De conquistadores: wereldveroveraars met oogkleppen

Jos Martens


 

In een notendop.

 

Nu hebben wij nog niet gesproken over de stichting van de Kaapkolonie in Zuid-Afrika door de Nederlanders in 1652, noch over de uitbreiding van de Hollandse macht in de Indonesische archipel, waarbij de Nederlanders bewezen dat zij inzake wreedheid niets meer te leren hadden van hun aartsvijanden, de Spanjaarden. En hoe zat het met de oude, eerbiedwaardige culturen van Indië, China en Japan?

Over Indi╬ zullen we hier noodgedwongen kort zijn. Aanvankelijk volgden de Portugezen aan de Zuidoostelijke Malabarkust dezelfde strategie als in Afrika: intimidatie, strijd tegen de Arabische handelaars, plunderen en in brand steken van steden. Spoedig werden de verhoudingen eerder vredelievend en commercieel van aard. Gedurende meer dan een eeuw bezaten de Portugezen een volstrekt monopolie. Slechts laat zouden Hollanders en Engelsen contacten leggen, de Fransen zouden pas volgen bij het einde van de 17de eeuw. In 1763 wisten de Engelsen de Fransen uit Indië te verdrijven. Daarmee begon een nieuw tijdperk, dat zou duren tot Mahatma Gandhi en de Indische onafhankelijkheid een einde zouden maken aan het Brits imperium in 1947.

Maar in de 17de en 18de eeuw, terwijl het schitterende rijk van de Mogolkeizers bloeide en weer ten onder ging, bleek uit de reisverhalen van de Europese bezoekers dat de Indische cultuur een haast volledig gesloten boek voor hen bleef. Voorlopig had Indi╬ geen advocaten in Europa, zoals de jezuïeten dat waren voor China en Japan.

De plotse mundiale expansie van de Verenigde Provinci╬n, de sprong van kikkerlandje naar wereldmacht in slechts enkele decennia, is nog merkwaardiger dan de opgang van Portugal, een eeuw vroeger. Die expansie kan niet los worden gezien van de Tachtigjarige Oorlog tegen Spanje, de scheiding van de Zuidelijke en de Noordelijke Nederlanden en de zeer grote inbreng van gevluchte Zuid-Nederlanders. De rol van de West Indische Compagnie en vooral de Verenigde Oost Indische Compagnie (de VOC) is primordiaal. Deze korte, roemrijke en bloedige episode uit de geschiedenis van Nederland en de wereld blijft in ons onderzoek buiten het blikveld. Wie meer wil weten, verwijzen wij naar enkele afzonderlijke studies.

 

Nationale geschiedenis: Nederland
Geschiedenis on line: Kies hier voor "LINKS" / Maritieme geschiedenis en VOC

Naast een hele collectie links naar historische sites vind je er een uitgebreid hoofdstuk over 'Vaderlandse geschiedenis overzee', helemaal gewijd aan de Verenigde Oost-Indische Compagnie. Je kunt er ook een demoversie raadplegen van het multi-mediaprogramma "De Voorcompagnieën", dat handelt over de scheepvaart op Azië die tussen 1595 en 1602 plaatsvond, nog voor de oprichting van de VOC. De inhoud van deze multi-media-applicatie is tweeledig: enerzijds is het mogelijk archiefmateriaal aan te klikken; anderzijds is er achtergrondinformatie over de Voorcompaginieën in tekst, beeld en geluid. 

Een heel ander item is gewijd aan mijnbouw in Nederlands Limburg. 

Bovendien vind je op deze site heel wat informatie over boeken en cd-roms, tijdschriften en andere documentatiebronnen over geschiedenis.

 


[Terug naar overzicht: De conquistadores]