NDN

Hebben wij als collega’s voldoende binding?
Is er voldoende onderlinge informering?
Wat zijn onze gemeenschappelijke noden?
Wat kan een effectiever netwerk ons opleveren?

NETWERK DIDACTIEK NEDERLANDS (NDN) biedt op woensdag 14 maart 2012 zijn tweede netwerkmiddag aan.

De Universiteit Gent stelt haar deuren open. We treffen elkaar vanaf 13.30 u. in de Faculteit Psychologie en Pedagogische Wetenschappen, H. Dunantlaan 2 – 9000 Gent. – in de leszaal 1C.

Netwerkprogramma

13.30 u.	Ontvangst, netwerkmoment
14.30 u.	Presentatie van de werking van het NDN door vice-voorzitter José Vandekerckhove
14.45 u.	'Van taalbeschouwing naar beter taalgebruik’ door gastspreker Piet Hein van de Ven (didacticus U. Nijmegen)
15.45 u.	Gespreksronde over het thema van de gastspreker
16.15 u.	Borrel en netwerkmoment

Gastheer en dagvoorzitter is prof. dr. André Mottart, lid van het bestuur van het NDN.

Voor de leden van de vereniging en voor studenten laatstejaars van universiteiten en hogescholen is de toegang gratis.
Die studenten zijn uitdrukkelijk uitgenodigd en ook heel welkom.
Collega's die voor het eerst deelnemen aan een activiteit van NDN, kunnen van een kennismakingslidmaatschap genieten voor het volledige jaar 2012 voor 10 euro.

Inschrijving via inschrijvingsstrook ten laatste op maandag 12 maart 2012.

Heel hartelijk welkom

Ghislain Duchâteau, voorzitter
José Vandekerckhove, vicevoorzitter
Dorothea Van Hoyweghen, secretaris
André Mottart, bestuurslid, gastheer UGent

----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Inschrijvingsstrook: invullen, kopiëren in e-mailvenster
en versturen naar info@netdidned.be

Voor de netwerkmiddag van het NDN op woensdagmiddag 14 maart 2012 UGent
schrijf ik mij in:
Voornaam:
Familienaam:

Functie / onderwijsinstelling:
Tel.:
E-postadres:

Lid NDN: ja/neen

Van mijn hogere onderwijsinstelling breng ik ........ (getal) laatstejaarsstudenten mee.

---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Bestuursgedeelte:

16.45 u. Bijzondere statutaire algemene vergadering NDN (goedkeuring verslag vorige algemene vergadering en bestuurssamenstelling)

_____________________________________________________

Lidmaatschap Netwerk Didactiek Nederlands 2012
- voor een gewoon lid € 20
- voor een steunend lid € 25

Rekening IBAN = BE05 0011 4997 1675; BIC = GEBABEBB van NDN, Wilrijk

_____________________________________________________

Top

__________________

CALL FOR PAPERS - Zesentwintigste Conferentie Het Schoolvak Nederlands

16 & 17 november 2012
Locatie:
Katholieke Hogeschool Brugge-Oostende (Brugge)

De HSN-conferenties zijn het resultaat van nauwe samenwerking van alle Nederlandse en Vlaamse verenigingen van leraren/docenten en didactici Nederlands. Bovendien kunnen ze rekenen op de volle steun van de Nederlandse Taalunie en de Stichting Lezen Nederland. De conferenties zijn uitgegroeid tot een onmisbaar forum voor al degenen die zich bij de ontwikkelingen in het onderwijs Nederlands betrokken voelen.
HSN-26 beoogt alle leeromgevingen aan bod te laten komen waarin Nederlands geleerd wordt: van basisschool over secundair onderwijs (voortgezet onderwijs) tot hogeschool en lerarenopleiding. Naar verwachting staan er weer een tachtig workshops, lezingen en andere activiteiten op het programma .

Hierbij roepen de organisatoren in Vlaanderen en Nederland leraren/docenten/lectoren en didactici op om zich als spreker/workshopleider te melden. Er wordt vooral belang gehecht aan praktijkgerichtheid en aan het vernieuwende karakter van de presentatie. Voor ervaringen uit eigen onderwijspraktijk en bevindingen uit kleinschalig onderzoek bestaat veel belangstelling. Gedacht wordt aan stromen zoals: Basisonderwijs en Pabo, Literatuur en jeugdliteratuur, Taalbeleid hoger onderwijs, Taalonderwijs 12-18 jaar, Beroepsonderwijs, Taal- en letterkunde, Nieuwe media en moedertaalonderwijs, Zorgleerlingen…

Wil u graag iets presenteren? Stuur dan een abstract van uw voorstel van lezing/workshop naar Andre.Mottart@ugent.be.

Uiterste datum voor aanmelding met abstract

30 maart 2012

André Mottart (Inhoudelijke coördinator HSN-26)

Top

__________________

Conferentie Differentiatie: afstemmen op verschillen - Eindhoven - donderdag 9 februari 2012

Geachte collega's,

Graag willen we de conferentie 'Differentiatie: afstemmen op verschillen' nogmaals bij u onder de aandacht brengen. U kunt zich nog inschrijven voor de conferentie die op 9 februari in Eindhoven wordt gehouden. Voor de conferentie op 1 februari in Utrecht zijn nog enkele plaatsen beschikbaar.

De conferentie is bedoeld voor docenten Nederlands en moderne vreemde talen in havo en vwo-scholen.

De workshops op deze conferentie zijn:
1. Teksten voor de betere leerling (Nederlands)
2. Jongens en meisjes in de talenlessen: verschil tussen Mars en Venus?
3. Toetsen en determinatie in havo/vwo-onderbouw: hoe doe je dat bij talen?
4. Nederlands, Engels, Frans,Duits en Spaans in de derde klas
5. Verwerkingsvormen en keuzes: smal en uitgebreid omgaan met verschillen
6. Een hoger leerrendement door feedback en reflectie
7. Profielwerkstuk als meesterproef van lezen en schrijven (Nederlands)
8. Maak werk van excellente leerlingen tot C1-niveau! (mvt)
9. Sla munt uit verschillen tussen leerlingen: gebruik meervoudige intelligentie!


Datum		donderdag 9 februari 2012 (9.30 - 16.00 uur)
Kosten		€ 315,- inclusief materiaal en lunch. Elke tweede en volgende deelnemer van dezelfde school betaalt € 290,-
Plaats		Eindhoven
Locatie		Aristo

Liesbeth Geijtenbeek
Secretariaat APS Academie
T: APS Academie +31 30 2856 800

Zwarte Woud 2
3524 SJ Utrecht
T: +31 30 2856 883
F: +31 30 2856 892
www.aps.nl

Nog informatie klik hier

Top

__________________

Maatschappelijke taalvaardigheid in duet - Een kwaliteitsdebat n.a.v. de peiling Nederlands in de 3e graad aso, kso, tso - Organisatie AKOV Vlaams Ministerie Onderwijs en Vorming -
De Factorij Schaarbeek woensdag 8 februari 2012

Ministerie van Onderwijs en Vorming
Agentschap voor Kwaliteitszorg in Onderwijs en Vorming (AKOV)
nodigt uit

Maatschappelijke taalvaardigheid in duet

Een kwaliteitsdebat naar aanleiding van de peiling Nederlands
in de derde graad aso – kso – tso

Schaarbeek, de Factorij
8 februari 2012

In april 2011 werden de resultaten bekendgemaakt van de peiling Nederlands in de derde graad aso – kso - tso. Een dag commotie in de pers, een brochure voor de scholen. Daar mag het zeker niet bij blijven. Ook de volgende stap moet worden gezet: wat kunnen we leren uit de resultaten en vooral, wat zijn hefbomen voor verbetering?

Op vraag van minister Pascal Smet organiseert AKOV een kwaliteitsdebat. Aanleiding zijn de resultaten van de peiling Nederlands bij bijna 4.000 leerlingen van het laatste jaar aso, kso en tso. De essentie van elke peiling is de vraag in welke mate de leerlingen op het niveau van het Vlaamse onderwijssysteem de eindtermen bereiken. Bijkomend wordt onderzocht met welke leerling-, klas- en schoolkenmerken de prestaties van de leerlingen samenhangen. Vooral uit het laatste kunnen de overheid en de scholen leren waar verbetering mogelijk is.

Informatie opzoeken die letterlijk terug te vinden is in een tekst lukt heel wat achttienjarigen. Maar verbanden leggen, reclameboodschappen doorzien, een contract begrijpen of een tekst structureren, blijkt veel moeilijker. Leerkrachten overschatten het aantal leerlingen dat in werkelijkheid de eindtermen haalt voor lezen en luisteren. Tijdens een sollicitatiegesprek vragen over zichzelf adequaat beantwoorden, of vlot en verstaanbaar spreken is moeilijk voor bepaalde groepen leerlingen. Op het einde van het secundair onderwijs studeert nog een te grote groep leerlingen af zonder dat ze voldoende taalvaardig zijn om taaltaken uit het dagelijkse leven tot een goed einde te brengen. Die resultaten van de peiling Nederlands in de derde graad secundair onderwijs stemmen tot nadenken. Vooral omdat voor bepaalde vaardigheden dezelfde problemen worden vastgesteld als bij een peiling in het basisonderwijs.

Hoe moeten we die resultaten interpreteren? We legden onze Vlaamse resultaten naast andere onderzoeken. Stelt men daar hetzelfde vast? We vroegen het ook aan leerlingen, leraren, directies, pedagogische begeleiders leerplanmakers, inspecteurs en lerarenopleiders. We werkten met duo’s: we spraken gelijktijdig met deskundigen van het vak Nederlands en met deskundigen van andere vakken. Nederlands is immers niet enkel een vak, het is ook de taal van instructie en communicatie. Nederlands is doel en middel. Werken aan maatschappelijke taalvaardigheid is in die zin een opdracht en een kans voor alle leraren, voor de hele school. Het biedt kansen voor alle leerlingen, ook met het oog op instap in het hoger onderwijs en de arbeidsmarkt.

We leggen u graag de bevindingen voor én luisteren naar uw mening. Ligt de lat te hoog of te laag voor Nederlands? Moeten er in het curriculum andere accenten worden gelegd? Is het een zaak van didactiek of is er meer aan de hand? Hoe kan ervoor worden gezorgd dat meer leerlingen op het einde van het leerplichtonderwijs voldoende taalvaardig zijn om zich in de maatschappij te redden? Wat kunnen leerlingen er zelf aan doen? Op welke manier is over de verschillende vakken heen samenwerking mogelijk? Kunnen we de bevindingen en suggesties koppelen aan de ideeën in verband met de hervorming van het secundair onderwijs? En vooral: wat zijn volgens u noodzakelijke verbeteracties?

De conferentie start in de voormiddag met een plenaire sessie. Verschillende partners stellen u in duopresentaties hun bevindingen voor. Gespreksonderwerpen en invalshoeken te over voor de namiddag. We debatteren dan in kleinere groepen en gaan samen op zoek naar verbeteracties voor Nederlands én voor andere vakken.

We nodigen u als leerling, leraar, directeur, ouder, leermiddelenontwerper, inspecteur, pedagogisch begeleider, lerarenopleider, navormer, academicus of beleidsmedewerker uit om deel te nemen aan dit kwaliteitsdebat. We stellen u voor om -indien mogelijk- ook in duo’s te komen: we rekenen op de inbreng van zowel experts Nederlands als van collega’s met expertise in andere algemene, technische of kunstvakken. Laat uw stem horen!

PROGRAMMA

9.00 u. Ontvangst en koffie

9.30 u. Opening door administrateur-generaal Ann Verhaegen (AKOV)

9.40 u. Toelichting bij de peilingsresultaten door Hannelore Baeyens en Hilde Vanderheyden (AKOV)

10.00 u. In duet
Gemengde duo’s belichten de peilingsresultaten vanuit verschillende invalshoeken.

Begeleiding GO!: Inneke Fichefet (Humane wetenschappen en Personenzorg) en Jan Lecocq (Nederlands)
Begeleiding VSKO: Erik De Bou (Land- en tuinbouw) en Marleen Lippens (Nederlands, taalbeleid en kso)
Begeleiding POV-OVSG: Maggy Dekens (secundair onderwijs en Rand & Taal) en Jean-Marie Neven (nijverheidstechnische vakken)
Onderwijsinspectie: Alex Maes (hout-bouw) en Roger Van den Borre (talen)
Vlaamse Scholierenkoepel: Elio De Bolle (leerling 6e jaar printmedia Don Bosco Technisch Instituut Gent) en Hanne Pollet (leerling 6e jaar Latijn-moderne talen Sint-Ursula Lyceum Lier)
Lerarenopleider KHLim – leraar Sint-Jozefinstituut Bokrijk: Guido Cajot (taalbeleid) en Mark Verheyen (Nederlands)
Leraar KTA1 Diest – lerarenopleider UA: Paul Baeten (hout-houtbewerking) en Jan T’Sas (Nederlands)

12.45 u. Middagpauze met broodjeslunch

13.30 u. Debat
In de namiddag organiseren we het debat in groepen. Alle deelnemers krijgen er de kans hun stem te laten horen: zowel de deskundigen Nederlands als de andere deskundigen. Er is ruimte voor commentaren bij de vaststellingen, voor inbreng van eigen ervaringen én er zal worden gevraagd om suggesties te doen voor verbeteracties.

15.45 u. Afsluiting door Dirk Moors adviseur van minister Pascal Smet

16.00 u. Receptie

PRAKTISCHE INFO

Plaats?
De Factorij, Huart Hamoirlaan 136 in Schaarbeek
De Factorij is gemakkelijk bereikbaar met de wagen, tram of trein.

Inschrijven?
Deelname is gratis, inclusief broodjeslunch en receptie. We moedigen alle deskundigen Nederlands aan om zich als duo in te schrijven met een collega van een ander vak. Inschrijven kan tot 2 februari via http://www.ond.vlaanderen.be/inschrijven/inschrijving.aspx?id=19

Het aantal plaatsen is beperkt.

Top

__________________

VELOV-Congres 2012 - Antwerpen - maandag 6 en dinsdag 7 februari 2012

Beste lerarenopleider,

Op 6 en 7 februari vindt in Antwerpen het jaarlijkse congres voor lerarenopleiders uit Vlaanderen en Nederland plaats. Het thema is: “Over het muurtje”, want we dagen lerarenopleiders uit om te leren van elkaar en van de rest van de wereld.

Op onze website vind je het volledige programma. Een greep uit het aanbod:

netwerken met de meer dan 500 lerarenopleiders die al ingeschreven zijn
keuze uit bijna 200 sessies van collega’s uit Nederland en Vlaanderen
zeven symposia met theoretische en praktijkgerichte bijdragen over eenzelfde thema
plaatsbezoeken in Antwerpse scholen
key notes die vanuit andere disciplines naar de lerarenopleidingen kijken

Schrijf je snel in. De korting voor vroegregistratie geldt nog tot 31 december.

Vriendelijke groet

VELOV 2012
info@velov2012.be
++ 32 (0)3 265 48 85

Top

_______________________

Taaldag 2012 – Stadscampus UAntwerpen – zaterdag 4 februari 2012

Zoals elk jaar kan iedere taalleerkracht terecht op de Taaldag (zaterdag 4 februari 2012) waar je kan kiezen uit een breed aanbod aan werkwinkels om praktische ideeën op te doen voor jouw lessen.

Voor de overzichten van het volledige aanbod voor leerkrachten Duits, Engels, Frans, Nederlands en Spaans kan je op elke link per taal klikken.

Voor het vakoverschrijdend aanbod kan je terecht op volgende overzichten:
- onderwijskunde
- socio-emotionele begeleiding
- remediëring leerstoornissen
- ICT-toepassingen
- veiligheid

We bevelen deze taaldag graag aan bij de lerarenopleiders in ons hoger onderwijs.
Ook voor hen kunnen een aantal sessies bijzonder verrijkend overkomen.

Het programma vind je hier

Praktische informatie

Datum	Van	Tot	Plaats
04/02/2012 (zaterdag)	09:30	15:15	UA - Stadscampus, Agoracomplex, Grote Kauwenberg 2, 2000 Antwerpen

Bijdrage voor de dag: 65 euro.
De bijdrage voor een halve dag bedraagt 35 euro.
Broodjesmaaltijd: 7 euro.

Klik hier om te reserveren voor deze cursus

Let wel:

Vanaf 1 februari 2012 is het niet meer mogelijk in te schrijven via de website. Ter plaatse inschrijven is dan zeker nog mogelijk, we vragen u wel om tijdig aanwezig te zijn voor de praktische regeling, maar houd er rekening mee dat enkele sessies volzet zijn

CNO Stadscampus,
Het Brantijser
Sint-Jacobsmarkt 9-13, 2000 Antwerpen,
Tel.: 03 265 46 81, Fax: 03 265 47 65
rekening nr. BE79 4096 5218 8133 (409-6521881-33)

CursusNr.: 11/TAL/999.

Contact-email: danielle.daniels@ua.ac.be

Top

__________________

Good Practice Day Talen – ICLON Universiteit Leiden 27-1-2012
Workshopleiders gezocht!!!!!

