Natuurgebied Zevenbergenbos Ranst

Zevenbergen KasteelSinds 1998 wordt het 33 ha grote privé gedeelte van het Zevenbergenbos te Ranst als reservaat beheerd door Natuurpunt vzw. In 2006 werd ook nog 7,5 ha aanpalendlandbouwgebied met ecologische waard in beheer genomen. In 2009 hebben we de buitenhof kunnen toevoegen waardoor de totale oppervlakte van het natuurgebied nu 46 ha is.

Het Zevenbergenbos vormt samen met de bossen ten noorden en ten zuiden van de E 313  en het bosreservaat Muizenbos een uniek boscomplex.Het Zevenbergenbos, vlakbij het centrum van Ranst behoorde lange tijd bij het kasteel Zevenbergen. De naam van dit kasteel gaat terug tot 1461 (Arnold van Sevenberghen), maar wellicht ligt de oorsprong van het kasteel nog enkele eeuwen vroeger. In de 17de eeuw was het kasteel eigendom van het geslacht Le Roy. Het was Philippe Le Roy die in 1648 als diplomaat de vrede van Munster onderhandelde.

ZevenbergenbosSinds 1952 is het kasteel met het omringende domein eigendom van de zusters van het Convent van Betlehem. Het kasteel zelf werd heropgebouwd als bezinningscentrum. Goed bewust van het belang en de omvang van het omringende domein en met de uitdrukkelijke wens om de natuur in hun domein zo goed mogelijk te beschermen, gaven de zusters ongeveer 40 ha  van het domein via een erfpachtovereenkomst aan Natuurpunt vzw. Het domein werd eeuwenlang als bos beheerd en hierdoor ontwikkelde zich een zeer rijk planten- en dierenleven. Het boscomplex waartoe het Zevenbergenbos behoort, vormt een uitzondering in de streek. Het bevindt zich op de overgang tussen de zandige Kempen en de leemrijke streek ten noorden van Lier. De samenstelling van de bodem in het Zevenbergenbos varieert van zuiver zandig tot haast puur lemig. Allerlei verschillen treden op: droog/nat; voedselarm/voedselrijk, kalkarm/kalkrijk. Hierdoor vinden de meest uiteenlopende plantensoorten er een geschikte groeiplaats.

VoorjaarsbloeiDe droge voedselrijke delen bestaan uit een bos van haagbeuk, zomereik en linde. In het voorjaar zorgen slanke sleutelbloem, bosanemoon, speenkruid en gevlekte aronskelk voor een kleurige voorjaarsgloed. Dergelijke bossen zijn in heel Vlaanderen zeer zeldzaam geworden! Op de droge, voedselarme delen domineert berk, grove den en adelaarsvaren.

Bijzonder waardevol zijn de natte, lemige delen van het Zevenbergenbos. Voordat de bomen in het blad komen ontwikkelt zich hier in het voorjaar een prachtige kruidlaag met o.a. slanke sleutelbloem, bosanemoon, heelkruid, vogelmelk en gele dovenetel.

Meer natuur door een gepast beheer

Omgeving KasteelDoor het voeren van een gepast beheer wil Natuurpunt vzw de natuurrijkdom van het Zevenbergenbos nog laten toenemen. Daarom werd er een wetenschappelijk onderbouwd beheersplan uitgewerkt. De krachtlijnen van dit plan  zijn: ongelijkjarigheid, ongelijksoortigheid, dood hout in het bos en bestrijding van exoten. Zo werd de bestrijding van de Amerikaanse vogelkers en de rhododendron als eerste aangepakt. In een later stadium zullen de monoculturen van populier en beuk omgevormd worden naar een soortenrijker bos met aandacht voor de inheemse flora. De weilanden  rond het bos worden beheerd als hooiland en voor extensieve begrazing met o.a. Galloways. Langs de Boerenkrijglaan werd een houtwal aangeplant om een visuele afscherming te geven. 

Sinds de de oprichting van het natuurgebied werden reeds broedgevallen van buizerd, grote bonte specht, kleine bonte specht, groene specht, zwarte specht en boomklever opgemerkt. Tijdens de winter is de ijsvogel een vaak opgemerkte gast langs de beken die in het bos minder snel dicht vriezen. Het najaar brengt dan weer steevast de schuwe houtsnip als doortrekker uit Scandinavië.  

VlaspoelHet volledige gebied is tevens beschermd als habitatrichtlijngebied en VEN-gebied. Het boscomplex te Ranst (156 ha) met het Muizenbos en het Zevenbergenbos is aangeduid als Europees habitatrichtlijngebied vanwege het voorkomen van eikenbossen op zure zandgronden en beekdalbossen van het elzen-essentype met de begeleidende flora. Het ondiep voorkomen van een dun laagje schelpenrijk klei-zandsubstraat uit het Tertiair zorgt voor opstuwing van kalkrijk grondwater waardoor een specifiek ecosysteem ontstaat. Het gebied is als een grote eenheid natuur (GEN) ook opgenomen in het Vlaams Ecologisch Netwerk (VEN). Het Muizenbos wordt door de Vlaamse Gemeenschap beheerd als een bosreservaat waar de natuurlijke processen hun gang kunnen gaan. Het Zevenbergenbos wordt gericht beheerd als natuurreservaat door Natuurpunt vzw.