Is tegenspoed een straf van God en voorspoed een teken van God's genade?

Volgens de islam zijn zowel voorspoed als tegenspoed (voor zover men deze laatste niet zelf veroorzaakt heeft) slechts een manier waarop God de mensen test, een manier waarmee hij test hoe mensen zullen reageren.

Immers, volgens de islam is de zin van het leven dat het een test is om te zien hoe men in ongeacht welke situatie zal reageren. Zal men het goede doen? Of het slechte? Op het einde van de rit is er een oordeelsdag waarop iedereen rekenschap zal moeten afleggen van zijn daden, en daarop ook beoordeeld zal worden, dit zal de dag zijn waarop ultieme rechtvaardigheid plaatsvindt, waarop alle uitstaande rekeningen zullen vereffend worden.

En God test de mensen zowel met meevallers als met tegenvallers.

"... En Wij stellen jullie op de proef met het slechte en het goede, als een verzoeking..." (Koran 21:35)
"Wij zullen jullie op de proef stelen met iets van vrees, honger en tekort aan bezittingen, levens en vruchten, maar verkondig het goede nieuws aan hen die geduldig volharden, die, als onheil hen treft, zeggen: "Wij behoren aan God toe en tot Hem zullen wij terugkeren." Zij zijn het met wie hun Heer mededogen heeft en erbarmen; zij zijn het die op het goede pad geleid worden." (Koran 2:155-157)

Het is dan ook niet de situatie of omstandigheid die telt, wel hoe men daarop reageert.

"Als God voor iemand goed wil doen, stuurt hij hem beproevingen." (Gemeld door Abu Hurrayrah, in: Bukhari)

En deze beproevingen kunnen zowel uit voorspoed als uit tegenspoed bestaan.

Velen zijn van mening dat voorspoed een zwaardere test is dan tegenspoed. Immers, bij voorspoed is men geneigd te denken dat men het succes aan zichzelf en aan de eigen inspanningen te danken heeft en is men geneigd te vergeten dat niets buiten God's wil om kan bestaan. Men is dus geneigd het ego te verheerlijken ipv God. De passende reactie bij lofbetuigingen die men krijgt naar aanleiding van success bestaat er evenwel in te antwoorden: "alle lof komt God toe".

Bij tegenslag daarentegen is men veel eerder geneigd God te gedenken, toenadering en hulp te zoeken bij God. Problemen - en met name de manier waarop men daarop reageert - worden dan ook beschouwd als een kans om het geloof te verdiepen. Volgens de tradities zei profeet Mohamed:

Rabia al Basri, een heilige uit de islam, zei dat wanneer er een dag voorbij ging zonder problemen, zij dacht dat God haar gestraft had.

Wanneer men op de goede manier op problemen reageert - met geduld, inzet, naastenliefde, zin voor rechtvaardigheid enz., is het lijden ten gevolge van de problemen een kans om vergiffenis te verkrijgen voor enkele van de eerdere zonden:

De Boodschapper van God zei: "Niets van vermoeidheid, ziekte, problemen, zorgen, verdriet of schade, zelfs al is het maar een prik van een doorn, overkomt een muslim, of God zal het aanvaarden als vergiffenis voor enkele van zijn zonden." (Muslim)