Hermes in uitbreiding

(gepubliceerd in Hermes, nr. 31, 32, 33 en 34)

Jos Martens

Inhoud

Deel 1: De wereld in kaart

• Toeval?
• Atlassen en globes
• Waldseemüller
• Vespucci
• Een bijbels wereldbeeld
• Portulanen
• De Grote Bibliotheek en Ptolemaeus
• De herontdekking van Ptolemaeus
• Harrison en de plaatsbepaling op zee
• De fenomenale James Cook
• Nulmeridiaan
• Mercator
• Globe
• Ortelius
• De "onwaarschijnlijke kaart" uit 1507

Deel 2: de wereldreizen van Zeng he

• Proloog: De Chinese wereldkaart van een Vlaamse jezuïet
• De zeeman en de oude kaart
• De Eunuch met de Drie Juwelen
• Waarheid of verdichting?
• Ontdekten de Chinezen Amerika?
• Lacunes en complottheorie
• Het fenomeen Joseph Needham
• Een kwestie van cultuur?
• Bouw van de vloten en afvaart
• Zheng He en de Opiumoorlog
• Jonken en veelmasters
• Malakka
• Ibn Majid en da Gama
• De Mappa Mundi van Fra Mauro
• De Kangnido
• Chinese cartografie
• Naar de Nieuwe Wereld
• Piri Reïs
• Het kompas, een Europese uitvinding?
• Mentale ommekeer
• Een Chinese oorsprong
• Buskruit
• Porselein
• Kennis is macht: Ercole d'Este en de Cantino-kaart van 1502
• De cirkel is rond: exit Waldseemüller
• Precolumbiaans Amerika: isolationisme versus diffusionisme
• Nazaten van de Keizerlijke Vloten
• Materiële getuigen
• Fauna en flora
• Lakwerk en porselein
• Australië en Nieuw-Zeeland
• De Grote Ommekeer
• Conclusie

Bibliografie

Websites

Deel 3: Holbeins De Franse gezanten: tijds- en wereldbeeld

• Portret van de "furor animi"
• Jonge mannen in "beroerlijke" tijden
• De vloer: kosmos en microkosmos
• Anamorfe schedel
• Onderste plank
• Bovenste plank
• Netwerken
• Bibliografie

Didactische wenken