Publicatie van de foto's enkel met toelating van de respectievelijke eigenaars.
Contacteer hiervoor webmaster via natuurpuntninove@telenet.be.

Onverwacht bezoek ...

Ik begon in 2006 aan verbouwingswerken aan onze woning. Een aanhangend gebouw, dat oorspronkelijk als materiaalhuis en doorrijpoort van een boerderij dienst heeft gedaan, werd rond de jaren 80 tot garage verbouwd waarbij het potdicht werd afgesloten. Ik ben deze garage aan het omvormen tot een portaal om toegang te verlenen tot de ontvangstruimte voor mijn klanten. Dat leidde op een bepaald ogenblik tot een prachtige en onvergetelijke gebeurtenis.

Eind februari 2007
Bij de meeste verbouwingswerken worden gebouwen potdicht gemaakt. Ik heb mijn garage nu net opengemaakt. Mijn ouders hebben me er dikwijls op gewezen dat ik altijd tegendraads moest doen en ze blijken nog gelijk te hebben ook. De prachtige witte PVC garagepoort uit de jaren 80, resultaat van een eerdere verbouwing zonder gevoel voor esthetica of behoud van cultureel erfgoed, heb ik er samen met een vriend uitgesloopt. De poort bedoel ik, niet de vriend. Die kwam gewoon helpen. En nee, er komt geen nieuwe poort in, alleen een smeedijzeren hek.

17 april
De werken vorderen traag mar gestaag. Ik dacht wat hulp te krijgen van kaboutertjes. Of elfjes misschien. Maar blijkbaar hebben ze me in mijn kindertijd nog wel meer dingen wijsgemaakt. Niet alleen Sinterklaas en de paashaas blijken nep te zijn.
Vandaag krijg ik echter gezelschap van dartele, snel rondfladderende, vrolijke kwetterende wezentjes. Zouden er toch elfjes bestaan? Mmm… dan zijn ze toch aan de luie kant. Ik moet nog altijd zelf mortel maken, met stenen sleuren en timmeren om de verbouwingswerken enigszins vooruit te zien gaan. En proper zijn ze ook niet. ’s Morgens zit mijn auto onder een laagje zwart met witte drek. ’t Loop verdorie zelfs van mijn zijruit af!

20 april
Mijn overbuurman maakt me er attent op dat er zwaluwen in mijn garage rondvliegen. Ik ben beleefd en laat hem uitspreken. Gelukkig maar, want er begint me iets te dagen, net toen ik hem over de elfjes wilde vertellen.
Zwaluwen dus. Buurman vraagt me of het huiszwaluwen of boerenzwaluwen zijn. Vermits het vroeger een boerderij was zouden het boerenzwaluwen kunnen zijn. Maar de garage maakt nu deel uit van het huis. Het kunnen dus ook huiszwaluwen zijn. Ze lijken me bovendien te actief om boerenzwaluwen te zijn. Boeren zijn immers altijd rustig, nooit opgejaagd. En de beesten die in mijn garage rondvliegen zijn alles behalve tam!

4 mei
De zwaluwen beginnen zomaar te bouwen in mijn garage. Bovenop mijn verbouwingen. Zonder vergunning! En zonder te vragen of ze mij met míjn werken konden helpen. Behalve uitwerpselen ligt mijn auto nu ook vol met bouwmaterialen welke duidelijk niet van mij afkomstig zijn: stro, veertjes, modder, …
Uiteindelijk blijken de zwaluwen op drie verschillende plaatsen een nest te bouwen. Zelfs een half gesloopt stopcontact wordt met modder besmeurd.

10 mei
De zwaluwen leggen slechts de funderingen van het linkse nest en houden het hier voor bekeken. Het rechtse nest wordt gebouwd tot op halve hoogte. Uiteindelijk opteren ze voor het afwerken van het middelste nest. En mijn eigen verbouwingswerken? Die heb ik stilgelegd. Hun nesten zitten op dwarslatjes welke ik had aangebracht voor het vernieuwen van de plafondbekleding. Ik heb dan maar een werfvergadering met mezelf belegd en de planning van mijn werken aangepast in functie van mijn onverwachte gasten.
Mijn auto ziet er inmiddels niet meer uit. Ik ga naar de carwash waar men mij meewarig aankijkt. Het gepalaver in één of ander Oost-Europees taaltje, de grijns op hun gezicht en gebarende handen in de richting van mijn auto doen me vermoeden dat ze daar ook iets van zwaluwen afweten.
Nadat ik mijn eigen wagen terug herken besluit ik om de garage vrij te houden en mijn auto vlak naast mijn huis op de stoep te parkeren (niet op het voetpad wel te verstaan). Ik kuis normaal gezien mijn auto om de 6 maanden, of het nu nodig is of niet, maar trop is teveel!