Beste collega’s,

De Good Practice Day Talen is nog steeds dé plek waar docenten de mogelijkheid wordt geboden met elkaar vakdidactische inzichten te delen. Docenten uit het voortgezet onderwijs verzorgen workshops en presentaties, wisselen ervaringen uit met de deelnemers en bediscussiëren met hen de didactische mogelijkheden van hun vak.

Op vrijdag 27 januari 2012 organiseert de sectie nascholing Talen van het ICLON deze studiedag in Leiden voor de 12de keer. Het centrale thema luidt: goed, beter, best talenonderwijs. De inleiding wordt verzorgd door Pieter Steinz (chef Boeken van NRC Handelsblad) met een lezing over Macbeth en andere literaire helden.

Meer informatie over de dag vindt u op de volgende url: http://media.leidenuniv.nl/legacy/definitieve-advertentie-gpd12.pdf.

Heeft u interesse om uw goede onderwijspraktijk met uw collega’s te delen in een activerende workshop, meld u dan nu aan als workshopleider. Voor uw bijdrage geven we een vergoeding van € 150,- exclusief reiskosten en lunch. Tevens kunt u op die dag gratis aan twee andere workshops deelnemen. Een workshop duurt 75 minuten en u kunt zelf op het inschrijfformulier aangeven in welke ronde u (eventueel samen met een collega) uw workshop wilt geven (http://www.jotform.leidenuniv.nl/form.php?formID=82733726162).
Workshopleiders kunnen zich inschrijven tot en met 20 september 2011. Mocht u ondersteuning nodig hebben bij de organisatie van uw workshop, aarzel dan niet mij persoonlijk te benaderen.

Ik hoop u op 27 januari 2012 in Leiden te mogen begroeten.

Met vriendelijke groet,
Dr. Ad van der Logt
lerarenopleider/ nascholer
071-5274028
logt@iclon.leidenuniv.nl

ICLON
Universiteit Leiden, Wassenaarseweg 62A - 2333 AL Leiden

Top

_________________

Studiedag Taalverzorging en taalbeschouwing: eigen doelen en eigentijdse aanpakken voor spelling, leestekens, grammatica en stijl

Voor docenten Nederlands onderbouw h/v en vmbo

Datum: 19 januari 2012 van 09.30 tot 16.00 uur
Plaats: Aristo Utrecht

In het Referentiekader taal en rekenen wordt in domein 4 Begrippenlijst en Taalverzorging het basisniveau voor spelling, grammatica en taalbeschouwing aangegeven.
Nogal wat docenten in het voortgezet onderwijs besteden in hun lessen naar verhouding veel tijd aan spelling, grammatica en stijl. Zij zien daarvan echter in de opbrengsten van hun inspanningen (en die van de leerlingen!) te weinig terug. De grote vraag is:
hoe krijgen we leerlingen zover dat ze niet alleen weten hoe ze verzorgde teksten moeten schrijven, maar dat ook wíllen?
Daarvoor zijn eigentijdse en soms eigenwijze aanpakken nodig.

Deze dag gaat over de volgende thema’s:
- Wat houdt het basisniveau voor taalverzorging en taalbeschouwing in: de APS kaart Spelling en leestekens.
- Correct schrijven is niet meer vanzelfsprekend. Wat is er aan de hand?
- Hoe boek je samen met collega’s van alle vakken resultaat?
- Hoe maak je onderwijs in spelling, grammatica en stijl betekenisvol voor leerlingen, zodat ze het geleerde echt gaan gebruiken?
- Welk grammaticaonderwijs is nodig?
- Wat zijn effectieve aanpakken en welke andere bronnen naast de methode zijn daarbij goed in te zetten?

Kosten: €315,- inclusief materiaal en lunch.
Tweede en volgende deelnemer van dezelfde school €290,-.

Aanmelden en informatie: Via www.aps.nl/talen, 030-2856800, academie@aps.nl

Hella Kroon
APS-Taal

Jacob Obrechtplein 5hs
1071 KS Amsterdam
M: +31 6 2505 1917

Top

_________________

Aanbod APS-talen - Nederlands schooljaar 2011-2012

APS-talen staat voor investeren in krachtig taalleren bij Nederlands en de moderne vreemde talen:

Taalleren is taal doen.
Taalleren in interactie.
Taalleren in betekenisvolle context.
Leren in een taalrijke omgeving.

Het onderwijsondersteuningscentrum APS verzorgt een aanbod van conferenties, studiedagen en cursussen voor docenten en schoolleiders. De thema’s van die dagen kunnen allemaal ook als maatwerk, op scholen aan bod komen.

Nederlands

Op het gebied van Nederlands en taalbeleid is APS gespecialiseerd in:
- doorlopende leerlijnen taal en ontwikkelen van sectiebeleid;
- activerende, motiverende didactiek bij onderwerpen als: grammatica en spelling,
leesvaardigheid;
- spreek-, luister- en kijkvaardigheid (discussie en debat, argumenteren);
- literatuur- en fictieonderwijs;
- het gebruik van internet en ICT (bijvoorbeeld digitale borden) bij Nederlands;
- ontwikkelen van taalgericht vakonderwijs bij Nederlands en andere vakken.

Taalbeleid

Verbeteren van taal (en rekenen) op scholen is beleidsprioriteit nummer een.
APS-talen begeleidt scholen bij het ontwikkelen en invoeren van duurzaam
taalbeleid. Taalbeleid dat erop gericht is dat de docenten Nederlands met de
docenten die andere vakken geven gemotiveerd samenwerken aan het vergroten
van de taalvaardigheid van leerlingen. De aanpak hiervoor is: taalgericht
vakonderwijs, waar actief leren samengaat met aandacht voor taalaspecten in
de vaklessen. Inhoudelijk gaat het bijvoorbeeld om woordenschatontwikkeling,
verbeteren van leesvaardigheid, leren presenteren et cetera. Samen met
docenten en schoolleiding wordt gewerkt aan de visie op en de praktijk van
taalgericht vakonderwijs.

Activiteitenagenda Talen 2011-2012

Informatie
Geppie Bootsma
E-mail: voortgezetonderwijs@aps.nl

Top

_________________

Agenda onderwijsevenementen op de website Taalunieversum

Verwijzingen naar http://taalunieversum.org/agenda/onderwijs/

Themamiddag 'Voorlezen aan jonge kinderen'
11/01 in Groningen, Nederland

Studiedag Gedichtendag
12/01 in Gent, België

Nationale Voorleesdagen 2012
18/01 tot 28/01 in Nederland

Symposium kinder- en jeugdliteratuur
18/01 in Tilburg , Nederland

Studiedag Taalverzorging en taalbeschouwing
19/01 in Utrecht, Nederland

Gedichtendag 2012
26/01 in België en Nederland

Good Practice Day Talen
27/01 in Leiden, Nederland

Conferentie 'Differentiatie: afstemmen op verschillen'
01/02 in Utrecht en Eindhoven, Nederland

Investeren in fictie
02/02 in Utrecht, Nederland

Studiedag begrijpend lezen en woordenschat bij Nederlands en andere vakken
09/02 in Utrecht, Nederland

Uitreiking Taalunie Scriptieprijs 2011
15/02 in Antwerpen, België

Studiedag 'Als lezen moeizaam gaat'
05/03 in Utrecht, Nederland

Jeugdboekenweek 2012
10/03 tot 25/03 in België

Uitreiking De Inktaap 2012
12/03 in Rotterdam, Nederland

Boekenweek 2012
14/03 tot 24/03 in Nederland

Lezen Centraal 2012: lezen in het vmbo
20/03 in Utrecht, Nederland

Conferentie literatuuronderwijs
17/04 in Utrecht, Nederland

Dag van het Literatuuronderwijs
29/11 in Rotterdam, Nederland

Top

__________________

IS GEWEEST

Vernieuwingen in het onderwijs Nederlands. Hoe zorg je dat het werkt?
Implementatieconferentie NTU Hoeven 8-9 december 2011

Deze tweedaagse conferentie van de Nederlandse Taalunie vindt plaats in conferentiecentrum Bovendonk in Hoeven en is bedoeld voor iedereen die zich op een professionele wijze bezighoudt met het invoeren van vernieuwingen in het taalonderwijs Nederlands in het basis- en voortgezet secundair onderwijs.

Tijdens de conferentie staan de volgende vragen centraal:

Hoe begeleid je een school zodanig dat de gewenste vernieuwing tot stand komt?
Waar loop je tegenaan?
Hoe krijg je ook de sceptische leerkrachten mee?
Hoe zorg je ervoor dat de vernieuwing beklijft nadat de begeleiding afloopt?

De conferentie wordt opgebouwd aan de hand van voorbeelden uit de praktijk. Dit jaar wordt nadrukkelijk de koppeling gelegd met onderzoek naar het taalonderwijs Nederlands.

De Nederlandse Taalunie roept pedagogische begeleiders, lerarenopleiders, onderzoekers, handboekmakers en andere geïnteresseerden op om een voorbeeld uit de eigen praktijk te presenteren op deze werkconferentie. Dat kan in de vorm van een workshop of een poster. Aanmelden voor een workshop of een poster kan tot 20 juni 2011.

Meer informatie workshops/posters »
Download het aanmeldingsformulier »

Vragen? Mail naar svanhooren[at]taalunie.org.

Kosten 100 euro.
Maximum aantal deelnemers: ca. 50.
Inschrijven kon vanaf 1 september 2011 via http://taalunieversum.org/onderwijs/implementatieconferenties
en daar vindt men ook alle nodige informatie.

Verslag: op de pagina NDN-Activiteiten

Top

_________________

Jubileumconferentie Het Schoolvak Nederlands 25 - vrijdag 25 - zaterdag 26 november 2011 - Haagse hogeschool

Op vrijdag 25 en zaterdag 26 november 2011 vond in Den Haag de jaarlijkse conferentie Het Schoolvak Nederlands plaats. Aan deze conferentie namen in de eerste plaats Vlaamse en Nederlandse leraren Nederlands deel. De volle breedte van het onderwijs Nederlands kwam aan bod, van basis- tot en met hoger onderwijs, zowel beroeps- als algemeen vormend onderwijs. Er werden dan ook bijna tachtig lezingen en andere presentaties verzorgd, georganiseerd in parallelle programmakolommen.

Een deelnemer kon ervoor kiezen hoofdzakelijk presentaties bij te wonen die gericht zijn op het onderwijstype waarin hij of zij lesgeeft: ASO, pabo, mbo, TSO enz., maar ook voor onderwerpen kiezen als literatuur, taalbeleid, nieuwe media e.d. Een mix was ook mogelijk; de deelnemers kiezen hun eigen route door de conferentie.

De HSN-conferentie werd voor de 25e keer gehouden. Ter gelegenheid van het jubileum mondde het programma op de vrijdag uit in een gezamenlijke maaltijd en een korte cabaretvoorstelling.

Inschrijving was mogelijk via www.hetschoolvaknederlands.org

Raadpleeg de folder in pdf-formaat met het programma: klik hier

HSN 25 Den Haag – 25-26-11-2011 Verslag van de jubileumconferentie

Top

__________________

Dag van het Nederlands: Beeld en taal - Op weg naar mediageletterdheid -
Woensdagnamiddag 5 oktober UA Antwerpen (Campus Drie Eiken)

We leven in een audiovisuele cultuur die ook doordringt in de lessen Nederlands. Onze leerlingen leven nog meer dan wij in deze cultuur. Kunnen wij mogelijkheden die in die audiovisuele cultuur aanwezig zijn, gebruiken om onze lessen sterker te maken? Belangrijk is daarbij dat in nieuwe eindtermen en leerplannen het thema mediageletterdheid een duidelijke plaats krijgt.
Een dag als deze kan zowel inspiratie leveren (workshops 4 en 8) als concreet materiaal (de andere).

PROGRAMMA

Eerste ronde: 14 - 15.15 uur

WORKSHOP 1:
BEELDIG! Een gebruiksvriendelijk filmproject voor 1ste en 2de graad

Doelgroep: 1ste en 2de graad

Als er al een leerlijn 'film' zou bestaan in ons middelbaar onderwijs - wat tot op dit ogenblik niet het geval is - zou één krachtlijn zeker zijn dat we onze leerlingen geleidelijk aan moeten confronteren met de 'betere' (lees: andere) film.
Maar hoe doen we dat? Met behulp van dit kleinschalig filmproject en een beetje hapklaar materiaal slaan we 2 vliegen in één klap: we komen meer te weten over het kijkgedrag van onze leerlingen én we verruimen, zonder dat ze het beseffen, hun blik op het filmaanbod.
Gerrit Vosters, leerkracht Nederlands en oprichter van FilmStof (www.filmstof.com), een verzameling van filmeducatieve projecten. Freelance verbonden aan de Vlaamse Dienst voor Filmcultuur en medewerker van Oog op Film een vakoverschrijdend nascholingsproject voor leraren.

WORKSHOP 2:
Ingebeeld - Beeld en taal

Doelgroep: 2de graad en 3de graad

Onze leerlingen zijn dagelijks bezig met fotografie: ze nemen niet alleen foto's van zichzelf en hun vrienden voor sociale netwerksites, maar verzamelen reclamefoto's en afbeeldingen uit tijdschriften en kaften hier hun boeken mee.
In deze sessie nemen we fotografie als uitgangspunt. We staan stil bij de relatie tussen beeld en werkelijkheid (mediageletterdheid) en kijken wat beeldtaal of symboliek kunnen toevoegen. Deze inzichten gebruiken we om over te gaan naar poëzie en close reading: aan de hand van fragmenten uit beeldverhalen, concrete gedichten en kunstfoto's maken we leerlingen vertrouwd met beeldtaal en het lezen ervan.
Het geheel rondt af met een foto-opdracht waarbij leerlingen actief en creatief aan de slag gaan. Bij deze workshop hoort een uitgewerkt lessenpakket (met handleidinggedeelte) dat deelnemers direct in hun lessen kunnen gebruiken.
Gino Bombeke, leraar Nederlands en Engels in het secundair onderwijs. Hij geeft ook vakdidactische seminaries aan de lerarenopleiding Nederlands van de K.U.Leuven en begeleidt studenten tijdens hun lesstage.

WORKSHOP 3:
Verbeelding & Verwoording: de strip & graphic novel in het moedertaalonderwijs

Doelgroep: leraren 3de graad

In de eerste helft van de sessie, verkennen we het (nieuwe) genre van de strip & de graphic novel. We bekijken aspecten die belangrijk zijn voor het taal- en literatuuronderwijs: hoe leest me ze (anders dan romans of poëzie)?, wat is de verhouding tussen woord & beeld?, wat zijn de thema's die aan bod komen?, en hoe verhouden ze zich tot de literatuur en cultuur die we kennen? We bespreken mogelijkheden en problemen om ze in de klas te brengen.
In de tweede helft van de sessie, bekijken we interessante praktijkvoorbeelden: welke lessen, oefeningen en taken zijn mogelijk?, welke toevoegde waarde biedt de graphic novel aan het taal- en literatuuronderwijs?
Geert Vandermeersche is assistent aan de Vakgroep Onderwijskunde (UGent). Naast het lesgeven in diverse vakken van de lerarenopleiding (Taal- en Letterkunde), is hij bezig met het belang van het verhalende voor verschillende onderwijskundige onderwerpen en in verschillende media.

WORKSHOP 4:
De (on)zin van games in het onderwijs

Doelgroep: alle leraars

Vanuit een situering binnen ruimere maatschappelijke ontwikkelingen wordt een pleidooi gehouden om videogames op een ernstige en genuanceerde manier te bestuderen. Videogames blijken immers een erg apart perspectief te bieden op maatschappelijk relevante thema's die vaak het gewelddebat overstijgen. Dit nieuw perspectief vraagt in de eerste plaats om een publiek dat deze games op een kritische manier moet kunnen "lezen", maar ook om leerkrachten, ouders en beleidsmensen die goed "luisteren" naar wat gamers te vertellen hebben. Je krijgt een introductie op beide aspecten. Met een heleboel voorbeelden wordt de eigenheid van videogames toegelicht en wordt ingegaan op de verschillende manieren waarop videogames kunnen worden gebruikt in het onderwijs (Nederlands).
Jeroen Bourgonjon, Universiteit Gent, werkt rond de educatieve mogelijkheden van videogames in het onderwijs.

Koffiepauze: 15.15 - 15.45 uur

Tweede ronde: 15.45 - 17 uur

WORKSHOP 5:
Strips in de klas

Doelgroep: 1ste (en 2de) graad Nederlands, leraars PAV

In het kader van een eindwerk aan de lerarenopleiding experimenteerden studenten met graphic novels in het vak PAV. Ze ontwikkelden het concept 'stripkoffer' waarin er voor een aantal strips een didactische koffer ontwikkeld werd. In deze workshop tonen ze de stripkoffers en delen ze de ervaring die ze opdeden in de onderwijspraktijk.
Elke Lemmens & Jeroen Desaver, afgestudeerden aan de Provinciale Hogeschool Limburg

WORKSHOP 6:
Cyberspace: een schrijfpaleis!

