|
|
Polen is een ex-Oostblokland, dat dichtbij ligt (1.000 km), een rijke geschiedenis heeft en banden heeft met Oost- en West-Europa, zeker met het Vaticaan. Als nieuw lid van de NAVO (maart '99) en toekomstig lid van de E.U. (2.003 ?), fungeert het nog meer dan vroeger als een schakel tussen Oost en West.
Met 38,5 miljoen inwoners, een oppervlakte van 10 keer België, afstanden van 680 km van West naar Oost en 650 van Noord naar Zuid, is dit bijna vierkantig land nog overzichtelijk. Het heeft meer dan 500 km kust en lange en mooie zomers met gemiddeld 24°.
Sinds 1992 trekt het ook meer en meer Westerse ondernemers aan: toen begon het economisch herstel, na een rampzalige recessie ( 1989 &endash; 1991), waarin het BNP afnam met 20 % per jaar en de inflatie opliep tot 586 % in 1990 (RABO- Import / Export, juli 1999 en Trends, 16.09.'99). Die inflatie daalde naar 12 % in 1998.
De landbouw blijft nog ter plaatse trappelen: 25 % van de bevolking zorgt hier slechts voor 7 % van het BNP. De industrie, vooral de machinebouw, staalproductie, mijnbouw, voedselverwerking, doet het beter en levert 33 %. DE dienstensector is in opmars (RABO, juli '99).
De aantrekkingskracht is te danken aan een sterke economische groei van 5 à 6 % ( BBL-berichten, maart '99 ; RABO, juli '99) en de lage loonkost, ten minste voor ongeschoolde arbeiders (12 % van de kosten in België of Nederland, Polish Agency for Foreign Investment, dec. '97, p. 18).
Belgische investeerders zitten o.m. in de sectoren onroerend goed en bouw (Staf Drooghmans, Aimé Desimpel , E en L, Ghelamco, Deceuninck, Reynaers, Lhoist, Besix, CFE, CBR), distributie (G.I.B.), textiel ( Beaulieu, Cantaert, Sioen), andere industrietakken en diensten ( Solvay, Bekaert, Bomhals, Stokota, Ecota, Haco, ACV, Tractebel, BBL, GB, KBC) (Trends, 16.09.'99 en F.Ec.T., 23.04.'99).
Er zijn ook keerzijden: Polen zijn professionele wanbetalers, het gerecht functioneert niet, een anti-corruptie-wetgeving bestaat nog niet. De Westerse investeerder kan er grijze haren van krijgen.
De reisgids van Dydynski(1) dan. Hij is niet meteen bedoeld voor investeerders, maar ze kunnen er ook een pak lessen uit trekken.
De auteur geeft eerst een degelijke introductie in de geschiedenis, aardrijkskunde, flora en fauna, nationale parken, politiek, economie, bevolking, onderwijs, wetenschap, kunst, muziek , godsdienst, taal.
De Polen zijn terecht trots op Marie Curie &endash; Sklodowska en op Frédéric Chopin( 1810 &endash; 1849); deze stierf 150 jaar geleden op zeer jonge leeftijd. Verder blijkt dat nog 80 % pratikerend katholiek is, wat wel een Europees record zal zijn.
Dan volgt de specifiek toeristische informatie over paspoorten, reisverzekering, eten, drinken, vervoersmiddelen etc.
De gegevens over steden (Warschau, Krakau enz.) en regio's (Mazovia, Malopolska, Karpaten, Tatra, Silezië e.a.) is wellicht nergens zo uitgebreid als hier. Ze is ook betrouwbaar en up-to-date. De auteur zwijgt niet over het Poolse antisemitisme in het verleden en over de treurige restanten van de Tweede Wereldoorlog : Auschwitz, Birkenau, Majdanek, Treblinka. Hij vermeldt ook de deportatie van de Duitsers in 1945 (p. 364 e.a.).
Met kaarten (p. 20 e.a.) wordt aangegeven hoe dikwijls de grenzen van Polen veranderden of meestal gewijzigd werden door vijandige buren.
