Home > Weerlegging van de argumenten van de psychiatrische school
Mensen die ziek worden van blootstelling aan lage dosissen van chemische stoffen (zoals waspoeder, parfum, silicone, lijm, inkt enz.), is dat niet een beetje vreemd? Gaat het hier niet om mensen die zich aanstellen? Die aandacht zoeken? Die een beetje het noorden kwijt zijn? Omdat nogal wat MCS met deze vragen geconfronteerd worden, wordt hier even in detail op ingegaan. Een paar argumenten worden overlopen, en van commentaar voorzien:
    • Argument 1 : "Studies wijzen aan dat MCS in het hoofd zit"
    • Argument 2 : "Er bestaat geen bewijs dat MCS een lichamelijke aandoening is"
    • Argument 3 : "MCS is een controversiële aandoening"
    • Argument 4 : "Psychiaters en psychologen zeggen dat MCS psychisch is"
    • Argument 5 : "Hetgeen niet lichamelijk is, is psychisch"
    • Argument 6 : "Mensen met MCS hebben psychische klachten dus is MCS een psychiatrische aandoening"
    • Argument 7 : "De klachten van MCS zijn zeer vaag. Iedereen heeft wel eens hoofdpijn"
    • Argument 8 : "Er bestaat geen test (bloedonderzoek) voor MCS, dus zit het in het hoofd"
    • Argument 9 : "Er is geen enkel bewijs dat er een verband is met milieufactoren"
    • Argument 10: "Mensen met MCS zijn aandachtszoekers"

  • Argument 1 : "Studies wijzen aan dat MCS in het hoofd zit"

    Studies zijn verdeeld: een steeds toenemend aantal studies ondersteunt een lichamelijke basis voor MCS. Er zijn ook studies die beweren dat MCS psychisch is. Twee opmerkingen hierbij. Vooreerst is het zo dat daar waar deze studies aanvankelijk in de meerderheid waren, ze nu in de minderheid zijn[1]. Ten tweede, werden de studies die de stelling steunen dat MCS in het hoofd zit, onder de loep genomen door onderzoekers van de John Hopkings universiteit. Zij stelden vast dat alle onderzoeken die zij analyseerden, ernstige methodologische problemen vertoonden. Dit betekenent dat de conclusies van deze studies op zijn minst dubieus zijn. [2]

  • Argument 2: "Er bestaat geen bewijs dat MCS een lichamelijke aandoening is"

    Omdat er aanvankelijk geen lichamelijke processen bekend waren die MCS konden verklaren, besloten nogal wat mensen (en met name ook nogal wat artsen) dat het wel "in het hoofd" zou zitten. Zo'n houding komt wel vaker voor. Aanvankelijk werden maagzweren ook aan "stress" toegeschreven, en zelfs nadat bekend geraakt was dat een bacterie en niet stress verantwoordelijk is voor het merendeel der maagzweren (met als tweede oorzaak het gebruik van NSAIDs of niet-steroidale ontstekingsremmers) bleven nog heel wat mensen (ook artsen) in weerwil van wetenschappelijk bewijs van het tegendeel, beweren dat het wel van de stress zou komen.

    Inmiddels zijn de lichamelijke processen achter MCS wel degelijk voldoende ontraadseld om te besluiten dat MCS een fysiologische aandoening is. Deze processen werden ze uitvoerig beschreven in vooraanstaande wetenschappelijke publicaties door leidinggevende professoren. Het argument dat er geen bewijs is dat MCS een lichamelijke aandoening is, is dus achterhaald.

    Het duurt echter een tijd voor deze inzichten uitgewaaierd geraken van het wetenschappelijk onderzoek naar de brede medische praktijk, en van daar naar het brede publiek. Men spreekt in zo'n geval van een aan de gang zijnde paradigma verschuiving: men bekijkt de wereld op een bepaalde manier. Er komt bewijs van het tegendeel. Dat bewijs botst eerst op weerstand tegen verandering. Stilaan verschuift de medische (en publieke) opinie in de riching van het nieuwe bewijs, dat uiteindelijk algemeen aangenomen wordt. MCS maakt momenteel zo een paradigma verschuiving door.

  • Argument 3: "MCS is een controversiële aandoening"

    In sommige kringen wordt MCS nog steeds een controversiële aandoening genoemd. Men doet het uitschijnen alsof er nog steeds geen zicht is op wat MCS is, dat MCS psychisch is, of dat zelfs niet eens zeker is dat de aandoening wel bestaat.

    Prof Dr Martin Pall van de Washington State University (en tal van anderen) stellen dat er op dit ogenblik van controverse geen sprake meer is vermits de lichamelijke processen die MCS op gang trekken en in stand houden, wel degelijk bekend zijn.

