Voeding en
Gezondheid

Cholesterol en hartkwaal


Elke dag worden meer dan 4.000 Amerikanen getroffen door een hartaanval. Diegenen die overleven krijgen vaak later opnieuw een of andere aanval. Maar dit hoeft niet te gebeuren. Voedingsgewoonten en andere aspecten van onze levensstijl spelen een grote rol in het risico op hartziekte. Het goede nieuws is dat hartziekte gewoonlijk voorkomen en zelfs omgekeerd kan worden.

Atherosclerosis

Atherosclerosis is de vaak voorkomende vorm van hartziekte waarin plaques (afzetting) van cholesterol en andere substanties, net zoals kleine tumoren, zich vormen in de wanden van de slagaders. Uiteindelijk, wordt deze doorgang voor het bloed belemmerd. Minder bloeddoorstroming betekent minder zuurstof voor de hartspier. Borstpijn (angina) treedt op, gewoonlijk volgend op oefening of opwinding. Wanneer de bloeddoorvoer volledig afgesneden is, sterft een deel van de hartspier - dit staat bekend als een hartaanval.

Atherosclerosis wordt niet veroorzaakt door ouderdom. Wanneer gedurende de Koreaanse en Vietnamese oorlogen slachtoffers van het slagveld onderzocht werden, stelde men vast dat Amerikaanse soldaten al op de leeftijd van 18 of 20 jaar, significante atherosclerosis hadden. Hun Aziatische tegenstanders, die opgegroeid waren met een dieet van hoofdzakelijk rijst en groeten, hadden veel gezondere slagaders.

De belangrijkste reden waarom oudere mensen meer risico lopen op hartproblemen dan jongere mensen, is dat zij meer tijd gehad hebben om zich te laten gaan in ongezonde gewoonten. De meeste mensen hebben ook geen erfelijke aanleg voor hartziekte. In de meeste gevallen is het probleem dus niet te wijten aan genetische factoren, maar aan eet- en rookgewoonten. Uw arts kan u vertellen of u behoort tot de slechts ongeveer 5% van de bevolking die een echte genetische neiging tot hartziekte heeft.

Talrijke studies hebben een verband aangetoond tussen cholesterol en hartproblemen. Begin 1949, onder leiding van William Castelli M.D., werd de bevolking van Framingham, Massachusetts, opgevolgd om te zien welke factoren een invloed hadden op de graad van hartziekte.1

De studie van Castelli toonde aan dat er een cholesterolniveau is waaronder, over het algemeen, hartaanvallen zich niet voordoen.

"Wij hebben in Framingham op 35 jaar tijd nooit een hartaanval gehad bij iemand die een cholesterolniveau had lager dan 150", zei Castelli. "Drie vierden van de mensen die op deze Aarde wonen hebben nooit een hartaanval. Zij wonen in Azië, Afrika, en Zuid-Amerika, en hun cholesterolniveaus zijn allemaal rond de 150."

Wat is Cholesterol?

Cholesterol is niet hetzelfde als vet. Als u een beetje cholesterol zou hebben op het topje van uw vinger, zou dat er uit zien als was.

De lever produceert cholesterol en stuurt het rond om gebruikt te worden bij de productie van hormonen en cel-wanden, en op andere plaatsen in het lichaam. Cholesterolniveaus worden gemeten in milligram (mg) cholesterol per deciliter (dl) bloedserum. Gebaseerd op de resultaten van de Framingham Hart Studie en ander onderzoek, blijkt het ideale niveau onder de 150 mg/dl te liggen. Op dit punt is een hartaanval zeer onwaarschijnlijk.

Spijtiggenoeg, ligt het gemiddelde cholesterolniveau in Amerika op 205; dit is niet ver van het gemiddelde niveau van slachtoffers van een hartaanval: 244. Het is verbazingwekkend dat het door de federale regering [van de USA] aanbevolen maximum niveau nog steeds zo hoog is als 200.

Verschillende types van cholesterol

Wanneer cholesterol in de bloedsomloop vervoerd wordt, wordt het verpakt in lage-densiteit lipoproteïnen (LDL), soms ook 'slechte cholesterol' genoemd. Al is LDL nodig in beperkte hoeveelheid, een hoog LDL cholesterol niveau kan het risico op een hartaanval dramatisch doen toenemen.

LDL levert cholesterol af op verschillende plaatsen in het lichaam. Wanneer cholesterol vrijgegeven wordt door dode cellen, wordt het met het oog op wegruiming ervan, opgenomen in een ander soort van pakket, hoge-densiteits lipoproteïnes (HDL) genoemd, de 'goede cholesterol'.