Doelgroep: 2de graad

Het internet biedt heel wat mogelijkheden voor creatieve schrijfopdrachten.
Zo kun je gebruik maken van leuke websites om je eigen strip of poëzieposter te maken, je theatertekst, je digitale verhaal of ondertitels bij absurde filmpjes te schrijven. Een weblog kun je dan weer gebruiken voor de verwerking van een klasboek of voor het schrijven van een dagboek of een column. Bovendien kun je bij de meeste toepassingen taal aan beeld en geluid koppelen, wat het resultaat van een schrijftaak extra dimensies geeft.
Aarzel dus niet en treed binnen in een wereld van digitaal schrijfplezier.
Bert Deceuninck, lector aan de lerarenopleiding KATHO-RENO in Torhout

WORKSHOP 7:
Beeldgedichten

Doelgroep: derde graad

Welke band is er tussen Pieter Bruegel en Rutger Kopland, tussen Jeroen Bosch en Hugo Claus? Het antwoord ligt in beeldgedichten, poëzie die betrekking heeft op schilderijen, etsen, beeldhouwwerken...
Meestal wordt aan deze vorm van poëzie weinig aandacht besteed in leerboeken. Toch bieden beeldgedichten veel kansen om leerlingen een beter inzicht te geven in de poëzie en vakoverschrijdend te leren werken. Tijdens de werkwinkel wordt één voorbeeld, 'Musée des Beaux Arts' van W.H. Auden concreet uitgewerkt. De bundel die bij de werkwinkel hoort, bevat andere beeldgedichten, documentatiemateriaal en interessante creatieve opdrachten.
Bart De Volder, leraar op het Sint-Franciscusinstituut in Melle

WORKSHOP 8:
Mediawijsheid in het secundair onderwijs

Doelgroep: alle leraars

Mediawijsheid of multimediale geletterdheid - zelf creatief en bewust kunnen omgaan met media - is een vakoverschrijdende eindterm in het secundair onderwijs.
Wat is de betekenis en de achtergrond van mediawijsheid? Wat zijn good practices om in het secundair onderwijs te werken rond deze thematiek?
Paul Bottelberghs, televisiemaker (VRT), werkt rond media-emancipatie

DOELGROEP

Leerkrachten Nederlands, alle graden

PRAKTISCH

Datum	Van	Tot	Plaats
05/10/2011 (woensdag)	14:00	17:00	Universiteit Antwerpen, Campus Drie Eiken, Universiteitsplein 1, 2610 Wilrijk, Aulagebouw (= gebouw Q, parking P3 of P4)

Voor een verslag met foto's en praktisch bruikbare informatie vanuit de Dag van het Nederlands: zie de Nieuwsbrief NDN 24-1

Top

__________________

Lenteconferentie NDN en LOPON² in samenwerking met CNO UA op vrijdag 13 mei 2011 Universiteit Antwerpen

Taalbeleid in de lerarenopleiding: mag het iets meer zijn?

De lenteconferentie vond plaats op vrijdag 13 mei van 9 tot 17 uur op de campus Drie Eiken van de Universiteit Antwerpen- Gebouw Q, lokaal V2 (Parking 3 en 4)
Universiteitsplein 1 – 2610 Wilrijk.

De beschikbare powerpointpresentaties zijn in pdf-formaat bereikbaar op de pagina
NDN-Activiteiten samen met een fotoreportage van de conferentie.
Klik hier.

Situering

De beroepsverenigingen van opleiders Nederlands vinden de tijd rijp om een stand van zaken op te maken. Wat is het resultaat van de vele inspanningen van de afgelopen jaren?

We bieden onze leden dan ook de kans om kennis te nemen van de resultaten van de verschillende taalbeleidsprojecten opgezet door de Vlaamse expertisenetwerken voor lerarenopleidingen en het regionaal platform. Vier projecten komen zich voorstellen, drie referenten reageren en ook de deelnemers formuleren adviezen voor vervolgprojecten.

Tijdens het tweede deel van de conferentie willen we nieuwe impulsen geven aan taalbeleid met bijdragen over meervoudige geletterdheid en taalontwikkelend lesgeven in de lerarenopleiding.

Doelstellingen

Deelnemers evalueren globaal de bestaande taalbeleidsprojecten in Vlaanderen

ze krijgen informatie over: doelstellingen, betrokkenen, werkwijze en resultaten;
ze maken een globale sterkte/zwakte-analyse van het geleverde werk:
1. een lijst van sterke punten/bruikbare resultaten;
2. een lijst aanbevelingen voor toekomstige projecten.

Deelnemers exploreren nieuwe impulsen voor taalbeleid in de lerarenopleidingen

Programma

09.00 u. inloop
09.30 u. verwelkoming en situering van de dag

09.45 u. start ochtendprogramma - zaalvoorzitter Jo Van den Hauwe

09.45 u. voorstelling taalbeleidsproject School of Education - Guido Cajot
10.00 u. voorstelling taalbeleidsproject NOvELLe - Hilde Imberechts
10.15 u. reacties referenten: Frans Daems, Dorothea Van Hoyweghen en Wilma van der Westen
10.30 u. voorstelling taalbeleidsproject ELAnt - Ingrid Vermeiren
10.45 u. voorstelling taalbeleidsproject BEO - Liesbet Moeyaert
11.00 u. reacties referenten
11.15 u. koffiepauze
11.45 u. conclusies referenten
12.00 u. in kleinere groepen (4 tot 6 personen): sterkte/zwakte-analyse projecten

lijst met sterke punten/bruikbare resultaten voor de eigen opleiding
lijst met aanbevelingen voor toekomstige taalbeleidsprojecten
posterbeurs: resultaten op flappen + reactieflappen
(via verslag teruggeven aan projecten)

12.30 u. lunch: gezamenlijke broodjeslunch in de Foyer van gebouw Q

13.30 u. start middagprogramma - zaalvoorzitter An De Moor

13.30 u. bijdrage Jeroen Lievens over meervoudige geletterdheid
14.30 u. bijdrage Elke Peters en Goele Kerkhofs over taalontwikkelend lesgeven in de lerarenopleidingen
15.30 u. theepauze
15.45 u. verwerkingsopdracht

16.30 u. borrel

Jo Van den Hauwe,
vicevoorzitter LOPON²

Ghislain Duchâteau,
voorzitter NDN

_________________________________________________________________________________________________

Netwerkmiddag NDN - woensdag 23 maart 2011 Universiteit Gent

Beste collega’s

Hebben wij als collega’s voldoende binding?
Is er voldoende onderlinge informering?
Wat zijn onze gemeenschappelijke behoeften?
Wat kan een effectiever netwerk ons opleveren?

NETWERK DIDACTIEK NEDERLANDS (NDN) biedt
op woensdag 23 maart 2011
een GRATIS netwerkmiddag aan.

Je hoeft geen lid te zijn van NDN om deel te nemen
(alhoewel het misschien een uitstekende gelegenheid is om het te worden).
Universiteit Gent stelt haar deuren open. We treffen elkaar vanaf 13.30 u. in de Faculteit Psychologie en Pedagogische Wetenschappen, H. Dunantlaan 2 9000 Gent

Programma
13.30. u. ontvangst, netwerkmoment en i.s.m. educatieve uitgeverijen een boekentafel
14.30 u. korte presentatie van de werking van NDN
15.00 u. gastspreker Helge Bonset (auteur van o.a. Nederlands in de onderbouw) over
‘Perspectieven voor de didactiek Nederlands’
16.00 u. gespreksronde
16.30 u. borrel en netwerkmoment

Er is een boekentafel, die in samenwerking met educatieve uitgeverijen wordt opgezet, met een selectie van belangrijke recente werken rond didactiek Nederlands en taalbeleid. Ze zijn tijdens de netwerkmiddag verkrijgbaar tegen verminderde prijs.

Voor het verslag klik hier

Top

__________________

24ste Conferentie Het Schoolvak Nederlands - vrijdag 19 en zaterdag 20 november 2010 - Gent

Een organisatie van Stichting HSN in samenwerking met
Hogeschool Gent, Departement Lerarenopleiding & Universiteit Gent, Vakgroep Onderwijskunde

Gastheer en locatie: Hogeschool Gent Lid van de Associatie Universiteit Gent

Campus Schoonmeersen Voskenslaan 270 9000 Gent

Programma

Het Schoolvak Nederlands is een conferentie met parallelle programmakolommen: er vinden een tiental presentaties tegelijk plaats waartussen u vrijelijk kan kiezen. Bovendien kan u op beide dagen de informatiebeurs bezoeken waarop Vlaamse en Nederlandse (educatieve) uitgevers en vakverenigingen hun publicaties voorstellen.

Hier vindt u de digitale folder (pdf, printversie).

Voor de stromen en de abstracts: klik hier

Alle verdere informatie op de website van HSN: klik hier

De 24ste conferentie een persoonlijke beleving

Inleiding

Met heel wat meer dan 500 belangstellenden waren we ingeschreven.
De Nederlandse opkomst was ook heel groot met meer dan 200 inschrijvingen.
Ook naar de inhoud was deze editie een bijzonder groot succes.

Twee dagen hebben de geïnteresseerden voor het onderwijs van en in het Nederlands uit Nederland en Vlaanderen doorgaans zoveel mogelijk presentaties naar eigen keus kunnen volgen. De leslokalen en auditoria van de Hogeschool Gent waren doorgaans heel goed gevuld en de presentaties werden aandachtig gevolgd en telkens op het einde van elke presentatie werden vragen gesteld en meningen uitgewisseld over het behandelde thema.

Bij aankomst kregen de deelnemers de conferentiebundel ter beschikking. De redacteurs André Mottart en Steven Vanhooren zorgden voor 360 bladzijden inhoud.
In het Woord vooraf kondigt de Voorzitter Stichting Conferenties Het Schoolvak Nederlands André Mottart de jubileumeditie – de 25ste Conferentie Het Schoolvak Nederlands aan. Ze wordt georganiseerd op 25 en 26 november 2011 in de Haagse hogeschool.

Thema van de 24ste editie in Gent was Taalbeleid in het hoger onderwijs. Stroom 7 met acht presentaties was er helemaal aan gewijd. In andere stromen kwamen aanverwante thema’s voor.

De beschrijving van de presentaties en de workshops komen voor in de conferentiebundel, maar ze kunnen ook worden geraadpleegd op de portaalsite van de Nederlandse Taalunie. Ze zijn vanaf 20 november 2010 digitaal raadpleegbaar:
http://taalunieversum.org/onderwijs/conferentie_het_schoolvak_nederlands/bundels/24/0/#

Zelf waren er weer bij. Wij hebben in twee halve dagen na de openingszitting 8 presentaties bijgewoond. De keuze uit zovele lezingen en workshops is uiteraard persoonlijk, maar zij geven toch een indruk van de conferentiebeleving al is die goeddeels subjectief.

De presentaties stellen we voor in enkele foto’s. Bij elke presentatie voegen we zo we dat zinvol achten concrete nuttige gegevens voor didactici en leraren waarmee ze op termijn wellicht nog een stukje verder raken.

Presentaties

We verwijzen naar de presentaties in de volgorde dat we ze hebben bijgewoond.

- Taal- en spraaktechnologie (TST) voor het onderwijs in en van het Nederlands

Catia Cucchiarini & Rintse van der Werf
Nederlandse Taalunie / Edia – Educatie Technologie
Contact:
ccuchiarini@taalunie.org
rintse.vanderwerf@edia.nl


Catia Cucchiarini	Rintse van der Werf

Multimediale leeromgevingen, digitale leermiddelen, virtual reality en educatieve games worden steeds belangrijker, omdat ze meer intensieve en motiverende leerervaringen kunnen bieden.

De Taalunie wil ervoor zorgen dat die interactie met virtuele leeromgevingen in het Nederlands gebeurt en niet in het Engels.

Een overzicht van de TST-basisvoorzieningen en de inzet in het onderwijs is te vinden onder http://www.notas.nl/dixit_release_pdfs/DIXIT_STEVIN_Onderwijs.pdf.

Lesmateriaal op maat is bijvoorbeeld te vinden bij ‘De Slimme Nieuwslezer’
Hij is een toepassing door Edia gebruikt om automatisch lesmateriaal te ontwikkelen van alle ruim 1200 nieuwsberichten die elke dag online worden gepubliceerd door belangrijke dagbladen. Kenmerken van de leerder zijn leidend voor het selecteren, het aanpassen of genereren van lesmateriaal. Via code NDRJFZ9LAT krijg je toegang (tot 1 januari 2011).

- Er gaan nog steeds 13 doelen in een dozijn. Werken aan professionele taalvaardigheid in de lerarenopleiding

Guido Cajot & Karen De Jonghe
Katholieke Hogeschool Limburg / Katholieke Hogeschool Leuven
Contact:
guido.cajot@khlim.be
karen.de.jonghe@khleuven.be


Karen De Jonghe	Guido Cajot

Het kernproject Een taalbeleid op maat van de lerarenopleiding binnen de Associatie K.U. Leuven (Expertisenetwerk) met 5 hogere onderwijsinstellingen speelt in op het toenemend belang van een samenhangend taalbeleid voor lerarenopleidingen.
Het oriënteert zich naast de starttaalvaardigheid en de academische taalvaardigheid krachtig op de professionele taalvaardigheid die van beginnende leraren wordt vereist zoals aangegeven in de basiscompetenties en in de publicatie Dertien doelen in een dozijn. Hierbij worden taalleerkrachten betrokken maar nog meer vakleerkrachten die het taalbeleid moeten kunnen realiseren. De 13 doelen worden geoperationaliseerd vooral de doelen die geformuleerd zijn binnen het domein ‘de leerkracht in interactie met zijn leerlingen’. Daarbij worden taalbeleidsmaterialen verzameld, beoordeeld en desgevallend zelf ontwikkeld. Indicatief voor een nieuw curriculum S.O. kan de website http://www.dertiendoelenvertaald.be worden gehanteerd. Aandacht voor leerlijnen en zeker voor taalontwikkelend lesgeven komen daarbij manifest aan de orde.

- Onderwijs op maat: taalvaardigheid in de lerarenopleiding

Geert Speltincx
Karel de Grote-Hogeschool
Contact:
geert.speltincx@kdg.be

Geert Speltincx

Een werkgroep taalbeleid heeft instrumenten ontwikkeld die de talige startcompetenties van instromers in kaart brengen. Op grond van taaltoetsing en –screening krijgen de studenten een specifiek profiel. Daaraan worden verschillende aangepaste leerroutes gekoppeld om de slaagkansen van de studenten beduidend te verhogen. Die toetsing en screening bij het begin van de studie laten toe advies te verstrekken om te versnellen, te vertragen of zich te heroriënteren. De opvolging gebeurt d.m.v. een individuele taalvolgfiche.

- Het schoolvak Nederlands (opnieuw) onderzocht.
Wat weten we uit 40 jaar onderzoek naar Nederlands in het voortgezet onderwijs?

Helge Bonset & Martine Braaksma
SLO, Enschede / Instituut lerarenopleiding Universiteit Amsterdam
Contact:
h.bonset@slo.nl
braaksma@uva.nl


Helge Bonset	Martine Braaksma

Het Schoolvak Nederlands opnieuw onderzocht, een inventarisatie van onderzoek van 1997 tot en met 2007 verscheen bij SLO in 2008. Dat boek moet bijdragen aan het dichten van de kloof tussen de wetenschap en de onderwijspraktijk. Het is bestemd voor docenten, opleiders, ontwikkelaars, onderzoekers en (taal)beleidsmakers op scholen en landelijk. Het is een praktijkgerichte rapportage van onderzoek naar het vak Nederlands met daarin wat we nu wel en niet weten over het onderwijs Nederlands. We krijgen kennis over effectieve aanpakken, kennis over wat er gebeurt in de lessen Nederlands, over de manier waarop leerlingen het vak waarnemen en over beoordelingsinstrumenten voor het vak. Het is een vervolg op en een actualisering van Het Schoolvak Nederlands onderzocht (Hoogeveen & Bonset 1998) met het onderzoek van 1969 tot 1997.
Het boek biedt een overzicht van het onderzoek in 40 jaar naar de onderdelen van het vak. De auteurs gaan in op de verschillende types onderzoek die in het boek worden onderscheiden. De belangrijkste onderzoeksresultaten komen aan de orde.

Op de website Taalunieversum van de Nederlandse Taalunie staat de online databank met de informatie, de jaarlijkse update voor het voortgezet onderwijs, samenvattingen van de onderzoeken.

De urls voor die databank zijn:
- http://taalunieversum.org/onderwijs/onderzoek
- http://digischool.kennisnet.nl/community_ne
- http://www.slo.nl

- Taalkunde in het schoolvak Nederlands: wat hebben methodes ons te bieden?

Maria van der Aalsvoort
ILS, Radboud Universiteit Nijmegen
Contact:
m.vanderaalsvoort@ils.ru.nl

Maria van der Aalsvoort

Taalkunde is meer (dan ontleden). Tot de taalkunde behoren algemeen vormende taalculturele onderwerpen als taalvariatie, taalverandering, kindertaalverwerving, geschiedenis van de taal, taal en denken, dierentaal. Over de invoering van taalkunde in het schoolvak Nederlands werd in Nederland lang en veel discussie gevoerd. Sinds 2007 kan taalkunde expliciet in het schoolexamen aan de orde komen. Taalkundelessen zijn dus mogelijk en methodes spelen daarop in. De didactica heeft het over de leerstofselectie taalkunde door schoolboekenmakers voor de tweede fase en de opvattingen over de relatie tussen het schoolvak en de vakwetenschap.