    Anderen, zoals Dr Ann McCampell en sociologe Sharon Wachsler wijzen op de hoge financiële belangen die op het spel staan voor de scheikundige industrie en menen dat een deel van deze industrie het beeld van een "controverse" voedt in een poging om buiten schot te blijven. Dr McCampell haalt voorbeelden aan van beïnvloeding van de medische en publieke opinie door organiseren van studiedagen waarop het psychiatrisch standpunt in de verf gezet wordt, door het verspreiden van publicaties met gelijkaardige inhoud, enz.

  • Argument 4: "Psychiaters en psychologen zeggen dat MCS psychisch is"

    Er zijn inderdaad psychiaters en psychologen die dat zo stellen. Er zijn echter ook psychiaters en psychologen die stellen dat MCS een zuiver lichamelijke aandoening is. Zo laat de Amerikaanse neuropsychologe Dr. Sheila Bastien, die onder meer zetelde in de adviersraad over MCS voor de Californische Senaat en die in haar praktijk ongeveer 1.000 mensen met MCS zag, er geen twijfel over bestaan: zij verwerpt een psychologische oorzaak van MCS. []

    Overigens, zoals elders uiteengezet, zijn er twee denkscholen in de benadering van MCS, een psychiatrische en een fysiologische, en is het zo dat de psychiatrische school die aanvankelijk in de meerderheid was, nu in de minderheid is. Dr Donohoe (Australië) die de wetenschappelijke literatuur over MCS bestudeerde, spreekt van een "betekenisvolle ommekeer van het overwicht van de medische opinie". Hij voegt er aan toe dat "anderen die eerder publiekelijk hun ongeloof over het bestaan van het syndroom uitgedrukt hebben, begrijpelijkerwijze moeilijkheden lijken te ondervinden bij het veranderen van hun standpunt op basis van de recent beschikbaar gekomen data." [4]

  • Argument 5: "Hetgeen niet lichamelijk is, is psychisch"

    Hoewel dit argument inmiddels achterhaald is vermits er op dit ogenblik wel degelijk en zelfs zeer gedetailleerde modellen bestaan om de lichamelijke processen achter MCS te verklaren, is het interessant om even op deze stelling in te gaan. De psyche is namelijk geen vuilbak voor alle aandoeningen waarvoor men geen fysiologische verklaring vindt - ook psychische aandoeningen zijn nauwkeurig gedefinieerd en men kan dus niet zomeer ergens het etiket "het zal wel psychisch zijn" op kleven. Bovendien, vertrekt de redenering dat wat een arts niet kent, wel psychisch zal zijn, vanuit de foute veronderstelling dat (1) alles wat er te weten valt over het lichaam momenteel bekend is (wat duidelijk niet het geval is) en (2) dat de arts alles wat er te weten valt over het lichaam ook daadwerkelijk kent (wat duidelijk een geval van zelfoverschatting zoniet grootheidswaan is - in de middeleeuwen kon men de stand van kennis nog bijhouden, vandaag de dag is dat al lang niet meer mogelijk). Het is met andere woorden verkeerd te veronderstellen dat men nu alles weet over hoe een lichaam werkt, en dat al hetgeen door de huidige kennis niet verklaard wordt, niet lichamelijk maar psychisch is.

    Een arts selecteert tests op grond van een vermoeden van wat er mis is met de patiënt. Er bestaan geen tests waarmee men eens kan screenen wat de patiënt zoal mankeert. Het is niet zo dat men "het bloed" kan laten onderzoeken of de patiënt in een of andere magische doos kan stoppen en dat daaruit zal blijken wat er met de patiënt aan de hand is. Neen, op grond van een klinisch onderzoek (bevraging enz.) bouwt de arts een beeld op van wat de patiënt zou kunnen hebben. Op grond van dat eigen vermoeden, laat hij een aantal tests uitvoeren. Wanneer de tests negatief zijn, kan hij daaruit hoogstens besluiten dat zijn vermoeden van een bepaalde aandoening, niet bevestigd wordt - hij kan m.a.w. deze aandoeningen (wellicht) uitsluiten. Maar stellen "ik vind niets, dus het is psychisch" slaat gewoon nergens op. Dat is te vergelijken met door een verrekijker kijken, en beweren dat alles wat buiten dit beeld ligt, "niet bestaat" en een fanastie is die "in het hoofd zit". Geen enkel weldenkend mens zou een dergelijke uitspraak aanvaarden. Stellen dat alles wat met een aantal tests niet aan het licht komt, in het hoofd zit, is nochtans van hetzelfde allooi. Laats ons dat daarom, om het goed herkenbaar te maken, van nu af aan het "verrekijkersyndroom" noemen.

