I. Internationaal is het bekend als 'Heartbrand', in Spanje als 'Frigo', in Duitsland als 'Langnese', in Frankrijk als 'Miko' en in Italië als 'Algida'. Onder welke naam wordt dit merk verkocht in België en Nederland?
Ola
II. De gezochte renner werd prof in 1985, en een jaar later werd hij in een truitje van 7-Eleven meteen tweede in het Kampioenschap van Zurich. Hij won de Clasica San Sebastian in 1992, de Ronde van Asturië in 1990 en de Tour Dupont in 1993. Daarnaast won hij drie keer de ronde van zijn land, die ondertussen wel niet meer bestaat. Zijn grootste successen behaalde hij echter in de Ronde van Frankrijk, waar hij 2 ritten won en zowel in 1989 als 1990 achtste werd voor PDM. Hij beëindigde zijn carrière bij Motorola in 1994. Welke renner?
Raul Alcala
III. Voor de jaren '60 betekende het gezochte woord weinig meer dan "voorbeeld", vooral in taalkundige zin - dat is namelijk de letterlijke vertaling uit het Grieks. Sinds de jaren '60 met de "Structure of Scientific Research" van Kuhn, duidt het woord ook op de gebruiken van een wetenschap gedurende een bepaalde tijd - een stelsel van modellen en theorieën die als denkkader dienen voor de wetenschappers op dat moment. In de taalkunde is het onder andere het geheel van verbogen of vervoegde vormen van een woord. Welk negenletterwoord?
Paradigma
IV. De term die we zoeken beschrijft een stedelijk gebied met een erg lage levensstandaard, en wordt bijna alleen gebruikt om een typische Braziliaanse krottenwijk te beschrijven. De meeste huizen zijn van steen gebouwd, maar ook van bijeengesprokkeld hout, gestolen verkeersborden en andere materialen. Officieel is het een stedelijk gebied waar de huizen clandestien gebouwd zijn. Het verbaast dan ook niet dat vele straatvoetballertjes zoals Pelé, Romario en Ronaldo hier vandaan komen. Naam van deze wijken?
Favela
V. 2-Aminoethaansulfonzuur werd begin 19e eeuw ontdekt in ossengal, maar komt vooral voor in zeedieren. In ons lichaam wordt de stof opgebouwd uit cysteïne en Vitamine B6 voor gebruik als neurotransmitter, voor een verlaagde bloeddruk, en de stof zou zelfs helpen bij hart- en vaatziekten, epilepsie, Alzheimer, alcoholisme en overgewicht. Bij katten is de stof essentieel voor het zicht, maar wij kennen de stof vooral als ingrediënt van energiedrankjes als Red Bull. Wat is in dat oogpunt de weinig verrassende triviaalnaam van de stof?
Taurine
VI. Welk kaartspel dat in een cirkel gespeeld wordt, bevat naast negen of tien cijferkaarten in de vier kleuren rood, geel, groen en blauw, ook kaarten waarbij de volgende 2 of 4 kaarten moet trekken, de volgende speler overgeslagen wordt, de speelrichting omgedraaid wordt, en twee verschillende Wildcards, waarbij de speler die de kaart legt mag kiezen in welke kleur verdergespeeld wordt? Bedoeling is om van alle kaarten af te geraken. Wat is de naam van dit spel, waarvan Mattel er ondertussen al 150 miljoen heeft verkocht?
Uno
VII. De bekendste bouwwerken van de Ottomaanse architect (1489 - 1588) die we zoeken zijn de Selimiye-moskee in Edime en de Suleymaniye moskee in Istanboel. Hij was één van de eerste architecten ter wereld die in zijn ontwerpen rekening hield met aardbevingen. Zijn invloed op de Ottomaanse bouwstijl en zelfs de hedendaagse Turkse bouwstijl is enorm. Er worden maar liefst 146 moskeeën, 57 universiteiten, 41 badkuren en 35 paleizen aan hem toegeschreven. Welke architect zoeken we?
Sinan
VIII. We zoeken een Amerikaans sf- en fantasyschrijver, geboren in 1937, die gezien wordt als een van de belangrijkste schrijvers uit de sf-new wave. Belangrijke vroege romans waren onder andere "This Immortal" uit '66 en Lord of Light uit '67. Hij is echter vooral bekend dankzij de tiendelige serie over het magische koninkrijk Amber, en voor het uitdenken van geloofwaardige vormen van magie en bovennatuurlijke zaken. Graag de naam van deze vaak mythologie gebruikende, in 1995 aan kanker gestorven sf'er?
Roger Zelazny
IX. Welke Poolse vrijheidsstrijder trok als vrijwilliger naar Amerika, maakte daar een militaire blitzcarrière als ingenieur, en begon toen als generaal-majoor in het Poolse leger? Toen de Russen in 1792 Polen binnenvielen, won hij de slagen bij Zielence, Wlodzimierz en Dubienka voor de Poolse koning zich overgaf. In 1794 was hij de leider van de Poolse strijdkrachten in de opstand die naar hem genoemd is, maar werd hij gevangen genomen door de Russen, die hem terug vrijlieten in ruil voor een eed van trouw. De rest van zijn leven bleef hij politiek actief in Parijs, voor in 1817 te sterven in Zwitserland. Naam van deze Poolse, Litouwse en Amerikaanse nationale held, naar wie de hoogste berg van Australië genoemd is?