Taalkunde komt in Nederland voor in (twee) aparte taalkundemethodes en in taalvaardigheidsmethodes als beperkt keuzeonderdeel met weinig aanbod van taalkundige kennis en veel zelfwerkzaamheid en onderzoek door de leerlingen. In alle taalvaardigheidsmethodes wordt steevast over ‘taalbeschouwing’ gesproken in plaats van over ‘taalkunde’. In de beide taalkundemethodes wordt veel taalkundige kennis aangeboden – met een uitgebreide docentenhandleiding – en daarbij veel ruimte voor onderzoek en zelfwerkzaamheid door de leerlingen. Hier gaat het consequent over ‘taalkunde’.

De Rijksuniversiteit Groningen ontwikkelde voorbeeldmateriaal en wilde dat beproeven. Uitgangspunt was dat taalkunde een bijdrage levert tot de algemene ontwikkeling, maar ook aan de oriëntatie en voorbereiding op een wetenschappelijke studie in de taalkunde. De onderwerpen zijn taalsysteem, taal en evolutie, taalverwerving en meertaligheid, taal – denken – hersenen.

Taalkunde voor de tweede fase van het vwo (Hulshof, Rietmeijer & Verhagen, 2006) beoogt het voorbereidend wetenschappelijk onderwijs. Zijn uitgangspunten zijn taal als object en intellectueel uitdagende kennis en het zichtbaar maken van de studie van taal in het algemeen en die van het Nederlands in het bijzonder. De onderwerpen zijn taal en communicatie, taalvariatie, taalverwerving, pragmatiek, semantiek, grammatica.

Deelthema’s rond taalkunde worden behandeld in de taalvaardigheidsmethodes Nieuw Nederlands, Op Niveau Tweede Fase met een katern Taalbeschouwing, Talent

De Handreiking schoolexamen Nederlands havo/vwo, tweede fase SLO (Bonset, 2007) stelt dat de ontwerpers van lesmateriaal niet moeten uitgaan van de wetenschappelijke discipline, maar vanuit het maatschappelijke belang van kennis over taal en taalgebruik van leerlingen. Bonset wenst het dan ook te hebben over taalbeschouwing en taalculturele vorming eerder dan over taalkunde. Het gaat dan over thema’s als meertaligheid, taalvariatie, taalverandering en taalontwikkeling. Nieuw Nederlands richt zich in dat perspectief naar het taalgebruik, de andere methodes houden het bij de benadering van het taalsysteem.

De vraag is nu hoe docenten willen omspringen met de gegevens rond ‘taalbeschouwing’ of ‘taalkunde’ in hun onderwijspraktijk..

- Praktische taalbeschouwing of een eenduidige kennisbasis op de basisschool en in de eerste graad secundair onderwijs anno 2010

Bart Masquillier & Marleen Lippens
VVKBao / VVKSO Pedagogische begeleidingContact:
bart.masquillier@vsko.be
marleen.lippens@vsko.be


Marleen Lippens	Bart Masquillier

Voor de genoemde onderwijsniveaus zijn vanaf 2010 de eindtermen en leerplannen taalbeschouwing Nederlands vernieuwd. Beide niveaus worden inzake ontleding voortaan beter op elkaar afgestemd. Waartoe moet die kennisbasis dienen m.b.t. taalkundige en redekundige ontleding bij 10- tot 14-jarigen in Vlaanderen vanaf dit jaar? Leerlingen moeten de terminologie daarvoor kennen en kunnen hanteren bij het begrijpen, interpreteren en verwerken van de taalverschijnselen waarmee ze worden geconfronteerd.

Leerlingen hebben een groeiend inzicht nodig in de structurele aspecten van het taalsysteem om hun taalgebruik te verfijnen en correct vorm te geven. Dat inzicht kan hen ook helpen bij het beheersen van de werkwoordspelling. Leerlingen koppelen verschijnselen, termen en begrippen aan gelijkaardige fenomenen in een vreemde taal. Dat kan ook van de vreemde taal naar het Nederlands toe.

Concreet wordt die kennis toegepast bij taalbeschouwing in functie van een toenemend inzicht in de zinsstructuur, als ondersteuning bij de werkwoordspelling, in functie van de moderne vreemde talen en het inzicht in de wetmatigheden in eigen taal.

Beide pedagogische begeleiders dragen die kennisbasis en haar toepasbaarheid uit naar alle scholen van hun net in Vlaanderen. En overal worden dezelfde spraakkundige en redekundige termen geïntoduceerd en later wellicht ook consequent gebruikt.

Gelijkvormigheid en eenduidigheid in het gehanteerde termen- en begrippenapparaat vinden leraren in de Advieslijst taalbeschouwelijke termen Nederlands Vlaams Ministerie van Onderwijs en Vorming. Ze staat enkel elektronisch ter beschikking van het onderwijsveld via dit pdf-document. Informatie over de advieslijst vindt u op deze website onder de rubriek Publicaties.

- Taalkunde taalkundig getoetst

Ad van der Logt
ICLON, Universiteit Leiden
Contact: logt@iclon.leidenuniv.nl

Ad van der Logt

Hans Hulshof droeg in de special van Levende Talen Taalkunde en het schoolvak Nederlands (2010) bouwstenen aan voor een doorlopende leerlijn taalkunde in het VWO. In de methodes wordt dat wel verwerkt voor de onderbouw voor 12-15-jarigen. In de bovenbouw wordt het nog wel vergeten de opstap van beneden naar hoger te maken.

Voor het onderdeel ‘taalverwerving’ in Nieuw Nederlands 4/5 Havo komt taalverwerving aan de orde via het OVUR-model: oriëntatie, voorbereiding, uitwerking en reflectie. In de fase van de uitvoering krijgen de leerlingen twee onderzoeksopdrachten met terugkoppeling naar doelen en resultaten van de onderzoeksopdrachten in de vierde fase.

Van der Logt stelt vier didactische modellen taalkunde als variatie voor. Ze zijn ook te vinden in de genoemde special van Levende Talen. Naast het OVUR-model dat in de meeste methodes Nederlands VWO wordt gehanteerd kunnen ook gebruik worden gemaakt van Model 2: Werken vanuit verwondering en vraagstelling, Model 3: Vanuit tekst(en) werken, Model 4: Onderzoekend leren en uiteenzetting schrijven. In dit laatste model wordt met de verstrekte data een onderzoeksvraag beantwoord en een uiteenzetting geschreven met de bevindingen voor een publiek van niet-ingewijden

Taalkundig toetsen is in de ogen van de presentator een bijzonder moeilijke opdracht. De beoordeling zit al vlug in de richting van spreek- en schrijfvaardigheid. In de voorbereiding van de onderzoeksopdrachten worden de leerlingen nagenoeg niet geconfronteerd met taalkundige theorieën en concepten, wel met zakelijke teksten over taalkundige onderwerpen. En zijn docenten voldoende toegerust om opdrachten taalkundig te toetsen? Vereiste is in elk geval dat bij taalkundige toetsing leerlingen verantwoorde uitspraken moeten kunnen doen over een taalkundig onderwerp die door een deskundige docent als adequaat binnen de taalwetenschap worden beschouwd. Er moet een duidelijk onderscheid worden gemaakt tussen tekstbegripvragen, d.i. taalvaardigheid en taalkundevragen, waarbij gekeken wordt vanuit een objectieve visie op taal.

Twee voorbeelden van teksten van hoe taalkundig toetsen wél kan, worden aan de aanwezigen voorgeschoteld:
1. Wolfskinderen. Wat in het wild opgegroeide kinderen ons vertellen over het menselijk taalvermogen. Marijke J. van der Wal – Onze taal 2000-10.
2. Ter vergelijking 4 dialectteksten met de parabel van de Verloren Zoon uit Katwijk aan Zee, Land van Axel – Zeeland, Meppel – Drenthe en Utrecht. (Uit Taal in Nederland Streektaal.net ).

1. Opdrachten over het artikel Wolfskinderen:
- Beantwoord de vraag van de Berlijnse Academie van Wetenschappen vanuit de theorieën Skinner (behaviorisme), Chomsky (generatieve taalkunde) en Tomasello (cgnitieve taalkunde).
- Verzamel informatie over andere wolfskinderen en bespreek beargumenteerd de fases van taalverwerving die ze hebben doorgemaakt.

2. Opdrachten over de parabel van De verloren zoon:
- Onderzoek de verschillende varianten van de woorden ‘vader’, ‘zoon’ en ‘broer’ en breng die onder in een dialectkaart.
- Selecteer een paar zinnen die grammaticaal zeer afwijkend zijn en onderzoek die op het functionele domein van voegwoorden. Ga na welke overeenkomsten en verschillen er zijn in de bouw van bijzinnen.
- Maak een lijst van 20 woorden die je min of meer willekeurig uit de parabel in het dialect van je streek overneemt. Vraag wat de betekenis is van die woorden en check zo of iemand het dialect beheerst.

- Grammatica: waar gaat dat eigenlijk over?

Peter-Arno Coppen
Instituut voor Leraar en School; Radboud Univesiteit Nijmegen
Contact: p.a.coppen@let.ru.nl

Peter-Arno Coppen

Visie op grammatica

Ontleedoefeningen bij grammaticale ontleedtermen leveren geen rendementszekerheid en ook geen inzicht op. De methode gebaseerd op ontleedoefeningen draagt de visie uit dat grammatica uit ontleedtermen bestaat. Dat is wel problematisch.

Kerndoelen en eindtermen

De termengerichte conceptualisatie van de grammatica domineert ook in de kerndoelen en eindtermen primair en secundair onderwijs in Nederland en Vlaanderen. De invoering van de eindtermen taalbeschouwing in 2010 in Vlaanderen probeert wellicht meer structuur aan te brengen in de hoeveelheid termen.

Uitwerking van kerndoelen en eindtermen

In ‘Over de drempels met taal’ (Meyerink 2009 a) en Referentiekader taal en rekenen (Meyerink 2009 b) zit in de uitwerking rond taalbeschouwing en taalverzorging geen visie op de conceptuele organisatie van de grammatica.

Een voorzet voor een structuur van grammaticale concepten

Conceptueel gezien heeft grammatica steeds betrekking op de structuur van de taalvorm: klanken georganiseerd met klankgroepen (lettergrepen, morfemen), klankgroepen georganiseerd in woorden met woordgroepen, georganiseerd in grotere tekstuele eenheden. Het grammaticaonderwijs richt zich op de analyse van de taalvorm op niveaus: klank, woord, woordgroep (traditioneel: fonetiek/fonologie, morfologie en syntaxis) – verder context, wereld, mensen (eigen aan de semantiek).
Binnen de niveaus zijn de sleutelconcepten van de grammatica georganiseerd. De concepten zijn duidelijk te relateren aan de traditionele begrippen.
Bij didactisering is het o.m.goed bij de uitleg van een begrip rekening te houden met de achterliggende concepten.

Referentieniveaus

Een uitgewerkte conceptualisatie gecombineerd met de principes van de thinking skills-didactiek biedt mogelijkheden om referentieniveaus van grammaticale kennis op te stellen. Daarbij kan je drie niveaus van min of meer opeenvolgende groepen van activiteiten onderscheiden:
- informatie verzamelen: ervaren, herkennen, onderscheiden
- begrip bouwen: conceptualiseren, systematisch variëren, manipuleren
- productief denken: argumenten verzamelen, redeneren, probleemoplossend en creatief denken.

Leerlingen moeten bv. systematisch kunnen variëren op concepten die ze begrijpen, voordat ze daarmee kunnen redeneren. Om concepten te begrijpen, moeten ze die eerst in hun onderdelen kunnen onderscheiden en herkennen en daarvoor moeten ze ze eerst hebben ervaren.

Besluit

Grammaticaonderwijs heeft behoefte niet enkel aan legitimatie maar evenzeer aan een didactische visie en een conceptueel kader. De spreker betoogt ook dat grammaticale analyse een rommeltje vormt en als dusdanig een critical-thinking didactiek nodig heeft. Het conceptueel kader van grammatica is niet gesitueerd in maar wel verbonden met het traditionele begrippenapparaat. De bedoeling van deze presentatie was een voorzet te geven van een conceptueel kader voor de grammatica en ook een perspectief te geven op een concreet referentiekader.

Ernst en aandacht op de HSN-24 in Gent

Top

_____________________

Boekpublicatie 5 november 2010
'Naar taalkrachtige lerarenopleidingen. Bouwstenen voor taalbeleid'
red. Dorothea Van Hoyweghen - uitg. Plantyn

Presentatie van het boek op de Antwerpse boekenbeurs
op vrijdag 5 november te 13 u.

Om de grote diversiteit in startcompetenties op te vangen, moeten de lerarenopleidingen niet alleen over kijkwijzers en over geschikte screenings- en toetsingsinstrumenten beschikken. Zij moeten ook hun talige eisen expliciteren en gepaste remediëringsroutes opzetten. Efficiënte leertrajectbegeleiding of monitoraat op maat vergen een grondige analyse van de startcompetenties, maar ook van de academische en professionele taalcompetenties die de studenten op het einde van hun studieloopbaan verworven moeten hebben.

Alleen een didactiek die rekening houdt met meervoudige multiculturele en multimediale geletterdheid, biedt een afdoend antwoord op de huidige diverse instroom en op de eisen van onze maatschappij.
Professionalisering van het corps is onvermijdelijk, als de lerarenopleidingen het principe 'Teach what you preach' willen huldigen en willen overschakelen op taalontwikkelend onderwijs en op de inzet van geschikt taalondersteuningsmateriaal.

Dit boek:
- wijst op de grootste taalstruikelblokken bij beginnende studenten en op de taalnoden die docenten ervaren,
- reikt een specifiek referentiekader aan om te komen tot een kwaliteitsvol eindproduct,
- bevat praktijkvoorbeelden die aantonen hoe gelijke uitgangspunten kunnen leiden tot verschillende resultaten.

Het boek biedt een 'blended learning solution', een multimediaal pakket met oog voor parallellen en verschillen in het taalbeleid van universiteiten, hogescholen en cvo's. Bij de verschillende fasen die de universiteit, de hogeschool en het cvo doorlopen van noodzakelijke startcompetentie, over academische tot professionele taalcompetentie, dient de uitgave zich aan als de geschikte gids.

* Frank Vandenbroucke, voormalig onderwijsminister, schreef het woord vooraf: klik hier (pdf)
* Beschrijving van de inhoud: klik hier (pdf)

* Auteurs: Frans Daems, Jeroen Lievens, Nora Bogaert, Tine Van Houtven, Elke Peters, Guido Cajot, Joke Vrijders, Tom Venstermans, Lieve Verheyden, Riet Jeurissen, Elly Quanten, Hilde Van den Bossche, Carine Steverlynck, Dirk Berckmoes, Hilde Rombouts, Véronique Minnebo, Jan Loosveld, Wouter Schelfhout, Roger Van den Borre, William Vroonen, José Vandekerckhove, Ingrid Evers, Piet-Hein van de Ven, Bart Van der Leeuw, Mieke Lafleur, Johanna van der Borden, Jo Van den Hauwe, Bart Horemans, An De Moor.

***

Vrijdag 5 november om 13 uur stelden auteurs Lieve Verheyden en Riet Jeurissen op een ‘beeldrijke’ manier hun boek Naar taalkrachtige lerarenopleidingen. Bouwstenen voor taalbeleid voor op de boekenbeurs in Antwerpen.

Voor meer informatie over dit belangrijk boek zie de recensie op de pagina Publicaties

Top

______________________

Wat moet de leraar Nederlands? Congres LVVN - Utrecht, zaterdag 5 juni 2010

Congres Landelijke Vereniging van Neerlandici
Utrecht, zaterdag 5 juni, 12.30-17.00 u.

Het voortgezet onderwijs is volop in discussie. Zo verscheen in juli vorig jaar een rapport van het Sociaal Cultureel Planbureau met kritiek op het niveau van de lerarenopleidingen. Actualiteitenprogramma’s op de televisie besteden aandacht aan onderwijs, en op de opiniepagina’s van kranten verschijnen kritische beschouwingen over de staat ervan. De Landelijke Vereniging Van Neerlandici (LVVN) houdt daarom op 5 juni in Utrecht een congres over de leraar en de lessen Nederlands – in Nederland én in Vlaanderen.

De LVVN waarschuwde al eerder dat het schoolvak Nederlands dreigde te verworden tot een onsamenhangend en tot weinig of niets verplichtend pakket vaardigheidstrainingen. Het is tijd voor een discussie over de huidige stand van zaken, over de eisen die aan een leraar Nederlands gesteld worden en de mogelijkheden die hij of zij krijgt voor een adequate vakinvulling. Met andere woorden: wat moet de leraar Nederlands? Daarbij is het raadzaam om over de grenzen te kijken, en na te gaan in hoeverre de inhoud en positie van het schoolvak Nederlands in Nederland te vergelijken is met die van het schoolvak Nederlands in Vlaanderen.

