Hermes in uitbreiding

 

Waldseemüller en de geboorte van Amerika

Een historische odyssea

Deel 2: de wereldreizen van Zeng he

 

Jos Martens

Het fenomeen Joseph Needham

 

Bij ons onderzoek stootten we in alle wetenschappelijke werken telkens en telkens weer op het levenswerk van één man: Joseph Needham (1900-1995) en zijn monumentale Science and Civilisation in China.

Op 24 maart 1995 overleed Joseph Needham, een van de meest merkwaardige geleerden van de vorige eeuw, op de eerbiedwaardige leeftijd van 94 jaar. Needham wijdde de laatste veertig jaar van zijn lange leven bijna volledig aan China. Hij bestudeerde alle tijdvakken van de geschiedenis, alle aspecten van de samenleving en het denken. Bovenal boeide hem de vraag waarom China, dat zo'n hoogstaand cultuur bezat en zoveel uitvindingen deed, de wetenschappelijke revolutie miste. In de jaren dertig had Needham een internationale reputatie opgebouwd als embryoloog. Tijdens de Tweede Wereldoorlog verbleef hij in China (tot in 1946).

Na de oorlog was hij een der grondleggers van de UNESCO, de wetenschappelijke en educatieve organisatie van de Verenigde Naties. Needham was ervoor verantwoordelijk dat de S van Science aan de benaming werd toegevoegd. Het was dus niet meer dan normaal dat hij het eerste hoofd werd van de Science Division

Met aanvankelijk slechts enkele Chinese medewerkers startte hij in 1954 de uitgave van zijn monumentale Science and Civilisation in China (Cambridge, Cambridge University Press). Tot nu toe verschenen zeventien dikke volumes en een onafzienbare reeks monografieën en essays. En het werk gaat nog steeds verder.

Needham ontplooide zijn opmerkelijke talenten als 'science manager', terwijl hij methodisch zijn weg ploeterde door het meest complexe project dat ooit ondernomen werd op het vlak van Chinese studies en dat uitmondde in een gedetailleerde inventaris van tot dan toe in het Westen nauwelijks geëxploreerde dimensie van de Chinese civilisatie.

Het belang van Needhams werk ligt niet enkel in de omvang en de gevarieerde inhoud, maar boven alles in het innovatief karakter en de stimulerende kracht ervan. In dat opzicht is het vergeleken met Toynbee's A Study of History (5). En wij vergelijken het met de gigantische Chinese encyclopedieën onder Zhu Di, Kangxi en Qianlong.

 

Tijdens de laatste jaren kreeg zijn levenswerk een institutionele basis in de oprichting van The Needham Institute in Cambridge.

Noten

5. Arnold J. Toynbee, A Study of History

De eerste editie van dit magnum opus verscheen in de jaren 1930 in 12 delen, meer dan 7000 bladzijden, bij Oxford University Press. Het werd door de auteur bijgewerkt tot aan zijn dood in 1975. Een ingekorte, geïllustreerde versie in één deel van 576 grote bladzijden werd gepubliceerd in 1972 en herhaaldelijk herdrukt in de jaren 1980. Een Nederlandse vertaling (nu alleen nog antiquarisch vindbaar) verscheen in 1957 bij Kroonder in Bussum.



Copyright © 2005 VVLG, 06.03.2005