Historische films: geannoteerde lijst van speelfilms

NIEUWE TIJD: ZESTIENDE EEUW - FRANKRIJK

 

La reine Margot - DVD - Frankrijk 1994 - duur: 2 u 24' - Frans gesproken - Nederlandse ondertitels.

Naar de roman van Alexandre Dumas.

 

Tijd en ruimte: Frankrijk, 1572.

Thema: godsdienstoorlog, de Bartolomeusnacht

Regie: Patrice Chéreau.

Acteurs: Isabelle Adjani (Margot); Daniel Auteuil (Henri de Navarre);Virna Lisi (Catharina de Medici); Vincent Perez (La Môle).

Inhoud

Parijs anno 1572. Frankrijk wordt verscheurd door een verbitterde godsdienstoorlog tussen katholieken en calvinistische hugenoten. (De naam is een Franse verbastering van het Zwitserse Eidgenossen).

Na jaren van strijd besluiten de beide partijen zich te verzoenen door het huwelijk van Margot de Valois, zuster van de Franse koning Karel IX, met de leider van de hugenoten, Hendrik, koning van Navarra (op de grens tussen Frankrijk en Spanje). De bruiloft zal gepaard gaan met dagenlange grootscheepse feesten.

Hiervoor zijn alle katholieken en hugenoten van naam naar de Franse hoofdstad afgezakt. Het huwelijk wordt gesloten op 18 augustus 1572. Maar de jonge Franse koning is een zwakke figuur en staat onder zware druk van zijn meedogenloze en volkomen onscrupuleuze moeder Catharina de Medici. Zijn broers smeden met rabiate katholieken een complot om alle hugenoten af te slachten en doen Karel geloven dat het de hugenoten zijn die een complot tegen zijn leven hebben beraamd. In de nacht van St.-Bartholomeus (23 op 24 augustus) grijpt een massale moordpartij plaats. In een orgie van bloeddorst wordt de leider van de hugenoten, de alom gerespecteerde admiraal de Coligny met dolksteken doorboord uit het raam geworpen en worden duizenden hugenoten afgeslacht. Hendrik van Navarra kan hetzelfde lot slechts ontkomen doordat zijn kersverse echtgenote hem overhaalt zijn geloof af te zweren en katholiek te worden.

Margot redt ook het leven van haar minnaar, La Môle, die zwaar gewond is. Ook na de slachtpartij blijft het leven van Hendrik van Navarra in gevaar. Herhaalde pogingen om hem en Margot uit Parijs weg te halen en naar Navarra te brengen mislukken. Catharina de Medici wil Hendrik vergiftigen (niet historisch), maar het is haar zoon, de koning, die het met gif doordrenkte boek leest en in langzaam in helse pijnen omkomt. (Heeft Eco hier het idee gehaald voor zijn De Naam van de Roos?) Hendrik ontsnapt naar zijn koninkrijkje, maar moet Margot achterlaten. Bij een nieuwe ontvoeringspoging wordt La Môle gevangen en onthoofd. Margot vertrekt naar het veilige Navarra.

 

Didactische verwerking

De film laat geen spaander heel van het decadente, wufte, gewetenloze ... en ga zo maar door, Franse hof van de Valois. Vooral Catharina de Medici komt er uiterst slecht uit te voorschijn. Maar haar monsters van zonen zijn niet veel beter. Voor gebruik in lessen geschiedenis is de film in zijn geheel niet bruikbaar. Wel zitten er enkele interessante sequenties is, zeker als je bedenkt dat er over deze periode bitter weinig beeldmateriaal beschikbaar is. De hallucinante moordpartijen van de Bartolomeusnacht zijn van een haast ondraaglijke spanning, niet geschikt voor gevoelige zielen en visueel gebaseerd op een aantal van de gravures (onder andere van Hogenberg) die toendertijd Europa rond gingen en de afschuw, zelfs van veel katholieken, vertolkten. Qua letterlijke beeldvorming zou je daarenboven een paar hofscènes (een bal bijvoorbeeld) kunnen projecteren en enkele gesprekken tussen de Coligny en anderen om de tijdgeest duidelijk te maken.

Het levert alleszins voldoende materiaal op voor actualisering en een klasgesprek rond soortgelijke situaties in het heden of pas (voorgoed??) voorbije verleden: Ierland, Irak, Bosnië, Pakistan, India ... Keuze te over, helaas. Maar wel nuttig om duidelijk te maken dat de mensheid zich nog steeds niet heeft bevrijd van deze gruwel en hoogste godslastering: mensen afmaken in de naam van God!

Jos Martens



Copyright © 2004 VVLG, 17.04.2004