Historische jeugdboeken: lectuursteekkaart

  

Tussen God en de zee

 

John Vermeulen, Tussen God en de zee. Roman over het leven en werk van Gerard Mercator, Westerlo, Uitg. Kramat, 2004, 395 blz.

 

Tijd en ruimte: Vlaanderen, Duitsland, 16de eeuw.

 

Gerardus De Cremer werd op 5 maart 1512 in Rupelmonde geboren als zevende kind in een arm gezin. Hij mocht in Leuven studeren dank zij zijn rijke grootoom. We volgen de student in Leuven, waar hij huwt en een zaak als instrumentenbouwer begint. Hij reist ook af en toe naar Antwerpen en ontmoet er allerlei zeelieden die nood hebben aan betere instrumenten en zeekaarten. Jaloezie en misverstanden doen hem in de gevangenis belanden. Hij verhuist naar het Duitse Duisburg, waar hij lesgeeft en werkt als cartograaf en instrumentenbouwer, maar ook filosofische werken schrijft. Hij sterft er, maar zijn zoon zal zijn werk verder zetten.

Dit lijvige boek over Mercator toont ons een zeer veelzijdig man. Hoewel de auteur zelf beweert geen wetenschappelijk werk te willen schrijven, heeft hij de figuur van Mercator toch uitgebreid beschreven. Hij gaf hem een eigen visie op wetenschap en vooruitgang, al liet hij zich misschien ook wel inspireren door zijn eigen levensvisie. Hij schrijft zo vlot en levensecht dat je soms vergeet dat het om een roman gaat. Waar eindigen de historische bronnen en waar begint de fantasie, vraagt de lezer zich soms wel af. Soms had ik het moeilijk met Mercators uitgebreide en tot in de details uitgewerkte huishoudelijke problemen. Waarom maakte de auteur van Mercator een zachtzinnige en vredelievende figuur en bedacht hij een moeilijke vrouw en een dwarse en moeilijke onechte zoon. Af en toe kreeg ik ook de indruk dat de auteur zijn eigen visie over vrijheid en kerk en staat een beetje te sterk wou naar voren brengen, wat uiteraard zijn recht is als auteur.

Echt of niet, het is een zeer goed leesbaar boek geworden dat mensen in hun tijd beschrijft aan de hand van een historische figuur. Hij laat nog meer bekende namen uit de omgeving van Mercator verschijnen zoals Plantin, Ortelius en anderen. Geïntegreerd door deze beschrijvingen en dit leven wordt wel belangstelling gewekt naar de geschiedenis van die tijd en zijn beroemde mensen. John Vermeulen maakte van de figuur Mercator een mens, met dagelijkse zorgen en beslommeringen in een turbulente 16de eeuw. Hij gaf hem bovendien een doorzettingsvermogen en geloof in de wetenschap, waardoor hij uitgroeide tot een wereldfiguur. Ik heb van dit verhaal erg genoten.

 

Kristin Adem
Eerder verschenen in 'Tijdingen uit Leuven', nr. 139, 2006.

 

Tips voor didactische verwerking

 

Je kunt de roman laten toetsen aan onderstaande biografie van Mercator.

CRANE, N., Mercator. De man die de aarde in kaart bracht, Amsterdam, Ambo - Antwerpen, Manteau, 2003, 365 blz.

Hier is samenwerking Nederlands-geschiedenis aangewezen. Je kunt de bespreking laten presenteren met een van de twee onderstaande titels, beide uitstekende producties. De cd-rom hebben wij uitvoerig geëxploreerd maar nog niet klassikaal gebruikt, de video-cd wel, herhaaldelijk en met veel genoegen, voor een leereenheid geschiedenis - wiskunde. Opvallend is dat ook de cd-rom van DigiHistoria werkt met een module wiskunde.

- Mercator - koopvideo (1994) en video-cd (1995) - duur: 55 minuten

Zeer uitvoerige bespreking met verdeling in sequenties op de website van de VVLG

Didactische uitwerking op de website van de VVLG, zie: Jos Van Steen & Jos Martens, Mercator. Een interactieve oefening in zelfwerkzaamheid in 4de jaar A.S.O. en technische

- Mercator (1512 - 1594) Ontdek een geleerde uit de 16de eeuw (DigiHistoria 4)

Indien je het boek wil gebruiken in een ruimer groepswerk rond humanisme of eenheid en scheiding van de Nederlanden, vind je voldoende aanzetten op de site van het Joos de Rijcke-project, - Het humanisme of op deze site bij de verwerking van de televisiereeks "Willem van Oranje"

Jos Martens



Copyright © 2006 VVLG, 06.11.2006