De LVVN heeft een aantal sprekers uit Nederland en Vlaanderen uitgenodigd om deze problematiek vanuit Nederlands en Vlaams perspectief belichten. Vragen die de sprekers aan bod laten komen zijn:

Wat zijn in Nederland en in Vlaanderen de verschillende manieren om leraar Nederlands te worden en wat zijn de verschillen in bevoegdheid?
Welke eisen worden er gesteld aan de deskundigheid van de hedendaagse docent Nederlands in het voortgezet onderwijs? Meer concreet: voor welke taken ziet deze docent Nederlands zich gesteld?
Sluit de opleiding van de leraar Nederlands aan bij de eisen die aan haar/zijn deskundigheid worden gesteld?
Stelt het overheidsbeleid de leraar Nederlands voldoende in staat haar/zijn taak uit te oefenen?
Als er nog een eenduidig schoolvak Nederlands in het voortgezet onderwijs bestaat, is dat dan aantrekkelijk genoeg om toekomstige leraren aan te trekken?

Sprekers op het congres zijn:

Ans Buys (directeur Fontys Lerarenopleiding Tilburg en voormalig docent Nederlands),
Michel Couzijn (vakdidacticus Nederlands aan de Universiteit van Amsterdam en leraar Nederlands),
Hans van Driel (verantwoordelijk voor de invoering van de educatieve minor op de Faculteit Geesteswetenschappen aan de Universiteit van Tilburg en voormalig docent Nederlands),
André Mottart (hoogleraar Vakdidactiek aan de Universiteit Gent),
Jan T’Sas (werkzaam aan de Universiteit Antwerpen, voormalig docent Nederlands, Engels, Geschiedenis en lerarenopleider),
Marcel Van der Biest (docent Nederlands op het Heilige Maagdcollege in Dendermonde),
Ad Verbrugge (universitair hoofddocent sociale en culturele filosofie aan de Vrije Universiteit in Amsterdam en voorzitter van Beter Onderwijs Nederland).

Na afloop van de lezingen is er een paneldiscussie. Het congres wordt afgesloten met een borrel.

Het congres vindt plaats op zaterdag 5 juni in de Kanunnikenzaal, Faculty Club Helios, Achter de Dom 7a, 3512 JN Utrecht van 12.30 tot 17.00 uur. Voor LVVN-leden is deelname aan het congres gratis, niet-leden betalen EUR 10,-. Lid worden of meer informatie over het congres? Mailen naar: guido.leerdam@wolmail.nl

LVVN: in de bres voor neerlandici op de arbeidsmarkt
De Landelijke Vereniging van Neerlandici werd in mei 1987 opgericht. Belangrijkste aanleiding: de beperkte beroepsperspectieven van neerlandici. Kiezen voor het onderwijs stond in 1987 gelijk aan langdurige werkloosheid. Een groepje betrokkenen, afkomstig uit alle sectoren van de neerlandistiek, besloot dat het roer om moest.
Anno 2010 is de LVVN uitgegroeid tot informatie- en discussieplatform. Tegelijkertijd is er het een en ander veranderd in de neerlandistiek en in de positie van neerlandici op de arbeidsmarkt. Een baan buiten het onderwijs is inmiddels zo normaal geworden dat er een tekort is aan neerlandici voor de klas. Juist deze tegenovergestelde situatie ten opzichte van 1987 is mede de aanleiding voor het thema van het congres op 5 juni.
De LVVN wijdde eerder een congres aan de situatie rond het schoolvak Nederlands, namelijk in 2001. Voor meer informatie over de gelijknamige actie zie www.lvvn.nl > Zorg om het schoolvak Nederlands

www.lvvn.nl

Top

_____________________

NDN-lenteconferentie 2010

Kwaliteitszorg voor taal door leerlijnen was
het thema van de NDN-lenteconferentie op vrijdag 7 mei 2010
in de Universiteit Antwerpen

Op vrijdag 7 mei 2010 organiseerde het Netwerk Didactiek Nederlands in samenwerking met het Centrum Nascholing van de Universiteit Antwerpen (CNO) zijn jaarlijkse lenteconferentie. Dit jaar was het thema geïnspireerd door de Conferentie van Het Schoolvak Nederlands in november 2009 in Den Haag, die doorheen heel het tweedaags didactisch gebeuren het thema “doorlopende leerlijnen” had geprogrammeerd.

Dat het thema van Nederlandse inspiratie is hoeft niemand te verwonderen als je bedenkt dat “leerlijnen” voor taal en rekenen over de klassieke drempels heen in de hele onderwijswereld in Nederland blijvend aan de orde zijn. Ze zijn geïnspireerd door het Eindrapport Expertgroep Doorlopende Leerlijnen Taal en Rekenen: “Over de drempels met taal en rekenen (Hoofdrapport)” opgesteld door de commissie Heim Meyerink. Het rapport werd gepubliceerd in de lente van 2008.

In april 2010 werd in Nederland beslist dat er een versterking komt van de taallijnen in alle onderwijssectoren:
1. de Nederlandse Tweede Kamer heeft aangenomen dat op alle onderwijsniveaus Taal en Rekenen versterkt dienen te worden;
2. dat doorlopende leerlijnen en schakelniveaus bij sterkere programmering en bewaking van deze leerresultaten centraal gaan staan;
3. dat de zwaardere doelen niet slechts bij de taal- en rekenvakken worden opgevoerd, maar dat er schoolbreed steeds een integrale verantwoordelijkheid dient te gelden voor de resultaten.

De Stichting Leerplanontwikkeling (SLO) bericht over het rapport Meyerink:

Een speciaal ingestelde Expertgroep pleit voor voorgeschreven tussenniveaus voor taal en rekenen tijdens de hele schoolcarrière van leerlingen in het Nederlandse onderwijs. De Expertgroep overhandigde zijn rapport aan minister Plasterk en aan de beide staatssecretarissen Van Bijsterveldt en Dijksma van het ministerie van OCW tijdens de Panamaconferentie over rekenen en wiskunde in Noordwijkerhout.

‘Kwaliteitsimpuls onderwijs door verplichte niveaus taal en rekenen in alle schooltypen’

Consequenties voor de lerarenopleiding

De Expertgroep Doorlopende Leerlijnen Taal en Rekenen is door de bewindslieden van OCW ingesteld met de opdracht te adviseren over de vraag wat leerlingen van taal en rekenen moeten kennen en kunnen op een aantal overgangen tussen de verschillende schooltypen van primair onderwijs tot hoger beroepsonderwijs en van onderwijs naar arbeidsmarkt. ‘Wat is van belang voor alle leerlingen en wat zijn de consequenties daarvan voor de lerarenopleiding’, waren daarbij vragen van het ministerie. De opdracht is zo uitgevoerd dat er nu ‘doorlopende leerlijnen’ zijn die ervoor zorgen dat het onderwijsresultaat van de ene sector naadloos aansluit op dat van de andere. Voor de lerarenopleidingen moeten niveaus voor taal en rekenen worden gehanteerd, zowel bij de aanvang van de studie als bij de afsluiting ervan
De Stichting Leerplanontwikkeling (SLO) biedt van op haar website de gelegenheid het eindrapport en de bijhorende deelrapporten te downloaden: http://www.slo.nl/nieuws/dll/

Voor de onderscheiden niveaus brengt het rapport Meyerink een referentiekader. In feite gaat het hier niet echt over 'doorlopende leerlijnen' wél over de verschillende vereiste taalbeheersingsniveaus. Van het ene niveau naar het hogere niveau zouden doorlopende leerlijnen dienstig kunnen zijn.

Ook de Vlaamse didactici denken aan leerlijnen en we vinden die uitwerking in de toepassing in de onderwijspraxis in onze diverse onderwijsinstellingen. Denken zij ook aan de drempels tussen de verschillende onderwijsniveaus?

Vanuit het perspectief van de lerarenopleidingen voor het primair en voor het voortgezet of het secundair onderwijs heeft het NDN het concept voor zijn studiedag op 7 mei 2010 opgezet. De lerarenopleidingen hanteren zelf leerlijnen die vooral zijn opgezet vanuit een didactische invalshoek.

Het concept van de studiedag

In een inleiding vragen we ons af “Wat brengt het rapport Meyerink teweeg en hoe kijken we aan tegen het voorhanden referentiekader voor Nederlands?” (Nederland) of “Wat is een leerlijn voor Nederlands? (Vlaanderen). De Nederlandse en de Vlaamse didacticus belichtten het begrip fundamenteel. Beide inleiders reageerden op elkaars uiteenzetting en ook de conferentiedeelnemers konden daarop inhaken.

Op het einde van de voormiddag en in het begin van de namiddag kwamen er vanuit de lerarenopleidingen primair onderwijs en voortgezet of secundair onderwijs twee casussen over concrete leerlijnen in de lerarenopleiding aan de orde. De bedoeling is in verband met een bepaald aspect (spelling, vaardigheden, taalbeschouwing, literatuur….) een voorbeeld te tonen dat al helemaal gehanteerd wordt in de betreffende driejarige lerarenopleiding.

Een behoorlijk toegemeten ruimte werd voorzien voor werksessies. We hadden daarbij groepswerk voor ogen, waarbij de twee groepjes discussieerden rond (doorlopende) leerlijnen en waarover rapportering werd uitgebracht.

De inleiders zorgden met hun commentaar op het conferentiegebeuren ook voor een zinvolle afronding.

De ideeën vanuit de vier presentaties

09.30 - 11.00:
(1) Leren in het platte vlak: taalonderwijs van punten langs lijnen naar ruimte... - Nederland: inleiding Kees de Glopper (U. Groningen)

Wij zijn zo gelukkig dat Kees de Glopper ons zijn volledige presentatie in dia’s ter beschikking stelt die de geïnteresseerde lezer via een klik op zijn computerscherm kan oproepen.

De presentatie van Kees de Glopper in dia's

(2) Kwaliteitszorg voor taal door leerlijnen - Vlaanderen: inleiding Wilfried De Hert - begeleider

In Vlaanderen heerst nogal begripsverwarring: gaat het hier over groeilijnen, ontwikkellijnen of leerlijnen? Leerlijn is een didactische term die verwijst naar de opbouw van les- of leerstofonderdelen volgens bepaalde criteria. Die kunnen variëren en worden gekoppeld aan doelen. Een leerlijn kan chronologisch zijn (bv. in het vak geschiedenis), maar kan ook een traject weerspiegelen van gemakkelijk naar moeilijk, van concreet naar abstract, van vertrouwd naar niet-vertrouwd, van deel naar geheel (of omgekeerd) enz. Het begrip leerlijn wordt doorgaans genoemd m.b.t. een jaarplan of breed curriculum, maar wordt ook toegepast binnen één les. In dat geval betekent leerlijn de constructieve en logische opeenvolging van fasen en activiteiten van het onderwijsproces.

Waarvandaan komt de vraag naar leerlijnen? Vanuit het begrip longitudinaliteit (VON), vanuit de eindtermen (Entiteit Curriculum), van een publicatie van Mark Van Bavel uit 1997: Leerlijnen, hoe kom je erbij? vanuit de doorlichtingsverslagen, van het competentieleren. We denken aan onderliggende doelstellingen voor leerlingen, voor collega’s, maar ook voor de vakleraren. Vanuit het competentieleren verwijzen we naar een referentiekader voor leerlijnen: de ontwikkeling van leerlijnen, toename van de complexiteit en de vraag naar complexiteits- of beheersingsniveaus.

Vanuit een didactisch oogpunt vragen we ons af: waarom willen we aan leerlijnen werken? Wat gaan we ermee doen? Essentieel is dat het accent ligt op een niveaubepaling met evaluatie (reflectie en feedback) om een betere taalgebruiker te worden. Welk niveau heeft een leerling? Met welke criteria bepalen we dat? Hoe krijgen we de leerlingen op een hoger niveau? Wat houdt dat hoger niveau in?

We noemen enkele voorbeelden om op leerlijnen te reflecteren: de lijst grammaticale termen (An De Schrijver), tabellen taalvaardigheden eindtermen, geïntegreerd taalvaardigheidsonderwijs, adviezen om beter te leren schrijven (Projectgroep Nederlands V.O.), de literaire competentieniveaus (Theo Witte), de groeilijnen B-stroom en bso (VVKSO).

Van strategisch handelen werken we toe naar effecten. Leemtes na de opbouw van leerlijnen kunnen we bespreken. Een goede praktijk is het werken met een camera voor spreekvaardigheidsonderwijs, de evolutie van leerfuncties in kaart brengen, vertrekken vanuit adviezen om beter te leren schrijven. Werken aan leerlijnen is een dynamisch en cyclisch proces.

Voor schrijven hanteren we adviezen voor de ontwikkeling van gecompliceerd schrijven: eenvoudige schrijfprocessen, maar met moeite; eenvoudige schrijfprocessen, zonder moeite; complexe schrijfprocessen, met onvoldoende resultaat; complexe schrijfprocessen, met veel moeite; complexe schrijfprocessen, zonder veel problemen.

In 6 vragen verwijzen we naar een kijkwijzer voor leerlijnen:
1. Komen de activiteiten overeen met de leerplandoelstellingen/eindtermen?
2. Worden ze concreet verduidelijkt?
3. Is er een toenemende mate van complexiteit merkbaar?
4. Vind je integratie in de activiteiten terug?
5. Kunnen er nu afspraken worden gemaakt?
6. Is er aandacht voor competentieleren?

Een eenvoudige didactische aanpak in stappen om leerlijnen te ontwikkelen zou kunnen zijn:
Stap 1: per graad inventariseren
- Wat is de leerplandoelstelling of de eindterm?
- Wat is de activiteit/taak/opdracht?
- Welke onderdelen/vaardigheden komen aan bod?
- Welke manieren om te evalueren gebruik je?

Stap 2: samenbrengen

Stap 3: leemtes en overlappingen vinden, vragen en bedenkingen uiten

Stap 4: opvolging en verantwoordelijke afspreken en het tijdpad vastleggen.

We verwijzen hierbij ook graag naar de tekst van Wilfried De Hert “ZIN EN ONZIN VAN LEERLIJNEN - ONDERSTEUNING EN ONTWIKKELING in competentiegericht leren”

Kees de Glopper observeert, Wilfried De Hert legt uit

11.00 - 11.15: pauze

11.15 - 12.00:
(3)(3) Casus 1 - visie vanuit de lerarenopleiding primair onderwijs: Hilde Van den Bossche (KaHo St.-Lieven). Hoewel er in haar hogeschool verschillende leerlijnen worden gehanteerd, legde zij in haar uiteenzetting de nadruk op grammatica als deel van taalbeschouwing.

In de lerarenopleiding blijkt dat leerlijnen noodzakelijk kunnen voorkomen. Als problemen kunnen worden gesignaleerd dat bij de instap de studenten geen duidelijk beeld hebben van het geheel van het studietraject en dat door de flexibilisering van de studies de persoonlijke trajecten versnipperen. Dat moet voeren tot een bewuste keuze van leerinhouden met expliciet werken. Anderzijds komen kansen voor tot herhaling, uitdieping, het bouwen van bruggen bv. naar taalkundige en literaire competentie, naar beeldeducatie. Dat voert tot nauwkeurig leren kijken.

Waar werken we dan aan leerlijnen? Daarbij ontdekken en verkennen de studenten en passen het gevondene zelf toe. Dat gebeurt
1. binnen Nederlands rond denkrelaties in grammatica in de woord- en zinsleer, bij begrijpend lezen en functionele geletterdheid rond signaalwoorden, tekststructuur en tekstlogica;
2. vanuit communicatieve vaardigheden naar Nederlands en omgekeerd bij spelling, lezen, spreken en luisteren, schrijven; 3. vanuit Nederlands naar andere leergebieden als wereldoriëntatie, beeldopvoeding, pedagogische vakken.
Een greep uit de aanwezige leerlijnen: luisteren en spreken, vertellen en voorlezen; grammatica; gebruik van leesstrategieën en functionele geletterdheid; leesbevordering; communicatieve vaardigheid – didactiek Nederlands.

Aan de hand van heel gevarieerde voorbeelden toont Hilde Van den Bossche aan hoe in de didactiek en binnen een leerlijn concreet, levensecht en gevarieerd materiaal wordt gebruikt.
Zo bij woordleer: de intuïtief ontbrekende woorden in een tekst noteren en dan opzoeken over welke soort woorden het gaat. Zo de moeilijkheid om de denkrelatie van tijd, reden, tegenstelling, aaneenschakeling binnen een tekstje te benoemen.

Ze luisteren aandachtig

12.00 - 13.30: lunch

13.30 - 14.15:
(4) Casus 2 - visie van de lerarenopleiding 1e cyclus S.O.: Nathalie Peeters (Prov. Hogeschool Limburg). Zij presenteerde in een coherente systematiek de leerlijn literatuur in haar lerarenopleiding.

De leerlijn literatuur voor studenten met als keuzevak Nederlands wordt opgezet met doelstellingen vertrekkende van een eerste over een tweede en een derde studiejaar lerarenopleiding. Struikelblokken en ook de evaluatie worden bij de voorstelling betrokken. De studentenpopulatie vormt een heel heterogene groep vanuit ASO, TSO en BSO-opleidingen en met een heel verschillende algemene ontwikkeling. De opbouw van de leerlijn omvat een stijgende complexiteit, moeilijkheidsgraad, integratie en afstand. Transfer wordt beoogd en ook competentiegerichtheid. Door het opzetten van een leerlijn komt er enerzijds voor de studenten transparantie van de leerstof, zelfverantwoordelijkheid voor het eigen leerproces, actief leren en anderzijds voor de docenten een continuïteit van de leerinhouden, een afstemming van inhouden en werkvormen en integratie in de vakdidactiek.

