Hermes in uitbreiding

 

Waldseemüller en de geboorte van Amerika

Een historische odyssea

Deel 2: de wereldreizen van Zeng he

 

Jos Martens

Zheng He en de Opiumoorlog (1839-1842)

 

Op een dag in september 1839 keken Britse matrozen met open mond naar een eskader Chinese jonken dat in de buurt van Guanzhou (Canton) op hen toezeilde. De oorlogsjonken leken lompe plompe gedaanten uit een andere tijd. Hun verbazing werd nog groter, toen de jonken in alle manoeuvres hun meerdere bleken te zijn. Alleen niet in vuurkracht! De matrozen maakten deel uit van een strijdmacht van 16 oorlogsschepen met 540 stukken geschut plus 4 gepantserde stoom- zeilschepen van het nieuwste type. Engeland had die vloot uitgezonden omdat China zich afsloot voor de opiumhandel. De Opiumoorlog (1839-1842) was begonnen, een van de meest beschamende episodes uit de Europese koloniale geschiedenis (Spence 1991: 154).

Bij het eerste contact met het Westen in de 16de eeuw waren de jonken beslist superieur en groter. Ironisch genoeg was het juist de Chinese technologie (kompas, buskruit) die zou leiden tot de Europese hegemonie. Binnen een tijdsspanne van enkele eeuwen keerden de kansen. Vanaf het einde van de 18de eeuw waren de Europese schepen veel beter bewapend. In september en oktober 1839 schoten de Britten de Chinezen de zee uit, vooraleer het verouderde geschut van de jonken hun ernstige schade kon toebrengen (Cuyvers 2003: 110).

De Opiumoorlog eindigde voorspelbaar met een Britse zege. Die liep uit in het opgedrongen Verdrag van Nanking (Nanjing), in 1842 ondertekend in de tempel van Qinlang. Deze tempel was opgericht door niemand minder dan Zheng He. Op de binnenplaats staat een zuil die zijn heldendaden vereeuwigt. De schilder, die de arrogante zegevierende Europeanen conterfeitte was zich vanzelfsprekend niet bewust van de historische ironie van de gebeurtenis.

Maar ze was zwanger van symboliek: de tempel was getuige van zowel het hoogtepunt als het dieptepunt van de Chinese avonturen ter zee!

Nanjing vormde pas het begin van een hele reeks ongelijke verdragen ten voordele van de westerse mogendheden en Japan.



Copyright © 2005 VVLG, 06.03.2005