladzijden met uitvoerige toelichting en gedetailleerde suggesties voor een lesstrategie, berekend op telkens 2 lestijden voor elk van de 3 onderdelen. Uit ervaring weten we dat dit krap is, zelfs voor leerlingen die ICT-ervaring hebben. Als je kunt samenwerken met je collega's Nederlands, aardrijkskunde en wiskunde kun je een beperkt vakoverschrijdend project opzetten rond het humanisme, iets waartoe de cd-rom zich perfect leent, en wat we in het verleden ook hebben uitgetest (uiteraard zonder dat we toen reeds over cd-rom konden beschikken). Bovendien zijn de Latijnse teksten erg geschikt voor afdelingen met Latijn.

 

Praktische informatie

Leuven, Maerlant Centrum - Kapellen, uitg. Pelckmans, 2001, 48,50 euro.

Systeemvereisten: geschikt voor Mac en PC. Internet Explorer 5.5. Start automatisch op.

Redactie: Mariet Vriens. Projectleider G. Vanpaemel.

Redactie: De wiskundige: Marc Swevers & G. Vanpaemel.

 

Jos Martens



Copyright © 2002, VVLG 04.06.2002