22 mei
Ik krijg nog meer reacties van buren. Hoe leuk het toch is, hoe spijtig dat er in vergelijking met vroeger bijna geen zwaluwen meer zijn, hoe lastig het toch is dat mijn auto op de stoep staat, hoe slordig dat toch is, zou je die vuiligheid niet uit uw garage doen? Oei, en ik die dacht dat die stoep openbaar eigendom was. Ik krijg bovenop nog een paar meewarige blikken wanneer ik twee van de buren erop wijs dat ‘die vuiligheid’ beschermd is. Ik nodig mevrouw prompt uit om met haar kindjes eens te komen kijken wanneer er kleine zwaluwtjes te zien zijn. Ah, dat verandert de zaak! Maar die auto op onze eigendom, dat blijft toch slordig. Zucht!
Ik doe geen moeite om mevrouw de buurvrouw erop te wijzen dat haar eigendom stopt op de rooilijn en de plaats waar mijn auto staat openbaar is. Ik wil mijn goeie wil tonen en de verstandhouding met de buren niet in het gedrang brengen. Ik schroef dus een plankje onder het nest zodat mijn auto terug in de garage kan zonder dat ik hem ’s morgens moet uitgraven.

23 mei
Alarm! Tot mijn grote ontsteltenis bouwen de zwaluwen niet verder en het ziet ernaar uit dat ze het nest willen verlaten. Na kort overleg met de beestjes blijkt de plank een doorn in hun oogjes te zijn. Ik schroef het plankje ogenblikkelijk terug los en de auto gaat opnieuw de stoep op.
’s Avonds stel ik vast dat de zwaluwen opnieuw druk in de weer zijn met het afwerken van het nest. Naarmate de voltooiing van het nest  nadert worden ze wat minder nerveus en ik zie ze regelmatig stil zitten op de dwarslatjes voor het nest. Ik kan moeiteloos de roestbruine keelvlek ontdekken en ben er ondertussen ook achter gekomen dat de vorm van het nest samen met deze keelvlek duidelijk op boerenzwaluwen wijzen. Die nacht slaap ik op mijn twee oren. Het nest is gered en ik voel me een beetje een wetenschapper. Ik heb mijn zwaluwen correct gedetermineerd op basis van meervoudige waarnemingen en bevestigd door de geraadpleegde literatuur!

3 juni
Slechts één zwaluw vliegt nog dapper af en aan, terwijl de andere rust op het nest. Het zal een beetje moe zijn van al die werken zeker? Ik kijk even in mijn documentatie en kom tot de slotsom dat het eventueel ook mogelijk is dat het vrouwtje eitjes gelegd heeft en dat ze die nu aan het uitbroeden is.

11 juni
Het vrouwtje zit nog steeds te broeden terwijl het mannetje voortdurend voedsel aanvoert. ’s Nachts vat hij trouw post op het dwarslatje voor het nest. Het mannetje vervult overdag blijkbaar ook de rol van bodyguard. Zodra hij  in de garage onraad bespeurt verwittigt hij het vrouwtje en verlaat ook zij de garage.
Er liggen nog nauwelijks uitwerpselen onder het nest. Ik weet nu waar het rechternest voor dient en waarom het niet zo groot is als het normale nest. Het is natuurlijk gewoon een toilet dat ze hebben bijgebouwd!

22 juni
Het vrouwtje verlaat opvallend vaak het nest. Is ze te vaak verstoord en houdt ze het broeden voor bekeken? Ik staar peinzend naar het nest wanneer ik plots een kleine beweging zie. Een klein snaveltje? Ik maak van de afwezigheid van de zwaluwen gebruik om snel mijn ladder te gebruiken om het nest discreet te bekijken. Uiteraard zonder het aan te raken. En ja hoor! Drie kleine snaveltjes gaan wagenwijd open en denken dat moeke een fototoestel voor hen heeft meegebracht. Menig natuurpunter zou jaloers zijn op zo’n keelgat!
Ik had graag de fiere ouders persoonlijk gefeliciteerd met hun drieling maar die zijn nog steeds te schuw of te verlegen om mijn felicitaties in ontvangst te nemen.

