Defaitisme of Individuele Vrijheid

God's Wil ? Defaitisme? Of Individuele Vrijheid?

God's Wil

Muslims hoor je vaak zeggen: als het God belieft (insha'Allah) wanneer zij het over de toekomst hebben of "het is God's Wil" als commentaar bij iets dat al gebeurd is. De uitdrukking is voorwerp van misverstanden en daarom gaan we er wat dieper op in.

Met de uitdrukking "het is God's Wil", geven Muslims uiting aan hun geloof dat niets kan gebeuren buiten de Wil van God om. In de leefwereld van een Muslim, staat God centraal. Muslims kijken naar God voor leiding doorheen hun leven, vragen God hen op het rechte pad te leiden, het pad dat de Profeten bewandeld hebben.

Wat er ook gebeurt in het leven van een Muslim, het is ondenkbaar dat er iets gebeurt buiten de Wil van God om. Alleen, heeft een mens er geen zicht op of iets goed, of slecht is. Elk van ons heeft wel eens een situatie meegemaakt die men op het moment zelf als zeer pijnlijk en triest ervaarde, maar waarvan men jaren later zegt: "eigenlijk was het nog een geluk met een ongeluk, was er toen iets anders gebeurd, het was wellicht slechter geweest". Wel, Muslims geloven dat alleen God dat grote perspectief heeft op de Hele Schepping en dat wanneer ons bijvoorbeeld een ongeluk overkomt, het God's manier kan zijn om ons te behoeden voor erger. Daarom hoor je een Muslim bij ingrijpende gebeurtenissen altijd zeggen: het is de Wil van God.

Stel u volgende hypothetische situatie voor: twee auto's botsen op elkaar, in de ene wagen zit een Muslim, hij overleeft het accident. Het lijkt erop dat hij het accident veroorzaakt heeft. In de andere wagen zit een niet-Muslim, die het ongeval spijtiggenoeg niet overleeft. Muslims zullen zeggen: "het is God's Wil".

Dit heeft wel al vaker tot inter-culturele misverstanden en uitroeptekens geleid. Het gebeurt dat mensen die niet vertrouwd zijn met de Islam - verkeerdelijk - denken dat Muslims door te zeggen "het is God's Wil" bedoelen dat het een goede zaak is. Dit is helemaal niet zo. Wanneer het de niet-Muslim zou zijn die het accident veroorzaakt heeft en overleefd heeft, en de Muslim zou overleden zijn, zou men ook zeggen: het is God's Wil. Zeggen dat het God's Wil is, is gewoon een teken van overgave aan een Hogere Macht. Het is een uiting van het besef van de eigen relativiteit en nietigheid, het weerspiegelt een houding van deemoed. Islam betekent: zich overgeven aan God's Wil - dat vereist het opzij zetten van het eigen ik. En zeggen dat het God's Wil is, is de bevestiging daarvan.

Individuele Vrijheid en Verantwoordelijkheid voor daden

Het Islamitische geloof in al-Qadar (predestinatie of goddelijke voorbeschiktheid) betekent echter niet dat de mens geen vrije wil heeft. Integendeel, Muslims geloven dat God de mens vrije wil gegeven heeft. Islam betekent: zich onderwerpen aan God. Dit impliceert dat men vrij is om dat te doen, of niet te doen. Vrije wil en daarop gebaseerde godsdienstvrijheid is een cruciaal element zonder hetwelke Islam niet mogelijk is, vandaar dat godsdienstvrijheid zo hoog aangeschreven staat in de Islam.

Vrije Wil en verantwoordelijkheid daarvoor hangt bovendien samen met het geloof in het Laatste Oordeel, waarop elk mens ter verantwoording zal geroepen worden voor zijn of haar daden. Het is op grond daarvan -- van het eigen gedrag en of men al dan niet verkoos te handelen volgens de Goddelijke Geboden -- dat men al dan niet naar de hemel zal gaan.

Voorbestemdheid en vrije wil vormen een complexe materie. Een geleerde legde het verschil tussen voorbestemdheid en vrije wil als volgt uit:

Hij vroeg aan zijn leerling om recht te staan, en één been op te heffen. De leerling deed dit.
Daarop vroeg de geleerde aan de leerling om ook zijn tweede been op te heffen.
De leerling antwoordde: als ik dat doe, dan val ik !!
Waarop de geleerde zei: dit is het verschil tussen vrije wil en lot. Als u uw been niet opheft, en u valt toch, dan was het uw lot dat u zou vallen.

Men zou het verschil ook kunnen uitleggen door te verwijzen naar ons erfelijk materiaal: gebaseerd op ons genetisch materiaal hebben we een kleinere of grotere kans om bepaalde ziekten op te lopen (de voorbestemdheid). Of we deze ziekten ook krijgen, hangt echter in zekere mate ook af van de manier waarop we leven (onze voeding, leefgewoonten, enz., zaken die we met onze vrije wil kunnen kiezen). Dit voorbeeld toont aan hoe we binnen onze vooraf bepaalde grenzen, door onze eigen wil de situatie ten goede of ten kwade kunnen beïnvloeden.

Al-Qadar betekent dus niet inactiviteit noch defaitisme of inertie, maar kracht te veranderen wat kan veranderd worden, en standvastigheid om te aanvaarden wat niet kan veranderd worden.

Individuele verantwoordelijkheid en vrije wil is immers ook een hoeksteen van de Islam. Elke Muslim is verantwoording verschuldigd aan zijn Schepper voor alles wat hij doet of faalt te doen. Het feit dat men in zekere mate een vrije wil heeft, wil zeggen dat de mens kan kiezen tussen het goede of het kwade te doen, dat de mens verantwoordelijk is voor zijn keuzes en daar ook naar zal beoordeeld worden op Oordeelsdag. In tegenstelling tot het Christendom, waar het geloof en lidmaadschap van de Kerk betekenen dat men naar de hemel gaat, is in de Islam het eeuwig leven afhankelijk van het eigen gedrag. Wanneer men zich goed gedraagt, kan men naar de hemel gaan, wanneer men zich slecht gedraagt, kan men in de hel terechtkomen - tenzij God vergiffenis schenkt. Een Muslim is er niet zeker van dat hij naar de hemel zal gaan, en de Islam geloof dat ook Joden en Christenen naar de hemel kunnen gaan. Alles hangt af van of men al dan niet volgens de Geboden van God geleefd heeft, van het eigen gedrag. Islam gelooft ook niet in de Erfzonde, maar gelooft dat elk mens zonder zonde geboren wordt, en dat elk mens de volle verantwoordelijkheid draagt voor de eigen daden.

Individuele verantwoordelijkheid berust op de intentie van de persoon in het licht van zijn mogelijkheden om goed te doen en kwaad te ontwijken of te ontwijken anderen kwaad te berokkenen. Volgens de Islam, zal God bij Zijn Oordeel over mensen, rekening houden met hun intenties. Niet alleen het gedrag op zich telt, maar vooral de reden waarom men zich zo gedraagt. Sommigen gaan zo ver van te stellen dat het hebben van een goede intentie op zich al voldoende is om door God beloond te worden. Dit is natuurlijk al te gemakkelijk. Een goede intentie moet wel degelijk gevolgd worden door gedrag waarmee men deze intentie probeert uit te voeren. Wanneer er dan iets mis zou lopen, geloven Muslims dat God op Oordeelsdag rekening zal houden met het feit dat men er goede bedoelingen mee had. Maar als de intentie verkeerd is, is het al mis om mee te beginnen.