    Hoe dan ook, is ook dit geen discussiepunt meer vermits de lichamelijke processen achter MCS wel degelijk in hun globaliteit te verklaren zijn.

  • Argument 6: "Sommige mensen met MCS hebben psychische klachten dus is MCS een psychiatrische aandoening"

    Niemand (ook niet de wetenschappers van de fysiologische school die stellen dat MCS een lichamelijke aandoening is) betwist dat sommige (hoewel niet alle) mensen met MCS inderdaad psychologische klachten hebben zoals verwardheid, concentratieproblemen, zelfs depressie. Wetenschappers van de fysiologische school stellen echter dat deze klachten het gevolg zijn van MCS (er dus een symptoom van zijn), en niet de oorzaak. Net zoals mensen met de ziekte van Alzheimer psychische klachten hebben terwijl Alzheimer een hersenziekte is. Deze wetenschappers staven dit met wetenschappelijk onderzoek waaruit blijkt dat wanneer MCS patiënten in een chemcialiënvrije omgeving zitten, zij geen psychische klachten vertonen. Bovendien toont onderzoek ook aan dat slechts 1,4% van de mensen met MCS een voorgeschiedenis heeft van emotionele problemen terwijl een kleine 38% na het optreden van MCS emotionele klachten vertoont. Anders gezegd: net zoals MCS resuteert in een aantal lichamelijke klachten, kunnen bij sommige mensen met MCS ook psychische klachten optreden. Deze klachten zijn echter gevolg van de aandoening en niet de oorzaak ervan. [5,6]

  • Argument 7: "De klachten van MCS zijn zeer vaag. Iedereen heeft wel eens hoofdpijn"

    Critici en sceptici van MCS stellen dat klachten als hoofdpijn, misselijkheid en buikpijn bij veel mensen voorkomen. Het gaat echter niet om zomaar wat hoofdpijn, misselijkheid, buikpijn enz. Om van MCS te kunnen spreken, moet aan de voorwaarden van de consensus definitie van MCS voldaan zijn, met name:
    • de aandoening moet chronisch zijn
    • symptomen moeten optreden als reactie op laaggedoseerde chemicaliën
    • de chemicaliën moeten chemisch ongerelateerd zijn
    • de symptomen moeten reproduceerbaar zijn
    • de symptomen moeten verbeteren na verwijderen van de uitlokkende stoffen
    • en de symptomen moeten optreden in meerdere orgaansystemen
    Bovendien leveren fysiologische tests vaak ook afwijkende waarden op - zie volgende argument.

  • Argument 8: "Er bestaat geen test (bloedonderzoek) voor MCS, dus zit het in het hoofd"

    Wel, er bestaat momenteel geen marker voor endometriose. Endometriose is meestal ook niet te zien op scans. Nochtans is endometriose geen psychiatrische aandoening. Het al dan niet bestaan van één welbpaalde fysiologische tests die uitsluitsel geeft over het al dan niet hebben van een aandoening is dus geen criterium op grond waarvan men een aandoening kan klasseren als lichamelijk of psychisch.

    Het is trouwens een misvatting te stellen dat er bij mensen met MCS geen abnormale testwaarden gevonden worden. Wel is het zo dat er momenteel niet zoiets bestaat als een unieke test waarvan de waarde aangeeft of men al dan niet MCS heeft. Maar dat wil niet zeggen dat alle onderzoeken "normale" resultaten aangeven. Belangrijk is echter wanneer de bloedonderzoeken gedaan worden. Wil men voor een ziekte waarvan de klachten optreden na blootstelling aan chemische stoffen afwijkende waarden vinden, dan moet de bloedafname gebeuren na provocatie met een chemische irritant die voor de patiënt in kwestie problemen veroorzaakt en op het moment dat die problemen zich voordoen, en niet in een omgeving waarin de patiënt geen last ondervindt. Na provocatie, blijken een aantal bloedparameters in veel gevallen wel degelijk af te wijken. Er kunnen ook hersenscans gedaan worden, weefselbiopsieën genomen worden enz. Recent is ook aangetoond dat capsaicine inhalatie test indicatief kunnen zijn voor MCS. [7] Zo goed als alle mensen met MCS, blijken een onderliggende, lage niveau chronische irritatie of inflammatie te hebben van het slijmvlies in de luchtwegen - ook diegenen die zeggen geen last te hebben ter hoogte van de luchtwegen. Middels een mechanisme dat "neurogeen switchen" noemt kan de onsteking dan via het zenuwstelsel (en daarbij het immuunstelsel ontwijkend) resulteren in ontstekingen op andere plaatsen in het lichaam [8].

