Historische films: geannoteerde lijst van speelfilms

NIEUWSTE TIJD: TWINTIGSTE EEUW

 

Thirteen Days - 2001 - duur: 145 minuten - Engels - Nederlandse ondertiteling - video & DVD.

Genre: politieke thriller

Thema: de Cubaanse rakettencrisis van oktober 1962.

Regie: Roger Donaldson

Acteurs: Kevin Costner, Bruce Greenwood, Steven Culp, Dylan Baker, Henry Strozier.

Inhoud: de oorlog die er niet kwam

Op een avond in oktober 1962 verscheen president John F. Kennedy op het televisiescherm. Dikke wallen onder de ogen, weg alle jeugdige vitaliteit en jongensachtige branie. Zijn stem klonk vermoeid, maar vastberaden. Op Cuba hadden spionagevliegtuigen Russische raketten ontdekt, die konden uitgerust worden met atoomkoppen en het Amerikaanse vasteland bestrijken. President Kennedy eiste dat de Russische leider Nikita Chroestsjov die tuigen weghaalde. De VS kondigden een militaire blokkade af tegen het eiland van Fidel Castro. Alle verdachte schepen zouden gestopt worden en onderzocht.

In miljoenen huiskamers over de hele wereld wisselden mensen bezorgde blikken: een Derde Wereldoorlog dreigde!

Dertien dagen later haalde Chroetsjov bakzeil en begon de ontmanteling van de raketten.

Wat er van 16 tot 28 oktober achter de schermen van het Witte Huis gebeurde, werd gepubliceerd in het boek The Kennedy tapes. Inside the White House during the Cuban Missile Crisis. David Self schreef op basis van die documenten het script Thirteen days. Daarin besteedt hij niet alleen aandacht aan Jack en Robert Kennedy en aan de militaire bevelhebbers, maar ook aan een achtergrondfiguur: Kenneth P. O'Donnell, één van president Kennedy's voornaamste persoonlijke adviseurs.

O'Donnells evolutie geeft het grote historische Cuba-verhaal een kleine persoonlijke dimensie.

In Roger Donaldsons knappe politieke thriller vertolkt Kevin Costner de rol van O'Donnell.

Een van de boeiende aspecten uit de Cuba-crisis is de clash tussen twee soorten macht: die van de militairen en die van de verkozen president. Er is, volgens de regisseur, wel degelijk gesproken over een militaire staatsgreep. De haviken wilden de Russen een lesje leren en zagen daarbij de president als een struikelblok.

Van de militairen heeft hij evenwel niet de gebruikelijke bad guys gemaakt. Zij handelen volgens de rules of engagement: wordt er een Amerikaans schip of vliegtuig aangevallen, dan reageer je volgens bepaalde regels.

In het Witte Huis zaten evenmin uitsluitend witte duiven. De film toont de intriges die zich ook daar afspeelden. Het vuile gemanoeuvreer en het mekaar dolken in de rug steken, komt evengoed aan bod. Daarom kan je de film beschouwen als een studie over hoe politiek werkt en tot stand komt.

 

 

Bespreking

Hoewel de hele wereld die dertien dagen in angstige spanning zat, is het moeilijk die sfeer over te brengen in een film zonder ontploffingen of spectaculaire acties. Een film die zich voornamelijk binnenkamers afspeelt in het Witte Huis en -eventjes- in de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties. Even vermelden dat het verbale duel tussen de Russische en de Amerikaanse VN - ambassadeurs letterlijk is weergegeven zoals het destijds werd gevoerd!

Toch blijft de film boeien van begin tot einde. De bijna pastorale en triviale aanvang - O'Donnell die op Jacqueline Kennedy's uitnodiging de personen schrapt die politiek niet belangrijk zijn- contrasteert sterk met de geleidelijk aan oplopende apocalyptische dreiging van een Derde Wereldoorlog.

De filmdramatiek brengt met zich mee dat de realiteit soms naar de achtergrond verdwijnt of nogal grof moet worden samengevat. Het hele verhaal blijft daarbij eenzijdig, omdat je alleen de Amerikaanse kant ziet en de tegenspelers niet of nauwelijks in beeld komt. Maar dit wordt een element van spanning: de Amerikanen hadden in werkelijkheid ook het raden naar de situatie in het Russische kamp.

