Historische stripverhalen

 

Torton & Vernal. De verovering van Mexico. Brussel, De Lombard Uitgaven, 1981, 72 blz.

Torton & Vernal. Guerrero. De pijl en het vuur. Brussel, De Lombard Uitgaven, 1991, 48 blz.

Jarenlang stond er één stripverhaal tussen mijn "serieuze" naslagwerken over precolumbiaans Amerika: De verovering van Mexico door tekenaar Jean Torton en scenarist Jean-Luc Vernal. Jarenlang ook vroeg ik in stripwinkels of het aangekondigde vervolg nog niet was verschenen. Met het verhaal was namelijk iets vreemd aan de hand. Torton publiceerde de twee strips in 1971 en 1972 in het weekblad Kuifje. Pas in 1981 verscheen het eerste deel in album.

Het geeft in stripvorm en chronologische volgorde de verovering van het Aztekenrijk door Cortés, afgewisseld met informatieve bladzijden over de Maya, de Azteken en de conquistadores, voornamelijk gebaseerd op het zestiende-eeuwse oogetuigenrelaas van Bernal Diaz del Castillo, De ware geschiedenis van de verovering van Nieuw-Spanje (in 1999 voor het eerst in het Nederlands vertaald door uitgeverij Bert Bakker, Amsterdam). In het stripverhaal doet zich een stijlwisseling voor tussen de proloog en de eigenlijke strip.

Tenochtitlan. De Grote Dubbeltempel. Links: tempel van de regengod Tlaloc; rechts: tempel van de zonne- en oorlogsgod Huitzilopochtli.

Dan was het tien jaar wachten op het vervolg. Dat brengt het verdere verloop van de conquista, vanaf de aankomst in Tenochtitlan, de hoofdstad der Azteken. Dit tweede deel is opgehangen aan de fictieve ontmoeting tussen Guerrero en Cortés enerzijds en Guerrero en Montezuma anderzijds.

Gonzalo Guerrero is een werkelijk bestaande, fascinerende figuur. In 1511 leed hij schipbreuk op de kust van het toen bij Europeanen nog onbekende Yucatan. Op twee na werd de hele bemanning door de Maya geofferd aan hun goden. Die twee waren Jeronimo de Aguilar en Guerrero. Toen Cortés in 1519 op het eiland Cozumel voor de kust van Yucatan landde, hoorde hij van twee Spanjaarden die bij de Maya leefden. Hij zond boodschappers uit om hen te zoeken. Aguilar vervoegde de expeditie en zou haar goede diensten bewijzen als tolk. Guerrero weigerde aan de oproep gevolg te geven. Hij was met een Mayaprinses gehuwd en oorlogsleider geworden. (Zijn Spaanse naam betekent: krijger.) Later wist hij de Maya tegen de Spanjaarden te verenigen en hen tijdelijk volledig uit Yucatan te verdrijven. Zijn dood is in mysteries gehuld: hij zou gesneuveld zijn, waarbij zijn hoofd door een schot uit een haakbus volledig werd verbrijzeld. Een ideale figuur dus voor een roman- of stripheld.

Het ceremoniële centrum van Tenochtitlan, gezien vanaf de Grote Tempel.

Schrijver en scenarist hebben zich uitstekend gedocumenteerd. De slotplaten van De verovering van Mexico stonden in de jaren tachtig -uitvergroot- op een tentoonstelling over indianen in de Brusselse Jubelparkmusea als voorbeeld van historisch verantwoorde reconstructies.

In het tweede album experimenteert Torton veel met kaderdoorbrekende "camerastandpunten", zoals in de jaren zeventig wel vaker gebeurde, wat grafisch een fraai effect oplevert, maar de goede verstaanbaarheid van het verhaal niet steeds ten goede komt. Wij hebben plaatjes uit deze verhalen als documentatie gebruikt bij de bespreking van Cortés of De Val van Willy Spillebeen.

De ontmoeting tussen Cortés en Montezuma in De pijl en het vuur, p.8

 

Jos Martens



Copyright © 1999 VVLG, 02.12.1999