Voor het 1e jaar ervaren we een heterogeniteit van leesvaardigheden, leeservaring en leesmotivatie. Vertrekkend vanuit de literaire competentieniveaus 1 tot 3 van Theo Witte is er een heel beperkte competentie belevend lezen, een beperkte competentie herkennend lezen en een enigszins beperkte competentie reflecterend lezen. Dat heeft zijn invloed op de tekstkeuze: de leeslijst krijgt een stijgende moeilijkheidsgraad, werkvormen als afstandleren komen aan de orde en de evaluatie speelt bij het doorlopen van de leerlijn een permanente rol.

Als vertrekpunt wordt een reader met tien tekstfragmenten gehanteerd. Die moeten individueel van makkelijk naar moeilijk worden geschikt en de boekkeuze berust op basis van die fragmenten. Duidelijk is dat hierbij aansluiting wordt gezocht bij de leeservaring en de voorkennis van de studenten.

Als voorgaand leermoment wordt een klassikale analyse uitgevoerd van een kortverhaal met daarbij een bespreking van de literaire termen. Dat wordt gekoppeld aan leesbevordering en aan het leren vormen van een waardeoordeel. De studenten leren een literaire tekst analyseren en interpreteren. Ze leren een verslag uitbrengen over hun leeservaring. O.m. kenmerkend hierbij is de samenwerking met medestudenten en de begeleiding van de vakdocent ter ondersteuning van het denkproces. Feedback tijdens de presentatie voor de medestudenten wordt voorzien.

In een volgend leermoment wordt een roman gelezen. In groep analyseren en bespreken de studenten een bepaald aspect. Dat gebeurt in complementair groepswerk. In een leeskring wordt aan gedeelde betekenistoekenning gedaan. Hier is geïntegreerd werken aan de orde.

Voor het 2e jaar komen als voorgaand leermoment aan de beurt: de jeugdliteratuur behandeld in jaar 1, strips, film en toneel voor jongeren, een jeugdboek vergelijken met een film. Voor de studenten zijn de doelstellingen: een leesverslag en een literaire analyse kunnen maken, boeken kunnen beoordelen en kiezen in functie van een doelgroep, zich kunnen informeren over het thema in het gekozen boek, jeugdboeken actief en creatief kunnen verwerken; ook de integratie van beeldtaal komt daarbij aan de orde, gesprekken kunnen leiden over leeservaringen en leesbeleving en inductief de kenmerken kunnen verzamelen van het gekozen beeldgenre. Zij krijgen als opdracht een leesbevorderingstraject uit te voeren in het secundair onderwijs. Karakteristiek bij dat alles is dat de activerende werkvormen worden aangeleerd tijdens didactische ateliers, dat jeugdboeken worden geselecteerd na een enquête bij leerlingen, dat jeugdliteratuur en vakdidactiek worden geïntegreerd en dat er samenwerking is met medestudenten. Als voorbeeld van het resultaat van het project leesbevordering werd het jeugdboek Liever Chatten van Ellen de Wachter voorgesteld.

In een volgend leermoment komt de analyse van het resultaat van de medestudenten en het bezorgen van feedback aan de medestudenten.

In het 3e jaar worden in een voorgaand leermoment het didactisch aspect van literaire competentie behandeld, de leesbevordering bij jongeren en de leeservaringen bij jongeren. Wat moeten de studenten kunnen? Geschikte boeken kiezen voor een bepaald publiek, en niet-lezers motiveren om een boek te lezen. Daarbij sluit de opdracht aan: een les geven met als hoofddoelstelling een beroepsklas te motiveren een boek te lezen. Kenmerkend in dit jaar is de boekkeuze, de werkvormen en de doelstellingen naar keuze. Verder worden literaire competentie, vakdidactiek en leesbevordering geïntegreerd. Bij de individuele opdracht geeft de vakdocent ondersteuning op aanvraag. De student krijgt feedback zowel van de leerkracht secundair onderwijs als van zijn vakdocent. Als voorbeeld wordt hier het jeugdboek voor 14-jarigen Topmodel van Marian Hoefnagel voorgesteld voor een 4e klas haartooi met als doelstelling de leesmotivatie te stimuleren.

In een volgend leermoment komt de projectstage in de provinciale jeugdbibliotheek. Er worden werkvormen ontwikkeld voor klassen leerlingen die er op bezoek komen.

De leerlijn literatuur creëert mogelijkheden:
- niet-lezers worden lezers vanuit een stijgende moeilijkheidsgraad en complexiteit
- literatuur wordt interessant voor niet-lezers via de integratie van vaardigheden
- studenten worden leerkrachten door o.m. de transfer van het leertraject naar het secundair onderwijs
- samenwerking tussen vakdocenten wordt geïmpliceerd

14.15 - 15.30:
(5) Werkgroepen met opdrachten en rapportering aansluitend bij de beide casussen

Hilde Van den Bossche en André Mottart

Dagvoorzitter was André Mottart (Universiteit Gent)

Wat inlees-lectuur voor zich oriënterende deelnemers: zie hieronder

_________________________________________________________________________________________________

Omhoog

Wat inlees-lectuur voor zich oriënterende deelnemers van de Antwerpse Lenteconferentie van 7 mei
die relevant zou kunnen zijn

Wij denken aan:

[ 1].
Expertgroep Doorlopende Leerlijnen:
"Over de drempels met Taal en Rekenen"; SLO, Enschede 2008.
Het deelrapport Taalvaardigheid.

[2 ].
"Een recept voor taal. Het ontwikkelen van een leerlijn Nederlands in het MBO",
door Nynke Jansma, Ella van Kleunen, Els Leenders. SLO, Enschede maart 2009.

[ 3].
"Doorlopende lerlijnen voor Taal in het onderwijs. Gesprekken met tien experts",
door Helge Bonset en Martien de Boer.
SLO, Enschede 2008; reeks Studie en Onderzoek nr. 42.

[4 ].
"Talige startcompetenties voor het Hoger Onderwijs", het SLO-rapport-in-concept van Bonset en co.
Met een aanbiedingsbrief van Wilma van der Westen, voorzitter Nederlands/Vlaams Platform Taalbeleid Hoger Onderwijs,
In feite is het SLO-rapport het resultaat van een verzoek om ontwikkelingswerk, dat Van der Westen als bestuurslid van Levende Talen bij SLO indiende.

[5 ].
"De koppeling van centrale examens Nederlands aan referentieniveaus. Verslag van een onderzoek",
door Helge Bonset, Theun Meestringa, Hans de Vries.
SLO Enschede 2008; reeks Studie en Onderzoek nr. 43.
Het betreft het maken van een vergelijking volgens het Europees Referentiekader.[ERK].

[ 6]
Een zeer recent uitvloeisel daarvan rapporteert Meestringa in Levende Talen magazine 97/2 van maart 2010:
"Een 'ERK' voor Nederlands" waarin voor twee experimenterende scholen wordt beschreven hoe de ERK-beoordelingsgrids als basis kunnen dienen voor een doorlopende leerlijn, ook op scholen die het vak Nederlands volledig integreren in andere vakken.

[7]
Aan de slag met ‘Over de drempels met taal en rekenen’ Mignon van Hasselt & Marijke Bakker in Levende Talen magazin 96/2 van maart 2009:
‘Het rapport Over de drempels met taal en rekenen geeft meer duidelijkheid over wat er van leerlingen verwacht mag worden op het gebied van taal- en rekenvaardigheid. Maar hoe geef je hier concreet invulling aan?’

[ 8]
... en denk ook aan het verslagboek met de relevante presentaties op de 23e HSN-Conferentie 13-14 november 2009 in Den Haag.

[9]
Referentiekader ontwikkelingsdoelen taalvaardigheid anderstalige nieuwkomers secundair onderwijs (ROTAN SECUNDAIR) http://cteno.be/nav=3,2,0 - websitepublicatie van het Centrum voor Taal NT² en Onderwijs (K.U. Leuven).

- Doorlopende leerlijnen taal en rekenen - http://www.taalenrekenen.nl/
- http://www.slo.nl/downloads/2009/referentiekader-taal-en-rekenen-referentieniveaus.pdf
- http://www.slo.nl/organisatie/recentepublicaties/
- http://www.levendetalen.nl

_________________________________________________________________________________________________

Top

Colloquium: Verkavelingsvlaams 29 april 2010

Belgisch-Nederlands in het spanningsveld tussen Verkavelingsvlaams en standaardtaal

Op donderdag 29 april organiseerden de KANTL en de UCL een colloquium over Belgisch-Nederlands in het spanningsveld tussen Verkavelingsvlaams en standaardtaal. Het colloquium bracht diverse specialisten bij elkaar, met als doel
1. de status quaestionis van de problematiek op te maken en
2. de verschillende standpunten met elkaar te confronteren, met name van de sociolinguïstiek, lexicografie, grammatica, historische taalkunde, media en buitenlandse neerlandistiek.

Het colloquium biedt een wetenschappelijke benadering van de situatie van het Nederlands in België, met waar nodig een taalpolitieke invalshoek, en het perspectief van de ‘taalzorg’.

Het verslag van uw webmaster van het colloquium vindt u hier

Datum: donderdag 29 april 2010

Aanvangsuur: 9.45 uur

Locatie: Academiegebouw, Koningstraat 18, 9000 Gent

Organisatie: Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde en de Université Catholique de Louvain

Duocolloquium: de Universiteit Antwerpen wijdt een tweedaagse aan hetzelfde thema in het najaar
(ma 18 en di 19 okt 2010, Hof van Liere).
Voor nadere informatie hierover: zie http://demankeusurpator.wordpress.com

Top

__________________

De Conferentie van Het Schoolvak Nederlands (HSN) 23 -
Den Haag 13-14 november 2009

Locatie De Haagse Hogeschool, Johanna Westerdijkplein 75,
Den Haag (direct achter NS-station Den Haag HS)

Informatie: www.hetschoolvaknederlands.org

HSN 23

Centraal thema: Doorlopende Leerlijnen Taal

De HSN-conferenties zijn het resultaat van een nauwe samenwerking tussen Nederlandse
en Vlaamse verenigingen van leraren, docenten en didactici Nederlands en aanverwante
vakken. Zij vormen een onmisbaar forum voor degenen die zich bij de ontwikkelingen in dit vak
betrokken voelen.
Het Schoolvak Nederlands 23 beoogt alle leeromgevingen aan bod te laten komen waarin Nederlands onderwezenwordt: van basisschool via voortgezet / secundair onderwijs en middelbaar beroepsonderwijs,
tot hogeschool / universiteit en lerarenopleiding.
Veel presentaties zijn praktijkgericht en innoverend. Naast opleiders en onderzoekers
krijgen zo veel mogelijk leerkrachten het woord.

Echo van de tweedaagse conferentie

De 23ste HSN-Conferentie is naar ons gevoelen een groot succes geworden. Ze greep plaats op een bijzonder geschikte heel aangename locatie. De Haagse Hogeschool is een modern en luchtig gebouw met een ruime toegangshal. De auditoria en lokalen waren voldoende groot en goed uitgerust.

Vooral vrijdag 13 november 2009 kende een grote toeloop van didactici, begeleiders, auteurs van schoolboeken, onderwijsverantwoordelijken in de hogere instituten enz. Ook uit Vlaanderen kwamen heel wat belangstellenden naar de conferentie.

De presentaties waren doorgaans op een goed niveau en meestal voor de aanwezigen aangenaam en nuttig dankzij de onverdroten inzet van de presentatoren. Meestal kon je er wat nieuws opsteken, om mee naar huis te nemen en eens in de eigen onderwijspraxis uit te testen. Jammer dat een paar interessante sessies door verhindering van de presentatoren moesten worden afgelast.

Veelvuldig waren de informele contacten van Nederlanders en Vlamingen onder elkaar bij een kopje koffie of thee of bij een glaasje of een hapje. De hal van de hogeschool zoemde bij tijden van het geroezemoes van de talrijke aanwezigen.
Ook de uitgeverijen hadden er hun plek gevonden en konden rekenen op heel wat belangstelling.

Daarbij was de conferentiebundel uitstekend verzorgd met abstracts die een idee gaven van wat in de presentaties werd aangereikt.

En al die didactici Nederlands spraken de hele tijd een keurig spontaan Standaardnederlands van degelijk niveau ook tijdens de informele contacten tussen de sessies door en tijdens de lunchpauzes. Iedereen vond het fijn met collega's van gedachten te wisselen op een voor elkaar zo vertrouwd terrein. De vriendschapsbanden werden uitgebreid of stevig bevestigd.

Met een groot gevoel van voldoening hebben we zaterdagnamiddag weer de trein genomen naar huis. Er wordt uitgekeken naar een passende locatie voor de HSN-24 in 2010 in Vlaanderen.

G.D.

Verslag van de conferentie in de Nieuwsbrief november 2009 van de Community Nederlands

HSN 23 in Den Haag

Er waren heel veel docenten Nederlands aanwezig op vrijdag 13 en zaterdag 14 november in de Haagse hogeschool. De openingslezing van de schrijver Kees ’t Hart had als thema: het beeld van de leraar in de literatuur. Daar word je niet vrolijker van. In de literatuur overheerst over de leraar een mythe van impotentie en machteloosheid … Maar: de spreker vermeldde dat hij goede herinneringen heeft aan zijn leraar Nederlands en aan de periode dat hijzelf leraar Nederlands was. Hij is al jaren van plan een roman over de leraar te gaan schrijven: ik kijk ernaar uit …

In het drieluik van subplenaire lezingen hield Frans Schouwenburg van Kennisnet een presentatie over Nederlands als mediawijzer. Hij betoogde, dat het vak Nederlands een leidende, - in plaats van een volgende of zelfs afhoudende -, rol moet spelen in de school, wanneer het gaat om het omgaan met nieuwe media en nieuwe vormen van communicatie. Hij gaf allerlei voorbeelden in zijn spectaculaire presentatie, zoals: moeten we leerlingen nog leren een sollicitatiebrief te schrijven? Werkgevers zoeken hun personeel op Linkedln … We moeten de leerlingen leren een fatsoenlijk profiel op te bouwen op internet! De aanwezigen waren het allemaal hartgrondig met de spreker eens, maar je weet natuurlijk niet hoe dat zit bij de niet-aanwezigen … De presentatie is te bekijken en te downloaden op: http://www.slideshare.net/allfrans/nederlands-en-nieuwe-media.

De workshops die ik bijgewoond heb, waren voor mij aanleiding om de informatie op de webpagina’s van de vakcommunity aan te passen en bij te werken.

- Bij nuttige internetadressen vind je nieuwe informatie over de beroemde website Literatuurgeschiedenis.nl. Deze website is nu helemaal klaar en biedt een geschiedenis van de hele Nederlandse literatuur van ‘Hebban olla vogala’ tot Tirza. De site werkt nu ook samen met Teleac/School TV. Er is een serie van vier films gemaakt bij de 19e eeuw: www.schooltv.nl/literatuurgeschiedenis_docent

- De pagina Onderzoek Nederlands is ook aangepast. Test jezelf met de kwisvragen, dan kun je zien wat je eigenlijk weet van onderzoeken naar het schoolvak Nederlands tijdens de workshop van Martine Braaksma en Helge Bonset waren deze kwisvragen aanleiding tot zeer levendige discussies over het vak Nederlands.

- Ook de voorpagina van de vakcommunity is aangepast: daar staat nu een link naar het weblog van de Taalprof. Zijn presentatie op de HSN, op vrijdagmiddag van 17.00 – 18.00, was zeer inspirerend en gaf ons veel stof tot nadenken: “Grammaticalessen zijn niet bedoeld om goed en fout te onderscheiden.” De presentatie is te downloaden op Taalprof klapt uit Schoolvak Nederlands.

