Hermes in uitbreiding

 

Waldseemüller en de geboorte van Amerika

Een historische odyssea

Deel 2: de wereldreizen van Zeng he

 

Jos Martens

Een Chinese oorsprong

 

Amalfi heeft het bij het verkeerde eind. Niet Gioia vond het kompas uit, zelfs niet de Arabieren. Het kompas is andermaal een Chinese uitvinding.

En typisch Chinees: de ontdekking had niets te maken met scheepvaart, maar alles met geomantiek (fengshui), de proto-wetenschap om de fysisch en psychisch meest geschikte ligging te bepalen voor woningen en voorouderlijke graven! Fengshui bestaat nog en maakt tegenwoordig zelfs opgang in het Westen!

Zeer snel volgden andere toepassingen. Voor scheepvaart werd het kompas zeker reeds gebruikt in 960 n.C., bij de aanvang van de Song-dynastie. Maar eens het kompas algemeen toegepast werd in de Chinese scheepvaart, bereikte deze kennis het Europese continent binnen een eeuw. De magnetische afwijking van de hemelpolen werd reeds bestudeerd voor het jaar 1000 (China 1988: 67). In Europa werd men zich van het verschijnsel pas bewust ten vroegste midden 15de eeuw. Herinner u de paniek bij de matrozen van Columbus toen ze merkten dat de kompasnaald afweek van de Poolster. Columbus zelf was echter blijkbaar niet verbaasd. Mercator was een der eersten die het verschijnsel wetenschappelijk bestudeerde. (Zie eerste aflevering.)

Vlottend viskompas uit China.

Uiteraard zouden de grote expedities van Zheng He zonder kompas simpelweg niet mogelijk zijn geweest. Aan de Chinezen zelf gaven deze reizen en vrij nauwkeurig beeld van de toestanden in de landen om de Indische Oceaan. Bij de bewaard gebleven beschrijving van de reizen wordt de stand van de kompasnaald telkens nauwkeurig aangegeven, wat vaak identificatie van de met Chinese namen beschreven gebieden toelaat (Duyvendak 1963: 153).



Copyright © 2005 VVLG, 25.03.2005