Hermes in uitbreiding

 

Waldseemüller en de geboorte van Amerika

Een historische odyssea

Deel 2: de wereldreizen van Zeng he

 

Jos Martens

Malakka

 

Volgens de Chinese historicus Ma Huan arriveerde de vloot van Zheng He zes weken na haar vertrek in Malakka (Menzies: 69).

Malakka was al eeuwen lang dankzij de strategische ligging, de ontmoetingsplaats tussen de specerij-eilanden van Insulinde, China en Indië. China had al gedurende de derde eeuw een verbazingwekkende expansie naar Insulinde en de Indische Oceaan tot stand gebracht en Indië had zelfs al eerder een grote rol gespeeld. Malakka (2°12' NB, 102° 3' OL) was het contactpunt tussen twee luchtstromen: in het westen de halfjaarlijks wisselende moessons van de Indische Oceaan, in het zuiden en oosten de passaatwinden. Het gebied had zich in 1403 onafhankelijk verklaard van Thailand en zich in 1409 (na de eerste reizen van Zheng He) onder Chinese bescherming gesteld. Dit illustreert mooi hoe deze sterke Chinese machten zich soms mengden in binnenlandse aangelegenheden van de bezochte gebieden (Duyvendak 1963: 153).

In 1414 ging Malakka over tot de islam, onder invloed van zendelingen uit het sultanaat van Delhi. Als belangrijkste knooppunt van de handel in dit deel van de wereld was het een Chinese schepping. Zheng He richtte er een tempel op. Anno 1511 werd Malakka veroverd en in brand gestoken door de beruchte Albuquerque, met een kleine vloot met slechts 1400 koppen aan boord, van wie een minderheid Portugezen. De neergang zette echter pas in na de verovering door de Hollanders in 1641. Hun V.O.C (Verenigde Oost-Indische Compagnie) was bezig met het uitbouwen van haar oosters imperium, met Batavia (zowat de meest ongezonde havenstad ter wereld) als machtsbasis waarvoor ze geen concurrentie duldden. In 1657 veroverden ze Macao (China) op de Portugezen en vanaf 1638 weerden ze in Batavia alle vreemde schepen, op de Chinese jonken na (Braudel 1990: 493).

Na Malakka verdeelde Zheng He, volgens Menzies, zijn armada in vier afzonderlijke vloten van elk ongeveer dertig schepen. Hij nam afscheid van zijn admiraals en keerde naar China terug. De drie overgebleven vloten zetten koers naar Calicut (thans Kozhikode), de hoofdstad van het huidige Kerala in India. Calicut (11°15' NB, 75°35' OL)) speelde voor de Indische Oceaan dezelfde rol als Malakka meer naar het oosten. Al sinds de Tang-dynastie (615-907 n.C.) dreven de Chinezen hier handel, vooral in calicot, het befaamde katoen dat zijn naam dankt aan de stad.

(Voor het gemak blijven we verder spreken over de Zheng He-expeditie, ook al gaat het van hieraf over drie vloten met een verschillende reisroute.)



Copyright © 2005 VVLG, 06.03.2005