Historische cd-roms

 

14. Nicolaes Cleynaerts (1493 - 1542)

De merkwaardige reisavonturen van een 16de eeuwse humanist, arabist en islamdeskundige

Deze cd-rom behoort tot de categorie: bestemd voor een ruim geïnteresseerd publiek, perfect bruikbaar in het onderwijs.   

De figuur

De Diestenaar Nicolaes Cleynaerts (Clenardus) is een ten onrechte relatief onbekende humanist. Hij belichaamt -beter dan Erasmus!- de verdraagzame kant van deze beweging.

Hij was een groot pedagoog: zijn handboeken Latijn en Grieks bleven meer dan 200 jaar in gebruik! Van zijn Griekse spraakkunst werden, verspreid over heel Europa, meer dan 500.000 exemplaren gedrukt. Hij ontwikkelde een vooruitstrevende methode om Latijn aan te leren, gebaseerd op natuurlijke conversatie (in plaats van moeilijke grammatica) die pas rond 1970 zal ingevoerd worden in ons onderwijs. In 1530 - 1531 schreef hij twee handboeken om Grieks te leren via zelfstudie.

Hij studeerde aan de universiteit van Leuven, waar hij professor werd op 22 jarige leeftijd.

Hij leerde Hebreeuws en (aanvankelijk op eigen houtje) Arabisch. Zijn hele verdere leven zal hij gefascineerd blijven door het Arabisch en de Arabische cultuur.

In 1531 treedt hij als bibliothecaris in dienst van Fernando Colón, zoon van Christoffel Columbus en vertrekt met hem naar Sevilla.

Het jaar daarop is hij docent in Salamanca (Spanje), waar hij eindelijk zijn studie van het Arabisch kan verder zetten.

Kort daarna wordt hij door het Portugese hof gevraagd om leraar te worden van prins Henrique, broer van de koning.

Hij gaat verder Arabisch studeren in Granada. Hier rijpt de idee om de moslims te bekeren door een 'vreedzame kruistocht'.

In 1540-1541 verblijft hij in Fez (Marokko). Hij wordt goed ontvangen door de sultan (de islam had eerbied voor een geleerde, ook al was hij christen!).

Uiteindelijk moet hij vluchten door de kuiperijen van de Portugese consul, die hem zowel bij de moslims als in Portugal door laster in een kwaad daglicht stelt.

Cleynaerts sterft in 1542 in het Alhambra te Granada, waarschijnlijk aan de gevolgen van een val van zijn paard tijdens zijn vlucht uit Marokko.

Over zijn leven zijn wij vrij behoorlijk ingelicht, niet alleen door de getuigenissen van tijdgenoten, maar ook omdat hij een fervent briefschrijver was. Veel van zijn correspondentie is bewaard gebleven en werd in 1940 - 1941 uitgegeven in 3 delen. Zijn Latijnse brieven zijn voor de kennis van het Spaans-Portugese en Marokkaanse milieu van de 16de eeuw van onschatbare waarde.

  

Inhoud

Buiten de film bevat de cd-rom in hoofdzaak tekstmateriaal met relatief weinig illustraties. Dit komt natuurlijk omdat de film alleen al zeer veel van de geheugencapaciteit in beslag neemt.

Didactische mogelijkheden

De cd-rom zou begeleid worden door een didactische brochure, maar die is nog niet beschikbaar. Ze zal ook worden opgevolgd door een website, vanwaar lespakketten in verband met Cleynaerts' leven en werken kunnen worden gedownload. De film over zijn leven &endash;digitaal beschikbaar op de cd-rom- is ook als gewone video verkrijgbaar. Hij is door zijn overvloedig aanwenden van historisch beeldmateriaal zeer geschikt voor gebruik in de les, zeker als het begeleidend didactisch materiaal voor leerlingen beschikbaar komt. Wanneer het zover is, brengen we u zeker op de hoogte in Hermes.

Daar de Engelse filmcommentaar tevens in gedrukte vorm aanwezig is, evenals trouwens alle andere teksten, kan de cd-rom goede diensten bewijzen aan leerkrachten die rond de thematiek verdraagzaamheid/humanisme willen werken in de les Engels, al dan niet in vakoverschrijdende samenwerking met hun collega's geschiedenis en Latijn of Nederlands.

Voor leraren Latijn, die op zoek zijn naar goede teksten in humanistenlatijn, is deze cd eveneens een aanrader: in zijn brieven toont Cleynaerts zich een aangenaam verteller en een geestig waarnemer met een groot gevoel voor zelfrelativering. Daarbij is hij een intrigerende persoonlijkheid in een intrigerende tijd. Tijdens zijn leven werd zijn vreedzame boodschap overstemd door wapengekletter; vandaag blijken zijn inzichten over opvoeding, vrede en verdraagzaamheid actueler dan ooit.

Indien je een uitvoerige leereenheid over de tijd van Cleynaerts zou willen opzetten, kun je onderdelen van de cd-rom linken aan de Joos de Rijcke site.

 

Praktische informatie

Leuven, Universitaire Pers & Maerlant Centrum, 2002, 24 euro.

Red. Joris Tulkens & Björn Callewaert.

Systeemvereisten: alleen voor PC; Internet Explorer 5.5; Macromedia Flash Player; Quicktime 5 (meegeleverd).

Jos Martens



Copyright © 2002, VVLG 06.06.2002