Historische jeugdboeken

Memling multimediaal

Een vakoverschrijdende leereenheid voor de tweede graad na de tentoonstelling

 

Jos Martens

 

Op 15 november 1994 sloot de Memlingtentoonstelling in het Brugse Groeningemuseum de deuren achter 380.367 bezoekers, waarmee de grote Aztekententoonstelling van het Jubelpark in 1988 op zijn minst geëvenaard werd.

Het hier beschreven project werd uiteraard opgezet met het oog op een bezoek aan de tentoonstelling. Dit onderdeel vervang je door een bezoek aan het Groeningemuseum. Alle andere onderdelen blijven geldig en ook het aangesleepte materiaal zal nog jaren bereikbaar blijven.

Het voordeel van onderhavige leereenheid is haar modulaire opbouw. Je kan vertrekken vanuit een jeugdboek in de lessen Nederlands (zie bijlage 1), of vanuit de lessen geschiedenis en dan samenwerken met het vak Nederlands. Je kan ze in haar geheel benutten voor een uitgewerkte leereenheid, waarbij je de bestudeerde periode in een hele reeks facetten doorlicht, of je neemt enkele onderdelen eruit om in te passen in een stadsbezoek en/of je 'normale' lessen. In 1994 deden we het eerste, in het kader van de Memlingtentoonstelling; in 1996, 1998 en 1999 het tweede. Toen werden alle posters opnieuw van de muren gehaald en opgesteld in de refter (tevens vaklokaal geschiedenis/esthetica en multimediaruimte en reserve-klaslokaal) voor de laatstejaars, in het kader van een internationale uitwisseling met leerlingen uit Zwitserland en Roemenië, later Denen, Italianen en Sicilianen. In 1996 bereidden dezelfde leerlingen, die twee jaar vroeger in hun vierde jaar de ouders hadden rondgeleid op de opendeurdagen, op die manier een bezoek aan het Groeninge voor, waar zij hun buitenlandse gasten in kleine groepen zouden gidsen. Dit viel mooi synchroon met de lessen voor het vierde jaar, zodat de posters nog een dag langer konden opgesteld blijven. De vierde-jaars kregen een aangepaste tekst, waarvan je een gedeelte vindt in bijlage 3.

Doelgroep: tweede graad, 3de jaar op einde van het schooljaar, 4de jaar in de maand september. (Kan dus ook met zesde jaar bij speciale gelegenheden.)

 

Doelstellingen:

 

Betrokken vakken: geschiedenis, Nederlands, esthetica, muziek.

 

Werkvormen: groepswerk - individuele taken - geleid museumbezoek - taakgerichte stadsexploratie

 

Leermiddelen: teksten, boeken, dia's, video, foto-cd, audio-cd (zie verder: Materiaal).

 

Organisatie - fase 1

Onderstaande 12 punten werden in 1994 de eerste week van het schooljaar uitgedeeld aan de collega's die bij het bezoek betrokken waren. Zij blijven, mutatis mutandis, bruikbaar.

  1. Introductie, eerste dagen van schooljaar.
  2. Esthetica - geschiedenis: taken i.v.m. museumbezoek toelichten en uitdelen. Opdracht voor 4de en 5de jaar: algemene indruk geven over museologische uitwerking (organisatie, opstelling van de tentoonstelling) - bespreking van 2 werken, waarvan 1 van Memling (gedeelte van vaste collectie Groeninge met Van Eyck, Van der Weyden en David is eveneens ingeschakeld in het circuit).
  3. Leerlingen en begeleiders ontvangen theoretisch gedeelte van de lesmap (GIJSEMANS, L. en DONNERS, M., Hans Memling. Documentatiemap ).
  4. Indeling van lln. in thematische werkgroepen (zie 7) - voorbereiding van groepswerk met behulp van foto-cd's - lln. lezen tekst over historische achtergrond- fotografen onder de lln. worden aangezocht om dia's te maken bij stadswandeling voor latere projectie (op Foto-cd bij opendeurdag)
  5. In geschiedenis (4de) en esthetica (5 en 6): projectie van de video Overgang naar de renaissance en bespreking van groepstaken (3 lessen).
  6. Uitdelen van Wandeling door de tentoonstelling uit de lesmap, met bespreking van een aantal werken.
  7. Ondertussen tijdens middagpauze en naschools: voorbereiding van thematische behandeling (mode, stadsbeeld, muziek...) samenstelling van de diverse thematische diamontages via foto-cd.
  8. Laatste Oordeel van Gdansk van Memling: uitvoerige bespreking via foto-cd in lessen geschied. of esthetica - 1 lesuur
  9. Thematische groepen: voorstelling van groepswerk - mogelijkheid tot vakoverschrijdend werken (slechts 1 u esth. per week - ideale spreekoefening Nederl.) - 2 lesuren
  10. Bezoek aan tentoonstelling Brugge en stadsexploratie in 6 begeleide groepen. Zie bijlage 3.
  11. Evaluatie door begeleiders - door lln.
  12. Groepswerken, per 2 of 3, (zie boven: 2) - moeten binnengeleverd worden voor herfstvakantie.