De Canadese acteur Bruce Greenwood maakt van president John Kennedy geen conventionele held. Hij is geen Michael Douglas die in The president's wife Libië bombardeert, noch een Bill Pullman die in Independence Day buitenaardse wezens het vuur aan de schenen legt. De president die Greenwood neerzet, weegt tegenstrijdige opinies tegen elkaar af, krabt zich in de haren als hij het zelf niet meer zo goed weet. Zijn dapperheid bestaat in het aarzelen.

Een van de lessen van Thirteen days is evenwel dat delegeren alleen niet volstaat. Uiteindelijk beslist alleen de president.

Vermoedelijk zullen de betrokkenen uit de echte crisis zich wel kunnen vinden in hun filmpersonage. Kevin Costner is voor het eerst sedert lange tijd goed als O'Donell, Dylan Baker lijkt op Defensieminister Robert McNamara. Steven Culp valt mee als Robert Kennedy en ook Bruce Greenwood doet president Kennedy alle eer aan.

Enkele scènes komen filmisch bevreemdend over: O'Donnel die een deur opent en zomaar buiten het Witte Huis staat; Amerikanen die zonder controle de Russische ambassade binnenrijden; een Russisch meisje op die ambassade, dat O'Donnell rillend aankijkt alsof ze een monster ziet. Heeft de regisseur iets te scherp in de pellicule gesneden bij de montage?

 

 

Aanvullende informatie

INTERVIEW. Kevin Costner drijvende kracht achter ,,Thirteen Days'' ,,Iedereen heeft zijn donkere hoekjes''

Jonathan Freedland

30/05/2001

BRUSSEL -- Roger Donaldsons ,,Thirteen days'', over de Cuba-crisis in 1962, dreigt volgende week te worden verpletterd door ,,Pearl Harbor''. Inmiddels verheft Kevin Costner, die president Kennedy's adviseur speelt in deze met lof overladen film, zijn stem. ,,Het is ook een les voor deze tijd'', vindt hij.

Kennedy-biograaf Richard Reeves: ,,In vergelijking met al de junk die dezer dagen wordt geproduceerd is Thirteen days je reinste Thucidides. Degelijke geschiedschrijving, dus.''

 

INTERVIEW. Regisseur Roger Donaldson over zijn ,,Thirteen days'' De oorlog die er niet kwam

Raf Butstraen

16/05/2001

BERLIJN -- ,,Een prachtig verhaal over een oorlog die nooit plaatsvond'', zo omschrijft regisseur Roger Donaldson zijn jongste film Thirteen days. Daarom was het voor hem zo boeiend om de dertien dagen in oktober 1962, toen de wereld zich op de rand van een atoomoorlog bevond, in herinnering te brengen.

 

Russen vinden film correct

16/05/2001

,,De film Thirteen days is een grotendeels correcte weergave van wat er tijdens de Cuba-crisis gebeurde. Het ware prachtig geweest als we er een gezamenlijke productie hadden kunnen van maken. Met de standpunten van beide partijen.''

 

THIRTEEN DAYS. Costner en de Cuba-crisis

14/05/2001

Dertien dagen lang, van 16 tot 28 oktober 1962, hing de mensheid een nucleaire Apocalyps boven het hoofd. Roger Donaldson maakt in Thirteen days een historische reconstructie van de Cuba-crisis die ontstond nadat Nikita Chroestjov middellange afstandsraketten had geïnstalleerd op Cuba.

 

Deze bijdragen vind je op de website van De Standaard (omwille van het copyright konden we ze hier niet volledig opnemen): http://www.standaard.be/

Kies thema: film. Tik titel in. Toegang krijg je pas na (gratis) registratie.

Uitvoerige achtergrondinformatie, met talrijke links, vind je op de website van Lawbuzz:

http://www.lawbuzz.com/movies/thirteen_days/thirteen_days_ch1.htm

Jos Martens



Copyright © 2002 VVLG, 12.06.2002