Wanneer artsen het cholesterolgehalte bepalen, kijken ze eerst naar het totaal cholesterolniveau als een goede, snelle leidraad over iemands risico. Voor een meer exacte leidraad, delen zij het totaal niveau door het HDL niveau. Hoe lager het totaal cholesterolniveau en hoe hoger het HDL als een proportie ervan, hoe lager het risico van een hartaanval.

De verhouding van totale cholesterol tot HDL zou, ideaal gezien, rond de 3 tegen 1 moeten zijn. Spijtiggenoeg, ligt de gemiddelde ratio van de Amerikaanse mannen veel hoger dan dat, namelijk 5,1 tegen 1. Anderzijds, hebben vegetariërs gemiddeld slechts 2,9 tegen 1.1

Roken en zwaarlijvigheid blijken de HDL te verlagen, maar HDL kan wat verhoogd worden door stevige oefeningen en door voedingsmiddelen die rijk zijn aan vitamine C.2

Hoe uw cholesterol verlagen

Vermits ons lichaam veel cholesterol maakt om aan onze behoeften te voldoen, moeten we geen cholesterol toevoegen aan ons voedsel. Cholesterol komt veel voor in voedsel afkomstig van dieren: rood vlees, gevogelte, vis, eieren, melk, kaas, yoghurt, en elk ander soort vlees en zuivelprodukt. Deze zouden moeten vermeden worden. Geen enkel voedingsmiddel van planten bevat cholesterol.

Mensen kunnen bijgevolg hun cholesterolniveaus dramatisch verlagen door een wijziging in het voedsel dat ze eten. Elke keer u uw cholesterol vermindert met 1%, verlaagt u uw risico op een hartziekte met 2%.3 Bijvoorbeeld, een verlaging van 300 mg/dl tot 200 mg/dl (dit is, een vermindering met een derde) zal resulteren in een vermindering met twee derden van het risico op een hartaanval. Voor sommige mensen zijn de voordelen zelfs nog groter.

Elke 100 mg cholesterol in uw dagelijks dieet voegt ongeveer 5 punten toe aan uw cholesterolniveau, al varieert dit van persoon tot persoon. In praktische termen, komt het hierop neer dat 100 mg cholesterol aangetroffen wordt in 4 Amerikaanse ons rund of kip [1 Amerikaans ons = +/- 28 gram, 4 ons is ongeveer 115 gram], een half ei, of drie tassen melk. Rund en kip hebben dezelfde hoeveelheid cholesterol, 25 mg per Amerikaans ons 4. Anders dan vet, is cholesterol vooral in het mager gedeelte van het vlees aanwezig.

Dierlijke produkten bevatten ook verzadigde vetten, die ertoe kunnen leiden dat de lever meer cholesterol aanmaakt. Onverzadigde vetten hebben dit effect niet. Verzadigde vetten kan men gemakkelijk herkennen omdat zij vast zijn op kamertemperatuur, terwijl onverzadigde vetten vloeibaar zijn. Rund, kip en de meeste andere dierlijke produkten bevatten aanzienlijke hoeveelheden verzadigde vetten. Dit is een andere goede reden om zulke produkten te vermijden.

Spijtiggenoeg, stelt de voedingsindustrie het vetgehalte van produkten vaak op een misleidende manier voor. Door het aangeven van het vetgehalte per gewicht, staan ze toe dat de waterinhoud de metingen verlaagt wat deze produkten er gezonder doet uit zien dan in werkelijkheid het geval is. Het belangrijke stukje informatie is het percentage van calorieën van vet.

In de magerste delen van rund, komen ongeveer 30 % van de calorieën van vet. Kip zonder vel is bijna even hoog, 23%. Zelfs zonder het vel is kip nooit een echt vetarm voedingsmiddel. Daarentegen hebben granen, bonen, groenten en fruit, comfortabele minder dan 10% van hun calorieën van vet.

Verzadigde plantaardige oliën

Een paar plantaardige oliën zijn ook rijk aan verzadigde vetten. Deze zijn gekend als tropische oliën: palm olie, palmpit olie, en kokosnoot olie. Gehydrogeneerde oliën zijn ook rijk aan verzadigd vet.

Terwijl vloeibare plantaardige oliën veel beter zijn dan dierlijke vetten en dan tropische oliën, is het zo dat alle vetten en oliën een natuurlijke mengeling zijn van verzadigde en onverzadigde vetten. Daarom, zal geen enkel vet uw kransslagaders goed doen, en zouden zij allemaal tot een minimum moeten beperkt worden.