Willy Weijdema, communitymanager vakcommunity Nederlands - Kennisnet

Fotoreportage HSN 23


Grote toeloop in de Conferentiehal	Gezellige drukte tijdens de koffiepauze

Frans Schouwenburg over Nederlands in de nieuwe media	Matthias Lefebvre: jongeren bewust maken van taalvariatie

Joke Vrijders over taalbeleid in de Gentse Arteveldehogeschool	Edith Alladin, docente Voortraject meertalige studenten, over taalontwikkelend lesgeven

Michel Couzijn over onderzoekend leren	Wilma van der Westen over talige startcompetenties

Mia Dehaes en Kim Willems over taalbeleid in de lerarenopleiding Groep T Leuven	Opletten tijdens de uiteenzetting over taalvariatie

Niels Bakker introduceerde de digitale literatuur	Mieke Lafleur en Johanna van der Borden met groepswerk over de Kennisbasis Nederlands

Groepswerk rond de Kennisbasis Nederlands	Groepswerk met o.m. Theun Meestringa en Bart van der Leeuw (rechts)

Groepswerk met o.m. Frans Zwitserlood en René van de Kraats (achteraan)	Nog een groepje rond de Kennisbasis Nederlands

Groepswerk vanaf de bodem	Guido De Becker en Johan Van Iseghem in gesprek
Foto's Ghislain Duchâteau

Programma van vrijdag 13 november

10.00 u. Opening
met o.a.
Kees ’t Hart (De revue, Het mooiste leven, De keizer en de astroloog enz.)
Kees de Glopper Leren in het platte vlak

11.35 u. Drieluik
1) Folkert Kuiken Doorlopend Taalbeleid
2) Panel: Annemie Leysen, Helma van Lierop, Theo Witte
en Edward van de Vendel Jongerenliteratuur voor de lijst
3) Frans Schouwenburg Nederlands als mediawijzer
12.30 u. Lunch
13.30 u.–18.00 u. Parallelle sessies
18.00 u. Borrel

Basisonderwijs	Taalonderwijs van 12-18
» Lieve Verheyden NT2-leerlingen en schriftelijke vertellingen » Hieke van Til& Mirjam Zaat Kinderen bespreken hun eigen teksten » Anita Oosterloo& Harry Paus Referentieniveau Nederlandse taal voor het primair onderwijs » Betsy Ooms & Martine van de Lagemaat Lezen blijft voorgaan	» Sieneke de Rooij Creatief schrijven van 12-18 » Anne Marie van der Meer & Ellen Koemans Taalsgrift: wei make cheen vaute! » Helge Bonset & Martine Braaksma Het schoolvak Nederlands (opnieuw) onderzocht » Suzanne van Norden & Marc van Balen Timmeren en taal; Taalgericht vakonderwijs in vmbo
Beroepsgericht Secundair onderwijs	Lerarenopleiding basisonderwijs
» Tiba Bolle Wie is verantwoordelijk voor het Nederlands van de mbo leerling? » Annelies Kappers & Christa Beckers Taal als instrument in de stage (documentaire) » Bert de Vos Doorlopende leerlijnen taal: ervaringen van scholen » Marijke van Huijstee & Jacqueline van der Zee Taalcoaching in de praktijk	» Martinette Strik & Conny Boendermaker Studenten helpen zwakke lezers » Werner Schrauwen Taalbeleid: meer dan 13 doelen » Marjan De Ridder, Elynn Oosterlinck& Kirsten De Clercq Taalspel als grondslag van communicatie » Thijske Verdaasdonk Woordenschatonderzoek in het afstudeertraject
Hoger Onderwijs	Literatuur
» Wilma van der Westen & Jona Hebbrecht Drie jaar Platform Taalbeleid Hoger Onderwijs » Joke Vrijders Screening en begeleiding van studenten » Edith Alladin Taalontwikkelend Lesgeven: introductie en workshop	» Harry Poppelier Lezen in het vmbo » Hubert Slings & Frank van Dixhoorn Literatuurgeschiedenis op maat » An Stessens & Fieke van der Gucht Door de boeken het bos. Bronnen en boeken voor alle lezersprofielen » Jan Cumps Strips: een genegeerde kunst?
Taal- en Letterkunde	Nederlands als tweede taal
» Judith Nobels & Tanja Simons Brieven als buit; op zoek naar ons taalverleden in 17e en 18e eeuwse brieven » Marijke Meijer Drees & Ivo Nieuwenhuis De macht van satire » Jannemieke v.d. Gein Grammaticale scholingsniveaus in het secondair onderwijs » Peter-Arno Coppen Actief grammaticaal denken	» Merel Borgesius Certificeren; competentieprofiel NT2-docent » Ann Devos Eerste opvang nieuwkomers en de periode daarna » Hellmuth van Berlo NVT – NT2: één pot nat? » Pauline Vis Vreemde taal leren met behulp van gebaren
En verder nog:
» Michel Couzijn & Pauline Wenderich Beroepsstandaarden en register in het talenonderwijs » Tom van der Geugten Functioneel gebruik van werkwoordstijden in educatieve teksten over het verleden » Ingrid Evers Taal en diversiteit; aan de slag met opleidingsmaterialen » Matthias Lefebvre Jongeren warm maken voor taalvariatie

Top

___________________

Presentatie Kennisplatform Taalontwikkelende Leraar
Utrecht vrijdag 11 december 2009

Beste collega,

De afgelopen 3 jaar heeft LEONED materiaal ontwikkeld ten behoeve van de kwaliteitsverbetering van lerarenopleidingen op het gebied van taalgericht (vak)onderwijs. In die periode heb je interesse getoond in het werk van LEONED, onder meer door het bijwonen van een LEONED-studiedag. Het project loopt tegen zijn einde en we nodigen je van harte uit voor het bijwonen van de feestelijke presentatie van de resultaten.

Op vrijdag 11 december 2009 gaat het kennisplatform taalontwikkelende (vak)leraar officieel de lucht in. Dit gebeurt tijdens een feestelijke presentatie in In de Driehoek, Willemsplantsoen 1c te Utrecht (5 minuten lopen van het CS) van 15.00 tot 17.00 uur. Opleiders en studenten vanuit verschillende vakgebieden en sectoren zullen hun eerste reactie geven op het kennisplatform. Je kunt je voor deze presentatie aanmelden bij Gijs Verbeek: gijs.verbeek@hu.nl, tel. 030-2547148. Vermeld a.u.b. je naam, organisatie en functie.

Programma:
• 15.00: opening
• 15.10: presentatie van het digitaal kennisplatform taalontwikkelende vakleraar
• 15.45: reactie vanuit het management: bruikbaarheid voor de opleidingen
• 16.00: reactie door een student: bruikbaarheid bij het studeren
• 16.15: reactie door een docent: bruikbaarheid voor de opleider
• 16.30: aanbieding van de begeleidende brochure
• 16.40: napraten met borrel
• 17.00: sluiting

Bart van der Leeuw, coördinator LEONED

Top

__________________

Elke vogeltje zingt zoals het gebekt is.
Taaluniedebat in Brussel over taalvariatie dinsdag 27 oktober 2009

Locatie: Flageygebouw - Elsene Brussel

Je moet niet koel doen met je bling bling
Kuj'gien dag zeg'n?
8UV
Hun hebben de wereldcup gewonnen

Het is allemaal Nederlands. Maar moeten we alles zomaar toelaten? Mag een televisieomroeper streektaal spreken? Moeten leraren het sms'en bestrijden of juist aanmoedigen?

Dat en nog veel meer is onderwerp van het Taaluniedebat 2009. Iedereen die geïnteresseerd is, jong en oud kan meedebatteren.
Hebt u een stelling die u wilt verdedigen?
Geef die dan door bij uw aanmelding.
We zien ernaar uit u te begroeten,

Linde van den Bosch
algemeen secretaris
Nederlandse Taalunie
tel: + 31 70 346 95 48
e-mail: info@taalunie.org
www.taalunieversum.org

Datum: 27 oktober 2009
Lunch: 12.00 uur - 12.45 uur
Debat: 13.00 uur - 14.45 uur
Plaats: Flageygebouw in Brussel
Debatleider: Terry Verbiest
Gasten: onder anderen Jos Swanenberg, Wim Daniëls, Sjaak Kroon, Jan Jansen
en Jacomine Nortier

Het debat vindt plaats tijdens het taalsymposium van de VRT (aanvang 10.00 uur -
slot 16.00 uur).

Wie komt, kan ook deelnemen aan de rest van het programma en is van harte uitgenodigd voor de receptie na afloop.

Top

_______________________

Symposium 'Standaardtalen in beweging' Universiteit Leiden 19-21 augustus 2009

Standaardisatie en destandaardisatie in Nederland, Vlaanderen en Zuid-Afrika
Universiteit Leiden, 19-21 augustus 2009
Organisatoren: Marijke van der Wal en Eep Francken

*Thema van het congres*

Op het symposium "Standaardtalen in beweging" staan drie invalshoeken centraal:
- het standaardisatieproces in het verleden,
- de-standaardisatie in de 21ste eeuw,
- de huidige en toekomstige positie van het Afrikaans en het Nederlands.

*Het standaardisatieproces in het verleden*

Zowel het Afrikaans als het Nederlands hebben een lang standaardisatieproces doorgemaakt, maar wel met enkele eeuwen verschil in tijd, plaats en context. Voor het Nederlands begon de ontwikkeling naar een standaardtaal in de
tweede helft van de zestiende eeuw, voor het Afrikaans aan het eind van de negentiende eeuw. Een interessante, niet eerder zo gestelde vraag is in hoeverre de Nederlandse en Afrikaanse standaardisatieprocessen parallellen dan wel verschillen vertonen. Wat is de invloed van een toch zeer verschillende context?

*De-standaardisatie in de 21ste eeuw*

Aan het begin van de 21ste eeuw trekken in beide taalgebieden variaties binnen de standaardtaal de aandacht. Luidt
die variatie een begin van destandaardisatie in zoals sommige taalkundigen menen of ontwikkelen die varianten zich tot geaccepteerde standaardtaal? Zijn er overeenkomsten of juist verschillen op dit punt tussen het Nederlands en het Afrikaans?

*De huidige en toekomstige positie van het Afrikaans en het Nederlands*

De positie van het Afrikaans als een van de twee officiële talen is na de Apartheid ingeruild voor een plaats naast tien andere, officieel gelijk-berechtigde talen, waarvan er een, het Engels, sterker is. In hoeverre kan deze positieverandering worden vergeleken met de toekomstige plaats van het Nederlands te midden van andere Europese talen in een zich
verenigend Europa?

*Sprekers*

Sprekers zullen zijn: Hans den Besten (Universiteit van Amsterdam en Universiteit Stellenbosch), Cor van Bree (em. Universiteit Leiden), Jac Conradie (University of Johannesburg), Ana Deumert (University of Cape Town), Frans Hinskens (Meertens Instituut en Vrije Universiteit, Amsterdam), Joop van der Horst (KU Leuven), Jacques Van Keymeulen (Universiteit Gent), Ernst Kotzé (em. en navorsingsgenoot Nelson Mandela Metropolitan University, Port Elizabeth), Jan Noordegraaf (Vrije Universiteit, Amsterdam), Stanislaw Prldota (Universiteit Wroclaw), Gijsbert Rutten (Universiteit Leiden),
Gerald Stell (Vrije Universiteit, Brussel), Reinhild Vandekerckhove (Universiteit Antwerpen), Rik Vosters (Vrije Universiteit, Brussel), Marijke van der Wal (Universiteit Leiden), Vic Webb (keynote speaker, Universiteit van Pretoria).

*Praktische informatie*

De kosten voor het symposium bedragen € 35,- (incl. congresmateriaal, koffie en thee). Voor studenten (met vermelding van collegekaartnummer) is de bijdrage € 20,-.
Nadere informatie over het symposium bij de organisatoren:
Marijke van der Wal (m.j.van.der.wal@hum.leidenuniv.nl) en
Eep Francken (a.a.p.francken@hum.leidenuniv.nl).

Zie ook:
http://www.hum.leidenuniv.nl/nederlands/symposium-standaardtalen-in-beweging.jsp

Aanmelding voor deelname aan het symposium is mogelijk met formulier in bijlage, dat gestuurd kan worden aan:
Eep Francken (a.a.p.francken@hum.leidenuniv.nl)

(Meegedeeld)

Top

____________________

Taalactiedag lerarenopleidingen gericht op taalbeleid Nederlands

Taalactiedag op vrijdag 15 mei 2009 Stadscampus Universiteit Antwerpen

De taalactiedag is bedoeld voor alle lerarenopleiders in Vlaanderen en beslist niet enkel voor de lerarenopleiders Nederlands. Integendeel het taalbeleid in de lerarenopleidingen strekt zich uit in de breedte naar de lerarenopleiders die andere vakken geven dan Nederlands.

Alle informatie staat op de website speciaal geconstrueerd voor de Taalactiedag:

http://www.taalactiedag.be

Programma

8.30 - 9.00	Onthaal
9.00 - 9.45	Verwelkoming Walter Nonneman, voorzitter Expertisenetwerk Lerarenopleidingen Antwerpen Taalbeleid in het onderwijs. Waar staan we nu in Vlaanderen? Geert Schelstraete, adjunct-kabinetschef onderwijs, Vlaams Ministerie van Werk, Onderwijs en Vorming Taalbeleid in de lerarenopleiding. Waar staan we nu in de lerarenopleidingen en welke uitdagingen liggen voor ons? Frans Daems, professor emeritus, Universiteit Antwerpen
9.45 - 11.00	Taalbeleid voeren Parallelsessie 1	Taalvaardig in, door en uit de lerarenopleiding Parallelsessie 1	Aspirant-leerkracht wordt talige leerkracht Parallelsessie 1 \| Parallelsessie 2
11.00 - 11.30	Koffiepauze
11.30 - 12.30	Taalbeleid voeren Parallelsessie 2	Taalvaardig in, door en uit de lerarenopleiding Parallelsessie 2 \| Parallelsessie 3	Aspirant-leerkracht wordt talige leerkracht Parallelsessie 3
12.30 - 13.20	Lunch
13.20 - 14.50	Taalbeleid voeren Parallelsessie 3	Taalvaardig in, door en uit de lerarenopleiding Parallelsessie 4 \| Parallelsessie 5	Aspirant-leerkracht wordt talige leerkracht Parallelsessie 4
14.50 - 15.10	Koffiepauze
15.10 - 16.30	Taalbeleid voeren Parallelsessie 4 \| Parallelsessie 5	Taalvaardig in, door en uit de lerarenopleiding Parallelsessie 6	Aspirant-leerkracht wordt talige leerkracht Parallelsessie 5
16.30 - 17.00	Plenaire afsluiting De lat hoog gelegd. Hoe bereiden lerarenopleidingen (zich) voor op de sprong? Conversatie met Frank Vandenbroucke, Minister van Onderwijs

Thema:Taalbeleid voeren

9.45 – 11.00

11.30 – 12.30

13.20 – 14.50

15.10 – 16.30

Parallelsessie 1
Taalbeleid in de lerarenopleiding: van mooie principes naar concrete acties.
Kris Van Den Branden, directeur, Centrum voor Taal en Onderwijs, KULeuven

Rendeert het talenbeleid op school? De inspectie spreekt klare taal.
Kristien Arnouts, inspecteur-generaal secundair onderwijs, Onderwijsinspectie Vlaanderen
William Vroonen, inspecteur secundair onderwijs – vakgroep talen, Onderwijsinspectie Vlaanderen

Parallelsessie 2
Taalbeleid in het secundair onderwijs: uitdaging of verloren zaak?
Lutgard Neels, vakbegeleider biologie en gelijke onderwijskansen, pedagogische begeleiding van het bisdom Antwerpen
Wilfried De Hert, schoolbegeleider en vakbegeleider Nederlands, pedagogische begeleiding van het bisdom Antwerpen
Sabine Voet, leerkracht en GOK-coördinator, Sint-Lodewijk Antwerpen

Parallelsessie 3
Taalcompetenties als gedeelde zorg in de lerarenopleiding.
Riet Jeurissen, hoofdlector Nederlands en voorzitter van vakgroep Nederlands,
Xios Hogeschool Limburg.
Elly Quanten, opleidingshoofd en lector wetenschappen, Xios Hogeschool Limburg

De daad bij het woord - Taalondersteuning in de Arteveldehogeschool.
Joke Vrijders, verantwoordelijke taalondersteuning, Arteveldehogeschool
Tamara Bollaert, lector bachelor in het secundair onderwijs, Arteveldehogeschool

Parallelsessie 4
Eerste- en tweedegraadslerarenopleidingen
samen naar de Taalwerkplaats.
Anne Kerkhoff, Associate lector, Fontys Lerarenopleiding Tilburg

Een taalbeleid in de steigers voor, tijdens en na de lerarenopleiding Lager Onderwijs van KHLim.
Guido Cajot, lector Nederlands, KHLim-lerarenopleiding
Veerle Schuyten, lector Nederlands, KHLim-lerarenopleiding

Parallelsessie 5
Curriculumanalyse met een taalbril.
Bart Van der Leeuw, docent, Fontys Pabo Den Bosch
Nanke Dokter, Docent, Fontys Pabo Den Bosch

Taalvaardig in, door en uit de lerarenopleiding

9.45 – 11.00

11.30 – 12.30

13.20 – 14.50

15.10 – 16.30

Parallelsessie 1
Academische taalvaardigheid van eerstejaarsstudenten.
Waar knelt het schoentje en wat doen we er aan?
Lieve De Wachter, docente Academisch Nederlands en Taalbeheersing, Interfacultair Instituut voor Levende Talen, KULeuven

Taalontwikkeling stimuleren: hoe doe je dat? Monitoraat op maat – taalondersteuning academisch Nederlands.
Hilde Rombouts, taaldocent, Linguapolis, Universiteit Antwerpen

Parallelsessie 2
Hoe de taalvaardigheid van studenten uit de lerarenopleiding kleuteronderwijs ondersteunen en op een hoger niveau brengen?
Ann Deburchgrave, lector Nederlands, KHLim-lerarenopleiding

Parallelsessie 4
Wat na de screening? Doelgericht taalvaardigheid toetsen in het hoger onderwijs.
Bart Deygers, onderzoeker, Centrum voor Taal en Onderwijs, KULeuven

Screening, remediëring en taalvolgsystemen in de lerarenopleiding van Karel de Grote-Hogeschool, Katholieke Hogeschool Limburg, Artesis Hogeschool Antwerpen en CVO Elishout COOVI.
Tom Venstermans, lector Nederlands en Taalvaardigheid, Karel de Grote-Hogeschool
Guido Cajot en Veerle Schuyten, lectoren Nederlands, KHLim-lerarenopleiding
Willy Belmans, lector Nederlands, Artesis Hogeschool Antwerpen
Joke Scheerlinck, coördinator SLOM/SLO, CVO Elishout COOVI
Mia Goossens, coordinator HBO,
CVO Elishout COOVI

