Historische non fiction

 

België voor gevorderden

 

Johan Vande Lanotte is niet alleen vice-premier, minister van Begroting, maatschappelijke integratie en sociale economie. Samen met zijn makkers Siegfried Bracke en Geert Goedertier vindt hij ook nog de tijd om een succesrijke handleiding over Belgische politiek en recht uit te geven en geregeld te actualiseren. Na een eerste druk in 1998 (zie FET, 8 mei 1999, p. 8 en 5 juni 1999, p. 11) en een herdruk in 1999, presenteren ze nu een bijgewerkte, derde druk.

Vergeleken met de eerste druk, is deze uitgebreid met 30 pagina's, de prijs met 200 BF. In de toekomst mogen we om de twee jaar nog wel een herwerking verwachten, want de recente Lambermontakkoorden (FET, 16.11.00 en 13.01.01) staan er uiteraard nog niet in.

Op dit moment moeten ze trouwens nog goedgekeurd worden door het parlement.

En onze staatshervormingen staan niet stil: in traag tempo gaan ze verder.

 

Wat staat er allemaal in en wat is er duidelijk nieuw ?

Deel I behandelt de algemene principes van het publiek recht in België: dus het functioneren van de overheid en de relatie tussen die overheid en haar burgers. Hierin vinden we de grondwet, de drie gescheiden machten, de belangrijkste wijzigingen sinds 1830, de hiërarchie van de rechtsnormen.

Deel II gaat over de federale overheid. Hierin vinden we de samenstelling van de wetgevende macht, haar bevoegdheden, werkwijze, statuut. In een tweede hoofdstuk krijgt de uitvoerende macht dezelfde aanpak, in een derde is het de beurt aan de rechterlijke instanties.

Deel III bespreekt volgens eenzelfde stramien de gemeenschappen en gewesten, deel IV de gemeenten en provincies.

In deel V belandt men even bij de Verenigde Naties, de Raad van Europa en de Europese Unie.

Deel VI tenslotte gaat over onze rechten en vrijheden als fysieke en psychische persoon en als kind. Het besluit met enkele nieuwe rechten die het gevolg zijn van de bestuurlijke vernieuwing.

Als bijlagen krijgen we de tekst van de grondwet, een register en richtlijnen om via het internet onze kennis uit te testen.

 

De bezitter van de eerste druk zal vooral willen weten wat er nieuw is aan deze editie. We zochten het even uit, want de auteurs stippen het zelf niet aan en we sommen het op:

  1. p. 68 - 70: de alarmbelprocedure. Deze dateert al van 1970 en was de vorige keer misschien vergeten of weggelaten.
  2. p. 99 - 100: het openbaar ministerie.
  3. p. 108 - 109: de kortgedingprocedure en het snelrecht.
  4. p. 141 - 145: impliciete bevoegdheden van gemeenschappen en gewesten; beperkte grondwettelijke bevoegdheden; federale loyauteit, oplossen van belangenconflicten en samenwerkingsprocedures.
  5. Ten slotte is hoofdstuk VII (p. 231 - 235) toegevoegd: de openbaarheid van bestuur: iedereen heeft het recht elk bestuursdocument te raadplegen en er een kopie van te vragen; de motiveringsplicht: in dat document moeten de motieven staan; het recht om een ombudsman in te schakelen.

Dit is niet het eerste handboek over onze staatsinrichting. Het is anders door de grotere hoeveelheid grafieken en schema's, de heldere samenvattingen in gekleurde kadertjes na elke paragraaf, de concrete voorbeelden uit de dagelijkse praktijk.

De auteurs werken overzichtelijk en stapsgewijs. Dit geldt o.m. voor de verschillende stadia waarin de Senaat tot stand komt of die een wetsvoorstel of wetsontwerp moet doorlopen om wet te worden, de bevoegdheden van Kamer en Senaat.

Zelden kun je hen betrappen op een onnauwkeurigheid. In het geval van Coucke en Goethals (p. 27) vereenvoudigen ze de feiten: die twee Vlaamse arbeiders waren niet de moordenaars, maar ze waren wel op de hoogte van de moord en ze verstonden wel een beetje Frans. Nuanceren kan dus geen kwaad.

Het register is tamelijk compleet, maar er staan geen eigennamen in en bij grondwet (p. 281) staat niet eens een verwijzing naar de volledige tekst ervan (237 - 276).

De schrijvers blijven afstandelijk en geven hun mening niet over b.v. de Vlaamse concessies bij de afbakening van de taalgrens (1962 - 1963), bij de alarmbelprocedure en bij de transfers van Vlaanderen naar Wallonië.

Ik mis ook de geschiedenis en de standpunten van de politieke partijen en van pressiegroepen zoals vakbonden en ziekenfondsen, die het Belgisch labyrint zo ontoegankelijk hebben gemaakt. Misschien horen zij niet thuis in onze staatsinrichting, maar ze zijn er ook niet uit weg te denken.

Met dit handboek geraakt de geschoolde lezer wegwijs in de Belgische staatsstructuur en weten we waar onze plaats is in het geheel, wat we mogen en waarvoor we stemmen. Via het internet kunnen we meerkeuzevragen beantwoorden en zien of we het boek aandachtig gelezen hebben. Ga dus naar http://allserv.rug.ac.be/belgtoets en je merkt dat de vier reeksen vragen moeilijk zijn, maar gelukkig volgen op het einde de antwoorden.

Opvallend is wel hoeveel rechten en hoe weinig plichten we nog hebben en hoe die trend zich doorzet: de 30 nieuwe pagina's bevatten bijna uitsluitend rechten en zo goed als geen verplichtingen.

De doelgroep dan: studenten, leraren, journalisten, geïnteresseerde krantenlezers, ondernemers die willen weten tot welke instantie of politicus zij zich kunnen wenden voor vergunningen en opdrachten.

Een Franstalige editie is op komst. Gezien de neutrale houding van de auteurs, hoeft er aan de tekst niets gewijzigd te worden.

We hopen dat de uitgever het ook aandurft om vertalingen in Engels en Duits op de markt te brengen, deels voor onze anderstalige landgenoten en voor de honderden buitenlandse journalisten en studenten in ons land, maar ook met de bedoeling dat onze ambassades in het buitenland en onze voorlichtingsdiensten in Brussel aan de internationale gemeenschap kunnen tonen hoe ons landje in elkaar zit en hoe men evt. ook elders twee of meer verschillende bevolkingsgroepen vreedzaam kan doen samenleven.

Dat initiatief zal zeker geapprecieerd worden en op subsidies kunnen rekenen.

 

Jef Abbeel, dec. 2000 - 4 februari 2001

Referentie:

Johan Vande Lanotte, Siegfried Bracke, Geert Goedertier, België voor beginners. Wegwijs in het Belgisch labyrint. Uitgeverij die Keure, Brugge, 19981, 19992, 2.0003. 292 p.; tab., kaartjes, schema's, tek., foto's, reg. 1150 BF / 28,51 euro; ISBN 90 - 5751 - 363 - 3.



Copyright © 2001 VVLG, 05.02.2001