Is de Muslimwereld een Uniform Blok?

Het beeld dat de Muslimwereld één uniform blok is van een miljard Muslims, wordt naar voor geschoven in Islamofobe kringen die de Islam willen afschilderen als een gevaar. De (verkeerde) indruk van uniforme massa van 1 miljard mensen, komt uiteraard bedreigend over.

Maar de waarheid is veel genuanceerder. De Muslimwereld bestaat uit een grote verscheidenheid aan bewegingen en strekkingen met soms erg uiteenlopende religieuze vizies. Ook op politiek vlak is er geen eenheidspositie, maar kent men bij Muslims een spreiding gaande van links tot rechts. Al deze verschillende bewegingen leveren nogal wat kritiek op elkaar, en geleerden uit diverse bewegingen publiceren fatwas (opinies) tegen de fatwas (opinies) van de andere geleerden.

Bij het bestuderen van het Islamitisch model is het dan ook erg belangrijk dat men een onderscheid maakt tussen wat typisch Islamitisch model is (d.w.z., gebaseerd op de primaire normatieve bronnen: de Koran en de Sunnah), en wat toe te schrijven is aan interpretaties door een of andere beweging, aan plaatselijke socio-economische, politieke en culturele invloeden en gebruiken. Al deze facetten mogen uiteraard niet aanzien worden als 'kenmerkend' voor Islam, maar zijn factoren die met het Islamitische model an sich niets te maken hebben.

Er zijn ook ettelijke groeperingen die zichzelf wel als Islamitisch beschouwen, en zich bedienen van eigen afwijkende vertalingen van de Koran, maar die door een meerderheid der Muslims al lang niet meer erkend worden als behorende tot de Islam en die door hen als een andere godsdienst aanzien worden.

Voor iemand die niet vertrouwd is met de Islam kan het dus allemaal een beetje verwarrend zijn en bestaat het risico dat men de leerstellingen of gedragingen van een kleine splintergroep verkeerdelijk aanziet voor 'de' Islam. Het is belangrijk dat men dergelijke publicaties kan onderscheiden van deze van de Islamitische hoofdstroom.

Plaats ontbreekt om in te gaan op al de theologische en politieke verschillen tussen de diverse groeperingen in de Muslimwereld. Het centrale punt hier is dat de Muslimwereld geen uniform geheel is, en dat wat een of andere beweging verkondigt niet noodzakelijk representatief is voor wat de meerderheid van de Muslims geloven en soms zelfs door andere groeperingen fel gecontesteerd wordt, getuige waarvan talrijke publicaties van Islamitische groeperingen die kritiek leveren op elkaar. Wat de ene Muslimgroepering verkondigt, kan door de andere Muslimbeweging verworpen worden als onislamitisch of zelfs anti-Islamitisch.