Wat is de plaats van de sunnah en van de hadiths in de islam?

De islam is gebaseerd op de koran en de sunnah. De Koran wordt door muslims beschouwd als het letterlijke woord van God zoals het letter per letter door de aartsengel Gabriël geopenbaard werd aan profeet Mohamed. De sunnah is het geheel van overleveringen over de handelingen, gebruiken en uitspraken van de profeet.

De sunnah wordt aangewend om de betekenis van de Koran te verduidelijken. Na het leven van Mohamed kon iedereen die hem iets had horen zeggen of had zien doen, dat melden. Deze uitspraken werden allemaal genoteerd. Hoewel deze overlevingen door muslimgeleerden onderzocht werden (hoeveel mensen brachten hetzelfde aan, was diegene die het aanbracht wel betrouwbaar? Kon hij de profeet gekend hebben enz), kunnen er toch fouten ingeslopen zijn. Daarom kan de sunnah niet aangewend worden om de Koran tegen te spreken.

Een uitspraak van de profeet wordt een hadith genoemd. Deze vormen dus onderdeel van de sunnah.

Een aantal bekende verzamelingen van hadith werden gemaakt door Imam Al-Bukhari, Imam Muslim, Imam An-Nasa'i, Imam Abu Dawood, Imam At-Tirmizi en Imam Majah. Er zijn er ook vele andere.

Het is niet omdat iets in een hadith staat, dat dit een leerstelling of een rechtsregel van de islam is.

Net zoals bij de Koran, geldt ook hier de waarschuwing dat het doorgronden van de sunnah en het islamitisch rechtskader in de islam vele jaren hogere studies vergt. Het is niet omdat met een atlas in huis heeft dat men een aardrijkskundige heeft, zo ook is het niet omdat met een hadith collectie staan heeft dat men een rechtsgeleerde is. Men kan dus niet zomaar wat uistpraken citeren en dan stellen dat dit de algemene leer is van de islam. Het zouden net zo goed een reeks uitzonderingsmaatregelen kunnen betreffen, of puur historische informatie zonder enige impact op de leer. Het is niet omdat er ergens een hadith van bestaat, dat dit een leerstelling of een rechtsregel van de islam is.

Omdat muslims niet allemaal dergelijke hoge studies kunnen doen, is het onder sommige muslims de gewoonte uitleg te vragen aan diegenen die er wel kennis van hebben. Zij vragen dan aan een geleerde wat de Islam hen voorschrijft in deze of gene situatie. Het antwoord daarop, is een fatwa. Een fatwa is dus helemaal geen islamitisch doodsoordeel, maar gewoon de opinie van een geleerde die zich daarvoor baseert op de koran en de sunnah, in antwoord op een vraag gesteld door om het even wie over om het even wat. Fatwas kunnen over van alles gaan, socioligische vraagstukken, dagdagelijkse zaken, etiquette, economie, of wat dan ook.

Volledigheidshalve voegen we hieraan toe dat een minderheid onder de muslims de rol van de sunnah ter discussie stelt. Hieruit blijkt alweer dat de muslimwereld geen uniform blok is maar een zeer divers geheel is waarin uiteenlopende meningen vertegenwoordigd zijn.