De ons beter bekende Duitse namen zoals Breslau voor Wroclaw (364), die herinneren aan de Oostenrijkse of Pruisische tijd, zijn bij de auteur minder geliefd: je vindt ze zelden en met veel moeite terug bij de beschrijving van de steden, in het register staan ze evenmin, maar achteraan is wel een lijstje opgenomen met "alternatieve" plaatsnamen (p. 582). Dit is bijna onmisbaar. Alleen Auschwitz (Oswiecim) haalt het register. In de eerste editie van de ANWB-gids(2) haalt Auschwitz het register zelfs niet, in de tweede is dat wijselijk erbij gevoegd.
Beide boeken eindigen met taaltips, een woordenlijst en een te beperkt register.
Dydynski(1) spreekt zeer duidelijke taal. Zo raadt hij aan (p. 112) om een degelijke verzekering te nemen bij een betrouwbare maatschappij, zowel voor je auto als je overige bezittingen. Autodiefstal is in Polen beter georganiseerd dan de rest van de economie, in grote steden opereren bendes, die samenwerken met de Russische maffia, om de gestolen voertuigen over de grens te smokkelen en dan zie je ze nooit meer terug.
Als ze er niet in slagen de auto te stelen, gaan ze aan de haal met gegeerde onderdelen , zoals de audiocassettespeler en andere dingen die voor hen bruikbaar zijn. Zorg er dus voor dat de auto er leeg uit ziet en laat hem enkel achter in bewaakte parkings ("parking strzezony") voor 5 USD per 24 uur.
Op het platteland rijd je best traag, zeker wanneer het donker wordt of is: Poolse karren, tractoren en fitsen rijden traag en meestal zonder licht; dronken voetgangers waggelen over het midden van de weg!
Voor fietstoerisme is Polen zeer goed , ten minste buiten de steden. Want daar is geen apart fietspad en de chauffeurs zijn verre van galant. Alleen het zuiden van Polen is bergachtig, de rest vlak. Voor de fiets gelden dezelfde waarschuwingen als voor de auto : veilig parkeren, dus in het hotel.
De Lonely Planet is optimaal voor individuele toeristen, gezinsreizen per auto of reizigers met een beperkt budget; hij bevat veel informatie die voor deelnemers aan groepsreizen niet relevant is : zij lopen minder risico's en hebben geen behoefte aan kampeeradressen of tips i.v.m. het openbaar vervoer.
Voor groepsreizigers en voor wie in de eerste plaats de rijke cultuur opzoekt, is de ANWB-gids(2) aangewezen. Hij geeft minder bus-, tram- en campingtips (enkel p. 321 &endash; 333), maar des te meer geschiedenis, cultuur en beschrijvingen van regio's, steden en dorpen.
De lay-out is ook aangepast: in de eerste uitgave was soberheid troef en ontbraken zelfs kleurenfoto's; in de recentste editie staan de pagina's van het register in een heldere kleur, er zijn ook aquarellen bij gekomen en zijn alle foto's in kleur, maar wel van iets kleiner formaat dan bij Lonely Planet(1). De kwaliteit van de informatie is gelijkwaardig en is nu ook up-to-date ( tot 1998). Op p. 6 spreekt men van eerste druk: blijkbaar is men die van 1991 vergeten.
Jef Abbeel, okt. &endash; nov. '99.
REFERENTIES:
1. Krzysztof DYDYNSKI , Poland. Uitgeverij Lonely Planet, Melbourne; Lannoo, Tielt, 1999. 600 p.; kaarten, stadsplannen, foto's, index. £ 12,99 / 19,70 ¤ ISBN 0 &endash; 86442 &endash; 655 &endash; 0.
2. Martin HUS, Polen. Uitgeverij ANWB, Den Haag ; Lannoo, Tielt, 1991 (1); 1998 (2). 348 p.; kaarten, stadsplannen, tekeningen, index. 650 BF / 16,11 ¤; ISBN 90 &endash; 18 &endash; 000798 &endash; 6 .