Het volgende overzicht toont het percentage verzadigd vet aan in verschillende soorten vet:

Dierlijke vetten Plantaardige oliën Tropische oliën
Rundervet (beef tallow) 50% Canola Oil 12% Kokosnoot olie 87%
Kippenvet 30% Maïs olie 13% Palm olie 49%
Varkensvet (reuzel) 39% Katoenzaadolie 26% Palmpitten olie 82%
  Olijf olie 13%  
  Pindanoot olie 17%  
  Saffloer olie 9%  
  Sesam olie 14%  
  Sojaboon olie 15%  
  Zonnebloem olie 10%  

Terwijl het verzadigd deel van olie datgene is wat uw cholesterolniveau doet stijgen, hebben de onverzadigde delen hun eigen gezondheidsproblemen, waaronder een neiging tot toegenomen productie van vrije-radicalen, verzwakking van het immuniteitssysteem, en toename van het lichaamsgewicht.

Bloeddruk

Bloeddruk is ook een risicofactor voor hart ziekte, en kan leiden tot een beroerte en andere ernstige gezondheidsproblemen. Gelukkig is dit een gebied dat we onder controle kunnen houden door de voeding die we eten.

Zout heeft een effect op de bloeddruk en zou tot een minimum beperkt moeten worden. Maar dit is slechts het begin. Talrijke studies hebben aangetoond dat vegetariërs een lagere bloeddruk hebben dan niet-vegetariërs. Een vetarm vezelrijk vegetarisch dieet, kan, zelfs zonder het verlagen van de zoutinname, de bloeddruk met zo veel als 10 procent doen dalen. De biologische verklaring hiervoor is nooit duidelijk geweest. Vegetarische diëten zijn armer aan in vet en zout, maar er is ook een bloeddruk-verlagend effect voorbij deze twee factoren. Een bijkomend voordeel is de verlaagde ijzeropslag bij vegetariërs. Studies hebben een sterk verband aangetoond tussen ijzer en hartziekte, en ook tussen ijzer en hoge bloeddruk.5

Andere factoren

Het heeft weinig zin een gezonde maaltijd te nuttigen als deze gevolgd wordt door een sigaret. Andere factoren kunnen net zoveel impact hebben op het hart als de voeding.

Mensen die roken hebben een veel hoger risico op hartziekte dan niet-rokers. Matiging is niet voldoende - het is essentieel om te stoppen met roken.

Lichamelijke aktiviteit is ook belangrijk. Regelmatige lichte beweging, zoals een dagelijkse wandeling van een half uur, kan de sterftecijfers dramatisch doen dalen.

Hierna volgen een aantal populaire aktiviteiten en het aantal calorieën dat zij verbranden voor een volwassene van 150 pond [ongeveer 70 kg].

Activiteit Calorieën verbrand per uur
Fietsen 400
Kano- en kajakvaren 180
Koken 180
Zaaldansen 240
Tuinieren 480
Golf 345
Touwspringen 570
Ping-Pong 285
Piano spelen 165
Rackets (soort squash) 615
Zwemmen 525
Tennis, dubbel 270
Tennis, enkel 435
Volleyball 330
Wandelen, stevig 360

Tenslotte eist stress ook zijn tol van het hart. Het dagelijks leven is vol van gebeurtenissen die ons hart een beetje sneller kunnen doen kloppen en onze bloeddruk naar omhoog drijven.6 Het verlagen van de stress betekent dat men de uitdagingen beperkt binnen de grenzen die men aankan. Voldoende rusten en het aanleren van technieken voor stress verlaging, meditatie en yoga, kunnen zeer nuttig zijn.

Dat gezegd zijnde, kan het onder controle houden van de andere factoren de effecten van een slechte voeding niet ongedaan maken. De enige manier om een gezond hart te hebben, is een alles-omvattende levensstijl die onder meer bestaat uit een afgewisseld, vetarm vegetarisch dieet, dagelijkse lichamelijke aktiviteit, en stressvermindering.

En nu het goede nieuws: het omkeren van hart ziekte

Op 21 juli 1990, publiceerde The Lancet de bevindingen van Dean Ornish, M.D., die aantoonde dat hartziekte werkelijk kan omgekeerd worden zonder medicijnen.7

Tot dan, deden de meeste artsen zelfs geen poging om hartziekte om te keren, al was het, zoals ook nu, de meest voorkomende doodsoorzaak. De meesten geloofden dat de plaques van cholesterol en andere substanties die zich afzetten op de slagaders naar het hart, niet weg zouden gaan. De traditionele manier om ze te verwijderen was door te wachten tot ze ernstig genoeg waren om een bypass of een angioplastie uit te voeren.

