|
|
Jos Martens & Jan Staes
Ook hier bieden wij een modulair opgebouwd pakket. De leerkracht die, in samenwerking met collega's Nederlands, geschiedenis en plastische opvoeding een ruimer project wil opzetten, vindt zijn gading; wie alleen over de lessen antieke cultuur beschikt, kiest een beperkter geheel. Op onze school wordt reeds een aantal jaren een eenvoudige vorm van samenwerking beoefend: in de lessen geschiedenis van het tweede jaar worden enkele navertellingen i.v.m. de Trojaanse oorlog voorgesteld (zie verder & Lectuursteekkaart Grafikos). Leerlingen krijgen leesopdrachten, die zij in de lessen Nederlands, bij andere collega's voorstellen. De leerkrachten Nederlands werken dan weer samen om een aantal aspecten van hun vakleerplan 'normaal functioneel' te benaderen vanuit de gekozen fragmenten. De taken tellen mee als huistaak Nederlands en voor mondelinge oefeningen, de quoteringen worden overgenomen door de collega geschiedenis, zodat de leerlingen voor één werk een meervoudige beloning in de wacht kunnen slepen. Vrijwilligers kunnen ondertussen hun creatieve energie kwijt in tekeningen en andere uitingen van manuele expressie. Ik heb de indruk dat iedereen nogal opgetogen is over de gang van zaken en dat er met vrij eenvoudige middelen een ruime didactische en pedagogische meerwaarde gerealiseerd wordt tegenover de gewone 'saaie' schoolse aanpak.
Sedert enkele jaren hebben ook jeugdauteurs de weg naar de tot de verbeelding sprekende sagen en mythen uit dit tijdvak herontdekt. Tal van klassieke teksten worden opnieuw gretig geraadpleegd en in een of ander verhaal verwerkt. Naast het inlassen van klassieke thema's en tekstfragmenten in 'actuele' verhalen, wil deze verwerking vaak niet meer zeggen dan de oorspronkelijke tekst die in een modern, eenvoudiger jasje wordt gestoken, waarbij alle aandacht van de schrijver uitgaat naar de inhoud van het verhaal. De moeilijkere vorm- of stijlkenmerken die de klassieke schrijver hanteerde, worden maar al te vaak als 'lastig voor jonge lezers' bestempeld. Uitzondering hierop vormen een aantal recentere jeugdboeken, waar de auteurs zich niet enkel hebben toegelegd op de verhaallijn, maar ook voldoende ruimte hebben gelaten voor de thematiek of de stijl waarin de oude verhalen werden geschreven. Dit komt de beeldende kracht van deze verhalen dan ook ten goede: de jonge lezer laat zich immers, zonder enige moeite, gewillig door de aparte vertelstijl in onderstaande verhalen meeslepen.
Helden uit Hellas
Het hier voorgestelde model is oorspronkelijk ontwikkeld rond enkele boeken over Odysseus. Op deze site worden reeds een aantal andere verhalen voorgesteld, en er zullen er ongetwijfeld nog meer volgen. Het loont derhalve de moeite om in die aanvullingen te grasduinen en ze bij je lijst te voegen. In die recente lectuursteekkaarten zijn, behalve de link naar dit model, ook andere werken en werkvormen voorgesteld, die we omwille van de overzichtelijkheid op hun plaats hebben laten staan.
Ongetwijfeld een van de beroemdste reisverhalen uit de wereldliteratuur is dat met de omzwervingen van de Griekse held Odysseus, opgetekend door Homeros. Door het prachtige maar soms moeilijke taalgebruik van de auteur werd dit boek vaak alleen maar fragmentarisch aangehaald of in sterk ingekorte versie naverteld. Imme Dros waagde zich in 1991 echter aan een nieuwe vertaling van het werk, speciaal voor de jeugd, waarbij ze zich baseerde op het oorspronkelijke, klassieke gedicht. In de vertaling behield ze niet enkel heel nauwkeurig de verhaallijn, maar ook de dichterlijke vorm van het werk.
In Odysseus, een man van verhalen, vertelt dezelfde schrijfster eveneens over de beroemde omzwervingen. Ze laat echter op een heel gevarieerde wijze niet enkel de hoofdpersoon, maar ook mensen en goden, vrienden en vijanden van de koning van Ithaka aan het woord. Allen vertellen ze het verhaal van Odysseus vanuit hun oogpunt. Zo weet eerst Penelopeia de lezer te ontroeren met haar verhaal over het lange wachten op haar man, alvorens de held zelf uiteindelijk het woord neemt.
In het derde boek van Imme Dros, De reizen van de slimme man, wordt het Odysseusverhaal niet zozeer verteld, maar duikt het doorheen het ganse boek telkens op. Een 12-jarig jongetje wil absoluut Grieks leren, omdat de oude meneer Frank hem vroeger steeds voorlas uit de Odyssea. Het oude verhaal krijgt hier een haast mythische dimensie, waarin de reis die de 'slimme man' doorheen het boek maakt symbool staat voor het opgroeien van de jongen.
