Zijn Moskee een Staat gescheiden?

---

Het is een delicaat onderwerp en voorwerp van veel misverstanden. We gaan toch een poging doen om die knoop van elkaar versterkende misverstanden te ontwarren.

Een diepgaande studie van de Islam en de Muslimwereld leert dat men sommige termen in het Westen en in de Muslimwereld geheel anders invult. Zo verdient het concept "kerk en staat" in beide sferen enige toelichting.

In het Westen waren er in voorgaande eeuwen enkele Christelijke staten waarin de staat het Christendom als verplichte godsdienst oplegde aan alle onderdanen, op straffe van gevangenis of erger. Daartegen kwam protest op gang dat succesvol ijverde voor scheiding van kerk en staat, in de betekenis dat de staat geen geloof mag opleggen aan haar onderdanen en geen lidmaatschap van een geloof mag vereisen voor het uitoefenen van een publiek ambt.

Velen denken dat een Islamitisch land een land is waar de staat het Islamitisch geloof oplegt - een misvatting die een andere misvatting versterkt, nl dat de Islam honderden jaren achterop zou komen en nog lang niet toe zou zijn aan de verlichting van godsdienstvrijheid, laat staan aan het concept van een multiculturele maatschappij.

Echter, in de Islam is er nooit een dergelijk samengaan van "kerk" en staat geweest. Een Islamitische Staat is niet een staat waar de staat de Islam als godsdienst oplegt - dat is immers volstrekt verboden in de Islam. Een Islamitische Staat is een land waar de Wet gebaseerd is op de Koran en de Sunnah. En deze wet garandeert volledige godsdienstvrijheid:

"In de godsdienst is er geen dwang" (Koran, 2:256)
"Wie het wil, die moet dan geloven en wie het wil, die moet maar ongelovig zijn." (Koran 18:29)

Het is Muslims ten andere verboden anderen te dwingen om de Islam aan te nemen:

"Waarschuw de mensen, want jij bent slechts een waarschuwer. Je hebt niet de autoriteit om iemand te dwingen." (Koran 88:22-23)

Afgezien van het feit dat het verboden is anderen te dwingen tot de Islam, is er theologisch ook geen noodzaak toe want volgens de Islam hangt de Verlossing en het Eeuwig Leven niet af van het al dan niet Muslim zijn, maar wel van hoe een mens zich gedraagt. Muslims zijn er bijgevolg zelf niet zeker van dat ze naar de hemel zullen gaan en volgens de Koran kunnen ook niet-Muslims naar de hemel gaan:

"Zij die geloven, zij die het Jodendom aanhangen, de Christenen en de Sabiërs die in God en de laatste dag geloven en die deugdelijk handelen, voor hen is hun loon bij de Heer en zij hebben niets te vrezen noch zullen zij bedroefd zijn. (Koran 2:62)

Daar waar de discussie over kerk en staat in het Westen gedefinieerd wordt als een discussie over het al dan niet door de staat opleggen van een godsdienst, is deze discussie in de Islam niet aan de orde vermist vanuit de Koran aan alle inwoners van een Muslimsamenleving volledige godsdienstvrijheid gegarandeerd wordt. In een Islamitische samenleving kunnen diverse geloofs- gemeenschappen hun geloofs-eigen zaken zelf regelen.

De discussie over "kerk en staat" in de Muslimwereld, situeert zich dan ook op een ander vlak, en handelt met name over het ordenen van de maatschappij volgens een door mensen opgestelde wet (seculier model) dan wel volgens een door God bepaalde wet (geïntegreerd model op basis van de Koran en het leven van Mohammed) In beide gevallen, geldt van rechtswege godsdienstvrijheid.

In de praktijk zijn de meeste Muslimlanden een mengvorm van beiden, en hebben zij een seculiere wet die in mindere of meerdere mate elementen van de Koran overneemt. Veel hang af van hoe sterk de plaatselijke niet-seculiere, religieuze politieke partijen zijn. Een aantal bewegingen ijveren voor de invoering van de Shariah en voor het instellen van het Kalifaat. Maar lang niet alle Muslims zijn daarvoor gewonnen. Andere Muslims achten het wenselijk dat in een seculier Islamitisch land of in een zogenaamde Islamitische democratie, de seculiere wet geen passages zou bevatten die lijnrecht ingaan tegen de Koranische Wet. Er zijn in de Muslimwereld evenwel ook bewegingen actief die ijveren voor een volledig seculier model dat op geen enkele manier getoetst wordt aan de Koran. Ook wat dit betreft, is de Muslimwereld dus geen uniform blok en worden uiteenlopende meningen verdedigd via diverse groeperingen.

Omdat in de Islam het verwerven van het Eeuwig Leven afhankelijk is van het eigen gedrag, heeft de verbondenheid van religie en politiek in de Islam wel een bijzondere dimensie. Islam gelooft niet in de Erfzonde en gelooft bijgevolg ook niet in de Verlossingsdood van Jezus die volgens de Christenen de zonden vergeeft van al diegenen die Jezus volgen. Islam stelt daarentegen dat elk mens zonder zonde geboren wordt, en volledige verantwoordelijkheid draagt voor eigen gedrag. Op oordeelsdag zal elk mens op het eigen gedrag beoordeld worden. Mensen (ook niet-Muslims) die leven volgens de Goddelijke Bepalingen zoals die door de Profeten werden verkondigd, kunnen naar de hemel gaan, terwijl mensen die de Goddelijke Bepalingen aan hun laars lapten naar de hel kunnen gaan (ook Muslims). Een Muslim heeft er dan ook alle belang bij de Goddelijke Bepalingen te volgen, omdat het volgen ervan hem in de hemel zal brengen - het niet volgen ervan kan hem daarentegen in de hel doen belanden. Deze bepalingen zijn geen geheel van strafregels, maar een stelsel van wisselwerking van beloning van het goede en bestraffing van het verbodene in allerlei terreinen, zoals ecologie, economie, sociale aspecten enz. Op die manier wordt vanuit de Wet steeds eerst en vooral het goede aangemoedigd.

Tot besluit vestigen we er de aandacht op dat het op een of andere manier en in mindere of meerdere mate verbonden zijn van politiek en godsdienst geen exclusief Islamitisch fenomeen is. Ook in het Westen is er in mindere of meerdere mate een samengaan van politiek en godsdienst of spiritualiteit. In het Westen zijn er Christelijke politieke partijen die in de Parlementen zetelen en zo de politieke besluitvorming beïnvloeden. Het is niet ondenkbaar dat naarmate andere dan Christelijke levensbeschouwingen meer aanhangers winnen, ook zij politieke partijen zullen oprichten om zo deel te nemen aan het politiek proces. Er zijn ook Westerse landen waar het staatshoofd ook het hoofd van de Kerk is (Groot-Britannië, Vaticaan), en in de VS staat sedert 1955 op alle geldstukken verplicht de leuze "In God We Trust" (voor historiek hiervan, zie: In God We Trust on U.S. Coinage ) Ook de Amerikaanse "eed van trouw" aan het vaderland die onder meer in public schools afgelegd wordt bevat de zin "One Nation Under God". Beide zaken vormen regelmatig voorwerp van campagnes door seculiere Amerikanen die ijveren voor een scheiding van Kerk en Staat en die systematisch op elk dollarbiljet dat door hun handen passeert de tekst "In God we Trust" doorstrepen.