Historische films: geannoteerde lijst van speelfilms

 

NIEUWSTE TIJD: FILMS OVER DE TWEEDE WERELDOORLOG

 

Schindler's List - 1993 - 190 minuten - video/DVD - orig. versie - Ned. ondertiteling - 7 Oscars

Regie: Steven Spielberg

Acteurs: Liam Neeson, Ben Kingsley e.a.

Het volkomen onwaarschijnlijke maar waargebeurde verhaal van de charmante, cynische, drinkende, kettingrokende, rokkenjagende, op geld beluste nazi-zakenman Oskar Schindler die in Polen een fabriek opzet met joodse slavenarbeiders en tenslotte jarenlang bezit en uiteindelijk leven op het spel zet om hen te redden, zelfs uit de hel van Auschwitz!

De film is gebaseerd op het boek van Thomas Keneally, Schindlers Lijst, Amsterdam, Luitingh, 1994 (Engels origineel: 1982), 383 blz. De film kreeg heel wat aandacht in de media tijdens de maand maart 1994. Wij namen een televisie-uitzending op uit 1983 over de 'echte' Schindler, die gebruikt werd als voorbereiding op het filmforum. Een uitzending van het Humanistisch Verbond uit dezelfde maand voegde een bijlage toe over de jodenvervolging in België.

 

Bespreking

Spielberg vermijdt in Schindler's List iedere aanvechting tot sensatie, sentimentaliteit of pamflettaire retoriek. Hij serveert integendeel een onvergetelijke kijkervaring die diep emotioneert - ook bij het opnieuw bekijken - en toch steeds fijngevoelig blijft. Intens aangrijpend, maar niet kastijdend.

De vijf hoofdredenen van Spielbergs succes:

(Steven De Foer in De Standaard 17/04/2004)

 

Didactische verwerking: zie op deze site: Tweede Wereldoorlog. Een multimediale vakoverschrijdende leereenheid ...

Schindler's List op dvd

Het heeft tot april 2004 geduurd vooraleer Spielbergs onovertroffen meesterwerk, uitkwam op dvd. Om te kijken en te herbekijken, want Schindler's List benadert de perfectie.

Extra's: Wie uit louter cinefiele interesse aan het bonusmateriaal begint, zal wellicht enigszins teleurgesteld zijn door deze Special Edition. Geen commentaartrack, geen making of. Als je er even bij stilstaat, is dat ook wel te begrijpen. Zou het niet misplaatst zijn om een film met deze emotionele en historische impact plat te analyseren met regisseurscommentaar over camerastandpunten, acteursregie, make-up en muziekkeuze?

Niets daarvan dus. In de plaats daarvan leidt Spielberg heel sober een anderhalf uur lange compilatie in van getuigenissen van overlevers. Kort na de opnames van de film richtte Spielberg de ,,Survivors of the Shoah - Visual history foundation'' op. Van 1994 tot 1999 interviewden honderden medewerkers in de hele wereld ruim 52.000 overlevenden van de holocaust: joden, maar ook zigeuners, homo's en politieke gevangenen. Vaak tot tranen toe bewogen doen zij opnieuw hun verhaal. Dat leverde 120.000 uur aan videomateriaal op. Het resultaat van dit monnikenwerk is gedigitaliseerd opgeslagen en gecatalogiseerd, en wordt nu wereldwijd gebruikt voor onderwijs en sensibilisering.

,,Kijk naar deze getuigenissen'', bezweert Spielberg ons. ,,Deze mensen hun verhaal horen doen, overtreft qua zeggingskracht wat om het even welke film kan doen.'' Spielberg is te bescheiden, want met zijn speelfilm is hij aardig in de buurt gekomen. De combinatie van de film en de getuigenissen - met ook beelden van de echte Schindler - maken van deze dvd-uitgave een niet te missen totaalpakket en bieden tevens nieuwe mogelijkheden voor didactische verwerking door de leerlingen, na de projectie en de bespreking in filmforum, te confronteren met overlevenden en de historische Oskar Schindler (ondertussen ook reeds lang overleden).

Behalve deze Special Edition (op twee schijfjes) is er ook een Limited Collector's Edition te koop. Die bevat bovendien de wonderbaarlijke soundtrack van John Williams, een fotoboek en een Senitype (een authentiek frame uit de originele film, met echtheidscertificaat).

 

Filmforum: SCHINDLER'S LIST

De film leent zich ook uitstekend tot projectie voor filmforum.

Opdrachten

  1. Amon Göth is Oskar Schindlers zwarte spiegelbeeld, de man die hij zelf had kunnen zijn. Leg uit. Zoek minstens 2 scènes waar dit wordt weergegeven.
  2. Patrick Duynslaegher zegt in Knack, nr.8, 23 februari 1994, dat wat Spielberg realiseert, in vergelijking met de 'normale' Hollywoodfilms, 'aan het mirakuleuze grenst. "Schindler's List bezit de autenticiteit, het werkelijkheidsgehalte en de ruwe, ongepolijste techniek van een dokumentaire plus de viscerale kracht van de fiktiefilm" (p. 63.) Akkoord? Bewijs elk met minstens één scène uit de film. Toch komt Hollywood- manipulatie voor a) in de hele film, onderhuids, b) in één fragment heel uit de toon vallend. Bespreek.
  3. De katholieke moraal hecht veel belang aan iemands motieven voor een daad. Waarom heeft Schindler, de meest onwaarschijnlijke 'engel' die je je maar kunt indenken, gedaan wat hij heeft gedaan?
    (De schrijver Jan De Hartog zegt hierover: " Voor de man die in een ziekenhuis in zijn eigen vuil ligt, is het van geen belang of je hem verschoont omwille van de juiste motieven. Voor hem is alleen van belang dat hij opnieuw in schone lakens ligt." Wat denkt jullie groep hierover?)
  4. Elk lid van de groep selecteert bij het kijken a) 2 sequenties waarin de knap gebruikte filmtaal indruk maakte. (Beschrijf bij de groepsbespreking de plaats van de sequentie in het geheel van de film - Wat was er zo indrukwekkend: welke camerabeweging (close up ....?) ) en b) 1 sequentie waarin de muziek bijdroeg tot het welslagen van het fragment.
  5. Na de bespreking kiest de groep 3 voorbeelden uit a en 2 uit b om in het schriftelijk verslag uit te werken.
  6. Elk lid formuleert zijn/haar gemotiveerde mening over de film.
  7. De discriminatieproblematiek van de film blijft niet beperkt tot de 'holocaust'. Elk lid zoekt een actueel voorbeeld van bloedige 'racistische' discriminatie.

Jos Martens



Copyright © 2004 VVLG, 20.04.2004