Aan de University of California in San Fransisco, testte Dr. Ornish de theorie dat een meer potent dieet, samen met andere wijzigingen in de levensstijl, effectief de hartkwaal zou kunnen omkeren. Hij selecteerde patiënten die plaques hadden die duidelijk zichtbaar waren op angiogrammen, en deelde hen op in twee groepen. De ene helft werd verwezen naar een controlegroep die de standaard verzorging kreeg die door artsen werd voorgeschreven voor hartpatiënten. De andere helft begon aan een vegetarisch dieet waarin minder dan 10% van de calorieën aangedragen werden door vet. Er werd hen ook gevraagd een programma van bescheiden beweging te beginnen, en te leren stress te managen door middel van een waaier van eenvoudige technieken. Uiteraard was roken niet toegestaan.

De patiënten van Dr. Ornish voelden zich haast onmiddellijk beter, en bleven verbeteren doorheen het verloop van het jaar. Zij hadden voordien af te rekenen gehad met drukkende borstpijn van hart ziekte, maar "de meesten onder hen werden hoofdzakelijk pijn-vrij", zei Dr. Ornish, "al deden zij meer aktiviteiten, gingen zij terug werken, en deden zij dingen die zij, in sommige gevallen al jaren, niet meer hadden kunnen doen".

Niet alleen verlaagden hun cholesterol-waarden dramatisch, maar, na een jaar vertoonde 82% van de patiënten die het programma van Dr. Ornish volgden ook een meetbare omkering van de blokkage van hun kransslagaders. De plaques begonnen op te lossen zonder medicatie, zonder operatie, en zonder neven-effecten.

De controlegroep, die de meer traditionele medische routine volgde, stelde het niet zo goed. Voor de meeste patiënten, ging de borstpijn niet weg, maar werd zij steeds erger, en hun plaques bleven ook aangroeien, daarmee de bloedtoevoer naar het hart elke dag een beetje meer afsnijdend.

Het werk van Dr. Ornish en anderen heeft de vroegere aanbeveling verouderd gemaakt.

Veel artsen bevelen nog steeds "kip en vis" diëten aan, zelfs al hebben een aantal studies aangetoond, dat in het algemeen hartpatiënten die zulke matige veranderingen aanbrengen in hun voedingsgewoonte, op termijn slechter worden. Diegenen die een vetarm, vegetarisch dieet aannemen, dagelijks lichamelijke aktiviteit uitoefenen, tabak mijden, en stress managen, hebben de beste kansen om hartziekte om te keren.

We beschikken nu over de tot nu toe meest krachtige middelen om controle te verwerven over de gezondheid van ons hart.

Referenties
1. Castelli WP. Epidemiology of coronary heart disease. Am J Medicine 1984:76(2A):4-12.
2. Trout DL. Vitamin C and cardiovascular risk factors. Am J Clin Nutr 1991;53:322S-5S.
3. Lipid Research Clinics Program. The Lipid Research Clinic's Coronary Primary Prevention Trial Results, II. JAMA 1984: 251(3):365-74.
4. Pennington JAT. Bowes and Church's Food Values of Portions Commonly Used. New York: Harper and Row, 1989.
5. Salonen JT, Salonen R, Nyyssonen K, Korpela H. Iron sufficiency is associated with hypertension and excess risk of myocardial infarction: the Kuopio Ischaemic Heart Disease Risk Factor Study (KIHD). Circulation 1992;85:759-64.
6. Schnall PL, Pieper C, Schwartz JE, et al. The relationship between "job strain," workplace diastolic blood pressure, and left ventricular mass index. JAMA 1990;263:1929-35.
7. Ornish D, Brown SE, Scherwitz LW, et al. Can lifestyle changes reverse coronary heart disease? Lancet 1990;336:129-33.

Door PCRM aanbevolen literatuur

Voor meer informatie over het verlagen van cholesterol, en andere voordelen van een vet-arm vegetarisch dieet, beveelt de PCRM aan:

03/11/99

DISCLAIMER
Artikels op deze website worden enkel weergegeven als vrijblijvende informatie en zijn geen vervanging voor een geneeskundige behandeling of geneeskundig of voedingsdeskundig advies van welke aard ook. Raadpleeg steeds uw geneesheer voor alles wat met uw gezondheid te maken heeft. Lees verder...
disclaimer - privacy - contact - © - Links - Referenties