Nabeschouwing
In het begin, toen de zwaluwen voor het eerst mijn garage begonnen te frequenteren, heeft het inderdaad nog een volle week geduurd eer ik uitsluitsel had dat het daadwerkelijk boerenzwaluwen waren welke ik te gast had. De beestjes vlogen zo spectaculair snel heen en weer dat ze visueel nauwelijks te onderscheiden waren. Pas toen het nest zo goed als klaar was bleven ze iets rustiger op de steunlatjes zitten en kon ik duidelijk en zonder enige twijfel de bruinrode keelvlek ontdekken alsook zekerheid hebben omtrent de juiste vorm van de gevorkte staart. Dit was in volle vlucht zo goed als onmogelijk. Ook de vorm van het nest sloot alle twijfel uit.

Ik heb mijn uiterste best gedaan om de diertjes zo goed en zo kwaad mogelijk ongemoeid te laten. Het aanbrengen van het plankje was een flater van jewelste welke ik gelukkig tijdig heb kunnen herstellen. Het verhaal van de buren en de plaats waar ik mijn auto had geparkeerd is spijtig genoeg waar en niet overdreven. Ik zocht naar een oplossing om de lieve vrede met iedereen te bewaren maar daar hadden de zwaluwen het niet zo op begrepen.

Hoewel de zwaluwnesten zich op mijn privé-terrein bevinden kreeg ik daadwerkelijk diverse en uiteenlopende reacties van buren en voorbijgangers. Een aantal leuke en enthousiaste reacties maar spijtig genoeg ook reacties van onbegrip, onverschilligheid tot het bijna eisen dat ik ‘die vuiligheid’ maar beter zou verwijderen. Bijna niemand weet dat zwaluwen inmiddels een beschermde diersoort zijn. Maar zelfs nadat ik hun daarop had gewezen is het duidelijk dat het de meesten worst zal wezen.. Van sommige mensen was het duidelijk dat, moest er onverhoopt toch een koppeltje zwaluwen aan een nest beginnen bouwen aan hun woning, deze nest onherroepelijk zou worden verwijderd.

Het gebouw dat ik aan het verbouwen ben is vroeger blijkbaar open geweest of had op zijn minst openingen welke zwaluwen en andere vogels toegang verschaften tot de zolderverdieping. Op deze zolder is hoog tegen de zijgevel nu nog een vrijwel intact nest te bespeuren waarvan ik vermoed dat het een oud zwaluwennest is dat later door andere vogels werd ingepikt (mussen?). In ieder geval is het gebouw zowat 25 à 30 jaar geleden hermetisch afgesloten waardoor zwaluwen alvast ook in dit gebouw geen kans meer kregen om te broeden. Denk hier even aan wanneer u een bijgebouw of stal renoveert of verbouwt.

Tot mijn grote spijt moet ik, zodra het dit seizoen niet meer gebruikt wordt, ook dit nest verwijderen omdat ik moeilijk met een half afgewerkt plafond door het leven kan gaan. Maar het gebouw blijft toegankelijk voor de zwaluwen. Ik heb inmiddels een kunstnest voor boerenzwaluwen op de kop getikt dat op een geschikte plaats zal worden aangebracht in de buurt van het huidige nest. Ik denk er bovendien sterk aan om een discrete webcam permanent bij het kunstnest aan te brengen zodat jullie hopelijk volgend jaar kunnen meegenieten van enkele unieke beelden zonder dat we het nest op welke manier dan ook moeten verstoren.

De aangehaalde datums kloppen misschien niet meteen met de wetenschappelijk bepaalde broedtijden van boerenzwaluwen, maar doordat ik de diertjes zoveel mogelijk ongemoeid heb gelaten is het exacte moment waarop de eitjes gelegd werden en het exacte moment waarop het eerste jong uit het ei is gekomen mij niet precies bekend. Ik heb alleen die datums genoteerd waarop ik een duidelijke verandering in gedrag heb waargenomen welke een logisch gevolg schenen te zijn van de gekende cyclus van de paring tot het uitkomen van de jongen.

Christian Pické

Publicatie van de foto's enkel met toelating van de respectievelijke eigenaars.
Contacteer hiervoor webmaster via natuurpuntninove@telenet.be.