 

Materiaal

1. Boeken

 

2. Foto-cd's - H. MAERTENS, Brugge (verkrijgbaar in het Groeninge Museum)

 

3. Video

 

4. Posters van het Groeningemuseum

 

5. Dia's met schilderijen van Van Eyck, Petrus Christus...

 

6. Foto's van lln. op Foto-CD

 

7. Stadsexploratie

 

Voor dit laatste onderdeel werd dankbaar gebruik gemaakt van de zoektocht die collega Jef Steenssens had uitgewerkt voor groepen leerlingen van het 3de jaar uit het college van St.-Niklaas. Een dergelijke zoektocht kan opgesteld worden met behulp van de brochure-met-stadsplan van de Brugse Dienst voor Toerisme (in verschillende talen verkrijgbaar). In 1996 gebruikten de Vlaamse studenten een stadswandeling, opgesteld in het Nederlands voor hun collega's uit het 3de jaar, terwijl de Zwitsers en Roemenen een Engels plan-annex-brochure hadden, wat per groep een goede combinatie en coördinatie opleverde. Dezelfde werkwijze werd ook later met succes toegepast.

 

Resultaten van een evaluatie

Bij het bezoek aan de tentoonstelling kochten wij 13 grote posters met werken van Memling, Van Eyck en Jeroen Bosch. Zoals gepland bespraken wij met de leerlingen de mogelijkheden tot verder werken, naar de opendeurdagen (in mei 1995) toe. Ondertussen had de leerkracht Muzikale Opvoeding audio-cassettes en ander materiaal over de muziek in de tijd van Memling bezorgd aan de thematische werkgroep muziek. Besloten werd om af te wachten tot de posters ingekaderd zouden zijn en dan na de paasvakantie het hele project weer op te starten. De collega Nederlands ging akkoord om de voorstelling van de thematische werkgroepen in de lessen Nederlands te laten gebeuren. Op de opendeurdag in mei 1995 werd een tentoonstelling georganiseerd. Leerlingen (vrijwilligers) verzorgden rondleidingen in groepjes van zes (elk nam enkele schilderijen voor zijn of haar rekening). Op een televisiescherm werden doorlopend video en foto-cd vertoond, zowel van schilderijen van Memling, Jan Van Eyck als van de eigen gemaakte foto's van het bezoek aan Brugge. (In de versie 1999 waren die foto's gemaakt met de digitale schoolcamera en werden ze gebracht in een powerpoint-presentatie.)

De moeder van een der leerlingen bracht samen met haar leraar luit een recital renaissancemuziek in de neogotische kapel van de school, gekleed in 'middeleeuwse' gewaden, door de vader van een andere leerling bezorgd. Andere leerlingen verzorgden een maquette voor de ordening van de tentoonstelling. Voor het aanmaken van panelen en het ophangen van de posters werd een beroep gedaan op de hulp van ouders. De tentoonstelling werd opgesteld in de kloostergang. Ze bleef nog een week staan: de zesde leerjaren van de verschillende basisscholen brachten een bezoek, waarbij dezelfde vrijwilligers nogmaals gidsten. Hetzelfde gebeurde met de derde jaren van het S.O. De eindevaluatie viel ongenuanceerd positief uit. Zowel bij het opbouwen van de tentoonstelling als bij het gidsen leerde ik leerlingen langs hun beste zijde kennen. Sommigen waren hypernerveus bij hun rondleiding, maar eens aan de slag, brachten zij het er schitterend vanaf. Het luitrecital in de stemmige pseudo-middeleeuwse kapel was subliem. Kortom: smaakt naar nog!



Copyright © 1999 VLG, 18.09.1999