Historische films: geannoteerde lijst van speelfilms

NIEUWSTE TIJD: TWINTIGSTE EEUW

 

Michael Collins - 1996 - 132 minuten - video - orig. versie - Ned. ondert.

Regie: Neil Jordan

Acteurs: Liam Neeson, Stephen Rea, Julia Roberts e.a.

Film rond een der belangrijkste Ierse vrijheidsstrijders uit het begin van deze eeuw, tevens oprichter van de geheime dienst van het I(rish) R(epublican) A(rmy). Voor wie de Ierse kwestie in historisch perspectief wil plaatsen.

De film deed in Ierland (en bij de Ieren in de VS) de emoties hoog oplaaien, omdat hij suggereert dat Eamon De Valera (1882 - 1975), de latere eerste president van de Ierse republiek, Collins uit politiek opportunisme (en misschien zelfs uit jaloezie op diens populariteit) in zijn plaats naar de onderhandelingen met de Britten stuurde in 1921, omdat hij wist dat die nooit een volledig onafhankelijk Ierland zouden toestaan. Uit dezelfde beweegredenen ontketende De Valera daarop een bloedige burgeroorlog van broeders tegen broeders. En toen Collins, als opperbevelhebber van het nieuwe Ierse leger, die bijna gewonnen had, werd hij op weg naar onderhandelingen met De Valera in een hinderlaag gedood. Voor dat laatste gegeven zegt de regisseur wel dat dit op eigen initiatief gebeurde van een snotneus, die zich door Collins op de tenen getrapt voelde en niet op aanstoken van De Valera.

Zonder over directe middelen tot nader onderzoek te beschikken, krijg ik de indruk dat Collins toch wat al te idealistisch getekend wordt. Hoewel, zijn redevoeringen uit 1921 waarin hij alles op alles zet om de broederstrijd te vermijden, zijn bewaard. Als film zijn er nog wel enkele opmerkingen te maken: het Iers accent van Liam Neeson (hoofdrol omwille van Schindler's List) is niet overtuigend. Stephen Rea lijkt fysiek zelfs op De Valera. Maar wat "Pretty Girl" Julia Roberts hier kwam doen, mag Joost weten.

Didactische verwerking: zie Speelfilms en Geschiedenis.

De film zal vermoedelijk niet snel als forumfilm geprogrammeerd worden. Hij bevat wel een aantal bruikbare lessequenties: de afloop van de Paasopstand van 1916; de oprichting van het korps doders van de IRA; en twee door de Engelsen aangerichte bloedbaden, die reminiscenties oproepen aan dat van Amritsar in de film Gandhi. Akelig hoe Dublin in 1920 lijkt op Belfast in de jaren zeventig en tachtig!

Daarom juist is de film geschikt voor leerlingen die het recente Ierland uitdiepen in een scriptie.

 

Jos Martens



Copyright © 2001 VVLG, 21.10.2001