Parallelsessie 6
Taalcompetenties vertaald. Naar een doeltreffende taalopleiding voor alle leraren secundair onderwijs.
Hilde Vanbrabant, lector Taalvaardigheid, KHLeuven
Niomi Kelly, lector Taalvaardigheid, KHMechelen
Karen De Jonghe, Departementaal Taalcoördinator, KHLeuven

Parallelsessie 3
Van schrijffout naar schrijfhulp.
Hoe breng je als niet-taalspecialist bij aankomende praktijkleerkrachten hun taalconditie op peil voor leertaken?
Diederik De Beir, adjunct-directeur taalondersteuning, Het Perspectief PCVO

Parallelsessie 5
Klasse(n)taal is een ander verhaal.
Ervaringen met de 13 doelen op de KaHo Sint-Lieven en HU-Brussel.
Wim van Beeck en Ruud Walst, in opdracht van de Nederlandse Taalunie
HU-Brussel: Jo van den Hauwe, opleidingscoördinator en lector Nederlands
KaHo Sint-Lieven: Hilde Van den Bossche, lector Nederlands

Aspirant-leerkracht wordt talige leerkracht

9.45 – 11.00

11.30 – 12.30

13.20 – 14.50

15.10 – 16.30

Parallelsessie 1
Het Nederlands in nieuwe vormen van leren.
Jan T’Sas, redacteur Klasse en praktijkassistent Nederlands, Universiteit Antwerpen

Parallelsessie 3
Taalontwikkelend onderwijs in de zaakvakken ... Een brug te ver?
Het sensibiliseren van universitaire lerarenopleiders in de integratie van taalontwikkelend vakonderwijs in de vakdidactiek.
Eva De Mesmaeker, doctoraatsmedewerker IDLO, VUB
Esli Struys, projectmedewerker IDLO, VUB

Linda Van Looy, voorzitter IDLO, VUB

Parallelsessie 4
Taalactiverende opdrachten natuurwetenschappen.
Marc Beddegenoodts, pedagogisch adviseur GO! Onderwijs van de Vlaamse Gemeenschap

Taal in elk (praktijk)vak! Hoe doe je dat?
Instrumenten en didactisch handelen van de leerkracht.
Frie Van Camp, pedagogisch adviseur – secundair onderwijs, pedagogische begeleidingsdienst OVSG
Gilberte Tack, pedagogisch begeleider,nascholingsdienst OVSG

Parallelsessie 5
Taalgericht vakonderwijs. Hoe praktijkvakken talig toegankelijker maken?
Sandy Reinenbergh, projectmedewerker taalbeleid, Huis van het Nederlands Antwerpen
Els Maton, projectmedewerker, Karel de Grote-Hogeschool

Parallelsessie 2
Aan de slag met opleidingsmaterialen Taal en Diversiteit voor opleiders en docenten van alle vakken
Ingrid Evers, projectmedewerker LEONED, Radboud Universiteit Nijmegen
Bart Van der Leeuw, docent, Fontys Pabo Den Bosch

Omhoog

_______________

Lenteconferentie Netwerk Didactiek Nederlands vrijdag 8 mei 2009
Campus Drie Eiken Gebouw Q - Universiteit Antwerpen

in samenwerking met het Centrum Nascholing Onderwijs (CNO) Universiteit Antwerpen

“Lezen in de klas -
Over functioneel lezen en de lerarenopleiding”

'Functionele leesvaardigheid wordt hier afgebakend als de vaardigheid om teksten die bij het (vak)onderwijs worden aangeboden begrijpend en studerend te lezen' - Aan het werk p. 12

'De schoolse leesvaardigheid die van leerlingen van 10 tot 18 jaar wordt gevraagd, betreft de volledige en zelfstandige verwerking van leerboekteksten op minimaal de eerste drie niveaus van tekstverwerking.

Op het beschrijvende niveau hoeft de lezer informatie in een tekst slechts 'letterlijk' te begrijpen. Het gaat dan om het elementaire niveau van zogenaamde lagere-ordeverwerking, het tekstbegrip op microniveau. Leerlingen met een zwakke woordkennis of een zwak taalbegrip op zinsniveau, of leerlingen met een zwakke leestechniek (bijvoorbeeld dyslectici) ondervinden op dit niveau van tekstverwerking moeilijkheden waardoor hun begrip van de tekst als geheel wordt belemmerd.
Op het structurerende niveau, ook wel aangeduid als het mesoniveau, moeten we denken aan het adequaat kunnen combineren van informatie uit verschillenden zinnen/tekstgedeelten, meestal binnen de alinea. Het gaat hierbij ook om diepe woordkennis. De lezer moet verder afleidingen kunnen maken en tekstverbanden kunnen begrijpen. Op dit niveau is sprake van een interactie tussen lagere- en hogere-ordeprocessen: kennis en automatische verwerking van met name functiewoorden zoals verbindingswoorden, anafora en signaalwoorden enerzijds en het maken van interferenties anderzijds.
Op het tekstuele niveau, ook wel macroniveau genoemd, verstaan we het begrip van de tekst in zijn geheel, oftewel het begrijpen van de hoofdgedachte, de globale opbouw, de functie en de strekking van een tekst. Het macrobegrip van een tekst komt bij uitstek tot stand op basis van hogere-orde-processen: kennis van de wereld en van (vak)concepten, kennis van tekststructuur en -functie zijn essentieel voor het tot stand brengen van macrotekstbegrip.
Het boventekstuele niveau kan worden aangeduid als het evaluerende niveau. Leerlingen moeten de informatie uit verschillende teksten met elkaar vergelijken en verbanden kunnen leggen.'

Uit 'Aan het werk! Adviezen ter verbetering van functionele leesvaardigheid in het onderwijs' pp. 18-19. Nederlandse Taalunie, 2008. http://taalunieversum.org/onderwijs/publicaties/

(Het rapport wordt ook op schrift toegestuurd na aanvraag bij de Nederlandst Taalunie)

Doelpubliek:

- voor didactici alle vakken
- voor begeleiders, mentoren en geïnteresseerde leraren

* Hoe bereidt de lerarenopleiding toekomstige leraren voor op functioneel lezen in hun latere onderwijs? Verwacht je dat de lerarenopleiding dat zou doen?
* Kun je ook vanuit je eigen praktijk iets melden? Wat doe je in je eigen praktijk in dat verband?

Het programma

10.00 u	Aankomst en ontvangst
10.30 u.-11 u	Algemene inleiding: rapport "Aan het werk!" van de Nederlandse Taalunie - Hanneke de Weger Nederlandse Taalunie en Saskia Timmermans, KAHO Sint-Lieven - Aalst, medeauteur
11 u. - 11.20 u.	Een gefilmde les van een leraar Nederlands/Biologie Doorleiden naar de gesprekken daarover Frans Daems - Universiteit Antwerpen
11.20 u. - 13 u.	Groepswerk op basis van de observatie van het filmpje - Plenum na het groepswerk - Repliek met suggesties door een expert 'Functioneel leesonderwijs' Nora Bogaert , CT en O KU Leuven, medeauteur van Aan het werk
13 u. - 14.15 u.	Lunchpauze
14.15 u.-14.45 u.	Eigen input, aansluitend bij de tussenkomst in de voormiddag door expert Nora Bogaert
14.45 u.- 16.30 u.	- Inbreng Tine Binnemans, lerares Nederlands/Engels - Inbreng Hilde Rombouts, Linguapolis Universiteit Antwerpen - Hoe bouw je functionele leesvaardigheid in de lerarenopleiding in? * niveau lerarenopleidingen hogescholen? Carl Brüsewitz Hogeschool Windesheim Zwolle * niveau universitaire lerarenopleidingen ? José Vandekerckhove lerarenopleiding KU Leuven (Elk inbreng wordt zowat begroot op 20 tot 25 minuten – met interactie) Afsluiting met conclusies en aanbevelingen door Nora Bogaert en Frans Daems

	Dagvoorzitter is Frans Daems

Top

_________________

Dag van het taalbeleid 12 maart 2009 UA Campus Drie Eiken Antwerpen

Taalbeleid is de laatste jaren één van de speerpunten in het onderwijs: nascholingsprojecten, doorlichtingscommissies, werkgroepen taalbeleid in scholen focussen erop. Leraren maken taalbeleid heel concreet in hun lessen. Met deze Dag willen we de invoering van een degelijk taalbeleid op elke school ondersteunen. Sprekers die aan de basis liggen van taalbeleid komen nu hun nieuwste inzichten meedelen; scholen vertellen hoe zij taalbeleid aanpakken; leraren tonen hoe ze taalbeleid concreet in lessen vertalen. Deze laatste sessies zijn bedoeld voor iedereen en niet alleen voor de lesgevers van die vakken; ze geven inspiratie voor elk vak.

Programma

8.45 u. - 9.15 u.	Onthaal met koffie
9.15 u.	Plenum: Ambitie en beleidskracht over onderwijsniveaus heen - *Geert Schelstraete*, adj.-kabinetschef Minister van Onderwijs
9.40 u.	Plenum: Taalbeleid in de praktijk: een filmfragment
9.55 u.	Plenum: Begrippenvelden, een nieuwe ingang tot taalontwikkeling in de schoolvakken - Maaike Hajer, lector Hogeschool Utrecht, auteur "Handboek taalgericht vakonderwijs", het standaard- werk over taalbeleid
11.10 u. - 11.30 u.	Koffiepauze
11.30 u.- 12.30 u.	Eerste keuzeronde
12.30 u. - 13.15 u.	Broodjeslunch
13.15 u.	Plenum: Taalgerichte lessen ontwerpen: in de beperking toont zich de meester - Theun Meestringa, Senior leerplanontwikkelaar SLO, Enschede
14.15 u. - 15.15 u.	Tweede keuzeronde
15.15 u. - 15.30 u.	Koffiepauze
15.30 u. - 16.30 u.	Derde keuzeronde

Waar
Universiteit Antwerpen, Campus Drie Eiken, Universiteitsplein 1, 2610 Wilrijk, Aulagebouw (= gebouw Q, parking P3 of P4)
Wanneer
12 maart 2009, 9.15 u. tot 16.30 u.
Kosten
€ 60 (Koffie, broodjesmaaltijd en syllabus inbegrepen)

Meer info met het volledige programma en inschrijven
via de website van de Universiteit Antwerpen

Wat?	Dag van het taalbeleid
Waar?	Antwerpen, België
Wanneer?	12/03/2009
Meer informatie?	Centrum Nascholing Onderwijs, universiteit Antwerpen

Top

__________________

Voorjaarsconferentie 2008 Netwerk Didactiek Nederlands en CNO

Die greep plaats op vrijdag 9 mei 2008 van 10 u. tot 15.30 u.
in de lokalen van de Universiteit Antwerpen – Campus Drie Eiken – Gebouw D (parking P2) lokaal D-1.08 (kelderverdieping) in Wilrijk.

Het conferentiethema was:

taalcompetenties van leerkrachten voor nieuwe vormen van leren

Alle leden én collega-didactici Nederlands en andere vakken uit Vlaanderen en Nederland waren heel welkom.Een twintigtal didactici uit de lerarenopleidingen van universiteiten en hogescholen
namen heel actief deel aan het conferentiegebeuren

De conferentie werd georganiseerd door VVM nu NDN en CNO (het Centrum Nascholing Onderwijs van de Universiteit Antwerpen) met medewerking van de Nederlandse Taalunie.

Programma:

9.30 u.	Aankomst en welkom
10.00 u.	Overzicht activiteiten rond Nieuwe Vormen van Leren door de Nederlandse Taalunie – Hanneke de Weger
10.15 u.	Talige competenties vereist van leraren – kort overzicht – Frans Daems
10.30 u.	Vertoning en gerichte bespreking van een selectie uit het videomateriaal van de Nederlandse Taalunie over Nieuwe Vormen van Leren - BZL- schoolopnames
12 u.-13 u.	Lunchpauze
13 u-15 u.	Uitdiepende bespreking van het thema a.h.v. een actieve gespreksvorm. Getuigenissen en eigen ervaringen van collega’s
15.10 u.-15.30 u.	Administratief gedeelte – algemene ledenvergadering van de Vereniging van Vlaamse Moedertaaldidactici vzw. nu Netwerk Didactiek Nederlands

Jan T’Sas, die nauw betrokken is bij de thematiek, zal de conferentiedag modereren.
Bart van der Leeuw, Nederlands specialist was een nauw betrokken en actieve deelnemer.

Over Nieuwe Vormen van Leren vindt u heel wat informatie op de website van de Taalunie onder http://taalunieversum.org/onderwijs/nieuwe_leren/

Onze voorjaarsconferentie was helemaal gericht op de onderwijspraxis.
We kregen een goede opkomst van een twintigtal deelnemers en hun actieve participatie aan het conferentiegebeuren.

Namens het NDN-bestuur

Ghislain Duchâteau, voorzitter

Contact: tel. + 32 (0) 11 22 86 25 – e-post: info@netdidnet.be

______________

Omhoog

November 2007

Taaluniedebat - de opmars van het Engels in ons taalgebied... - Brussel 12 november 2007

De opmars van het Engels in ons taalgebied: uitdaging, fait accompli, of blessing?
Dit is het thema van de debatdag die de Taalunie op 12 november in het huis DeBuren in Brussel organiseerde. Het Engels is alomtegenwoordig in ons leven. Hoe ervaren we dat? Is het een zegen, een uitdaging of is het gewoon een gegeven? Treft een Engelse slogan beter doel? Is het erg als wetenschappelijk werk alleen nog in het Engels verschijnt? ... Vlaams-Nederlands Huis deBuren, Leopoldstraat 6 1000 Brussel Het verslag Een selectie van reacties en artikelen over de onderwerpen die tijdens het debat aan de orde kwamen: Programma - Knipsels - Terugblik - Deelnemers - Filmpjes

◊Moeten we de opmars van het Engels stimuleren of tegengaan?
Het leverde bij De Buren op maandag 12 november 2007 een levendig debat op

Top

__________________

Maart 2007

VVM-Lenteconferentie

Conferentie 21 maart 2007 - Universiteit Antwerpen

Geachte collega's- lerarenopleiders Nederlands,Eens te meer bood de Vereniging van Vlaamse Moedertaaldidactici in samenwerking met de Nascholing Onderwijs van de UA aan haar leden en aan belangstellenden een studiemiddag aan rond een thema dat allen in het onderwijsveld sterk aanbelangt. De taalcompetenties van alle (aanstaande) leraren zijn ook een belangrijk aandachtspunt in de recente talenbeleidsnota van de minister van onderwijs F. Vandenbroucke.Voor deze lenteconferentie was als onderwerp gekozen:

Taalvolgfiche en taalportfolio - taalbeleid realiseren via beoordelen

Collega’s uit drie hogescholen en en een collega uit het Instituut voor Onderwijs- en Informatiewetenschappen van de Universiteit Antwerpen zorgden voor de initiële inbreng. Na een inleiding op het thema deelden de collega’s van de hogescholen hun ervaringen mee rond het taalbeleid en beoordelen in hun respectieve hogeschool. Gelegenheid tot gedachtewisseling daarover werd aan de deelnemers geboden. Programma : 14.30 u. – 14.50 u.
Inleiding door David Gijbels (UA)

14.50 u. - 15.20 u.

Gesprek 1: Taalvolgfiche in de Hogeschool Antwerpen
Inleider : Willy Belmans (HA)

15.20 u. – 15. 35 u. Pauze met koffie of thee

15.35 u. – 16.05 u.
Gesprek 2 : Het taalportfolio in de lerarenopleiding in de Xioshogeschool Hasselt
Inleiders : Marijke Hendrickx en Nathalie Brabants (Xios)
16.05 u – 16.35 u.

Gesprek 3 : Het Europees Talenprotfolio dienstbaar maken aan Nederlands in de lerarenopleiding
Inleider : Marleen Coutuer van het Talencentrum Karel de Grotehogeschool Antwerpen

16.35 u. – 17 u.
Rondvraag met discussie

LOCATIE: UA Campus Drie Eiken – Gebouw D – lokaal D-9.27

Voor het verslag van de voorjaarsconferentie: zie de pagina
NDN-activiteiten.

De 24ste conferentie een persoonlijke beleving

‘Kwaliteitsimpuls onderwijs door verplichte niveaus taal en rekenen in alle schooltypen’

Colloquium: Verkavelingsvlaams 29 april 2010

Duocolloquium: de Universiteit Antwerpen wijdt een tweedaagse aan hetzelfde thema in het najaar (ma 18 en di 19 okt 2010, Hof van Liere). Voor nadere informatie hierover: zie http://demankeusurpator.wordpress.com

Programma

Dag van het taalbeleid 12 maart 2009 UA Campus Drie Eiken Antwerpen

Duocolloquium: de Universiteit Antwerpen wijdt een tweedaagse aan hetzelfde thema in het najaar
(ma 18 en di 19 okt 2010, Hof van Liere).
Voor nadere informatie hierover: zie http://demankeusurpator.wordpress.com