  • Argument 9 : "Er is geen enkel bewijs dat er een verband is met milieufactoren"

    Sceptici stellen dat mensen met MCS wel ziek zijn, maar dat ze zich inbeelden dat ze zich worden van milieufactoren. Volgens hen is daar immers geen enkel bewijs voor. Deze stelling doet de werkelijkheid geweld aan. Dat inhalatie van irritanten kan leiden tot ontstekingen, is al 100 jaar bekend. Het probleem waarvoor men zich aanvankelijk geplaatst vond bij MCS is dat deze ontsteking zich niet enkel of zelfs helemaal niet in de longen voordoet, maar elders in het lichaam én dat de reactie optreedt bij veel lagere dosissen dan verwacht wordt. Verschillende professoren zoals Prof Dr William J Meggs hebben echter intussen modellen ontwikkeld die verklaren hoe blootstelling door inademing aan bijvoorbeeld parfum, kan leiden tot ontsteking van weefsel elders dan in de longen. [9] Ook werden wetenschappelijke modellen ontwikkeld die verklaren waarom zelfs zeer lage dosissen chemische stof, zulke reacties kunnen veroorzaken.

  • Argument 10 : "Mensen met MCS zijn aandachtszoekers"

    Van mensen met MCS wordt wel eens beweerd dat zij lijden aan wat men in de psychologie "secundair ziektegewin" noemt. Dat betekent dat mensen ziek worden, zijn of blijven omwille van de voordelen (zoals daar zijn: extra aandacht, financiële steun enz) die zij met hun ziekte kunnen verwerven. Dit agrument toepassen op MCS raakt kan noch wal. Mensen met MCS geraken door hun aandoening totaal geïsoleerd - sommigen kunnen hun huis niet meer uit, kunnen niemand meer ontvangen in huis, omdat de schoenen, de kledij, de waspoeder, de zeep enz. van de anderen hen werkelijk ziek maakt. Extra aandacht krijgen ze er dus niet door. Integendeel, hun vroegere vrienden en familie laten hen doorgaans vallen als een baksteen. En voor het geld, moeten mensen met MCS het ook niet doen: velen worden niet erkend als invalide en krijgen geen enkele vorm van uitkering. Ze vallen overal tussen de mazen van het net.


VOETNOTEN
  1. "Multiple Chemical Sensitivities - Information sheet and selected references", Donohoe Mark, MB BS, Environmental & Nutriotional Medicine, - http://homepage.mac.com/doctormark/Acrobat/MCS/MCS_info_refs.pdf
  2. "Psychogenic origins of multiple chemical sensitivities syndrome: a critical review of the research literature." Davidoff AL, Fogarty L., Arch Environ Health. 1994 Sep-Oct;49(5):316-25
  3. Multiple Chemical Sensitivities (MCS): What it is, what it is not, and how it is manifestsed, Dr Sheila Bastien, The New Reactor, Vol 11, No. 4: July, August 2001, http://users.lmi.net/wilworks/newreact/sbastien.htm
  4. Zie noot 1.
  5. "Symptom profile of multiple chemical sensitivity in actual life", Saito M, Kumano H, Yoshiuchi K, Kokubo N, Ohashi K, Yamamoto Y, Shinohara N, Yanagisawa Y, Sakabe K, Miyata M, Ishikawa S, Kuboki, Psychosom Med. 2005 Mar-Apr;67(2):318-25 -
  6. "A review of a two-phase population study of multiple chemical sensitivities",Caress SM, Steinemann AC,Environ Health Perspect. 2003 Sep;111(12):1490-7 -
  7. "Changes in Levels of Nerve Growth Factor in Nasal Secretions after Capsaicin Inhalation in Patients with Airway Symptoms from Scents and Chemicals", Eva Millqvist, Ewa Ternesten-Hasséus, Arne Ståhl, en Mats Bende, Environ Health Perspect 113: 849-852 (2005) - abstract in vertaling op onze website.
  8. Hypothesis for he Induction and Propagation of Chemical Sensitivity Based on Biopsy Studies, Prof. William J. Meggs, East Carolina University School of Medicine, North Carolina, Environmental Health Perspectives, 1997 March, 105 suppl. 2, - in vertaling op onze website
  9. Zie noot 8.
Deze website is vrijblijvend informatief en is geen medisch advies. Raadpleeg steeds uw gediplomeerd medisch deskundige voor alles wat met uw gezondheid te maken heeft. Lees onze Disclaimer.