Taddeusz Kosciusko
X. Het afgebeelde fictionele beestje vindt u straks op de prijzentafel van de avondquiz. Scrat, een samenvoeging van squirrel en rat, zet zijn leven op het spel om een eikel te bemachtigen, wat tot hilarische scènes leidt. In welke tekenfilms doet hij dat?
Ice Age
XI. Deze Poolse componist is een exponent van de Poolse avantgarde die met name in de jaren 50 & 60 van zich deed spreken. Zijn werken lijken enigszins op die van de vroege Penderecki, maar ze zijn introverter en milder. Kenmerkend is het statisch karakter van zijn muziek. Zijn composities bestaan uit verschillende klankvelden die zich nauwelijks of zeer traag ontwikkelen. U hoort een stukje uit zijn Symfonie nr. 3, met als ondertitel 'The symphony of sorrowful Songs'. Welke componist, wellicht nog het best bekend als songtitel van Lamb?
Henryk Gorecki
XII. In Duitsland werd het Nationaal Kampioenschap wielrennen twaalf jaar op rij gewonnen door Telekom en T-Mobile. Daaraan kwam vorig jaar een eind toen een achttienjarige sprinter Erik Zabel en Robert Förster versloeg in een niet eens zo veredeld criterium. De renner van Wiesenhof-AKUD won dit jaar een rit in de Ronde van Duitsland en werd wereldkampioen bij de beloften, en verdiende daaraan een transfer naar - uiteraard - T-Mobile. Andere ereplaatsen waren een tweede plek rond de Henninger Turm, en de vijfde plaats in de Vattenfall Cyclassics. Wat is de naam van deze Boonen-concurrent in spe?
Gerald Ciolek
XIII. Drie werknemers van PayPal richtten begin vorig jaar een nieuwe site op, waar gebruikers filmpjes kunnen uploaden en bekijken - waaronder tv-programma's, film- en muziekclips en videoblogs. Vorige maand werd het bedrijf overgenomen door Google voor 1.3 miljard euro. Wat is de naam van de gezochte website, die ondertussen in de top-10 meestbekeken sites zit?
Youtube
XIV. U ziet een paar werken van een in 1941 geboren Amerikaans kunstenaar, die beschouwd wordt als een van de belangrijkste levende artiesten. In zijn foto's, tekeningen, video's, installaties en neonverlichtingen speelt hij vaak met taal, om zo de problemen bloot te leggen die eraan vasthangen. Naam van de maker?
Bruce Nauman
XV. De Londense wijk die we zoeken ligt in de borough 'Tower Hamlets'. Ze is een typische workingclasswijk, waarin momenteel vooral veel immigranten uit Bangladesh wonen. Ze is gekend voor deze kunstgalerij waar in 1956 de allereerste pop-arttentoonstelling te zien was, en eerder berucht dankzij seriemoordenaar Jack The Ripper, die er vijf prostituees verminkte en vermoordde. Welke Engelse wijk?
Whitechapel
XVI. Welk tekenfilmgenie, dat meer moeite heeft met zusje Deedee dan met de meest ingewikkelde constructies, ziet u op de afbeelding?
Dexter
XVII. Deze Guatamalteekse mensenrechtenactiviste is een Unesco-goodwill ambassadrice en won in 1992 de Nobelprijs voor de vrede. Haar vader, Vicente, behoorde in 1980 tot het groepje Indiaanse boeren die de Spaanse ambassade bezetten om zo de Spaanse regering te dwingen om te bemiddelen bij de regering. Bij de gewelddadige ontzetting door regeringstroepen kwamen de meeste boeren, en ook Vicente, om het leven. In 1981 moest ze vluchtten naar Mexico, nadat zowat haar hele familie werd omgebracht, maar ze zette ginder het werk van haar vader verder: het verdedigen van de rechten van de Indianen. Wie zoeken we?
Rigoberta Menchu
XVIII. Van 1 tot 5 december kan u in Gent de 25ste editie van een internationale kunstbeurs voor etnografische, moderne en hedendaagse kunst gaan bekijken in de hallen van Flanders Expo. Deze tentoonstelling biedt een forum aan 150 handelaars en galerijhouders uit 20 verschillende landen, en trekt jaarlijks meer dan 25.000 bezoekers. Graag de naam van deze internationale kunstbeurs.
Lineart
XIX. "A mathematician is a machine for turning coffee into theorems", en dat zette deze Hongaarse wiskundige dan ook om in de praktijk: jarenlang werkte hij zeven dagen per week en 19 uur per dag, op koffie en allerlei andere middeltjes. Met meer dan 1500 papers is hij de meest vruchtbare wiskundige sinds Euler, en dat zonder eigen huis - de man huppelde vijftig jaar lang van wiskundige naar wiskundige, en bewees ondertussen vooral getaltheorie. Naam van deze kleurrijke Hongaar?
Paul Erdös
XX. Deze hoogspringster sprong op haar vijftiende (in 1990) al over 1 meter 93, maar haar carrière geraakte pas echt onder stoom in 1998 tijdens het EK in Budapest waar ze 5e werd. In 2001 werd ze 3e op het WK indoor in Lissabon en ze sprong dat jaar over 2 meter 04. Dit jaar won ze de Golden Leaguemeeting in Zurich en haalde ze zilver na Tia Hellebaut op het EK in Göteborg. Welke atlete?
Venelina Veneva
XXI. Deze plant behoort tot het geslacht van de Lunaria. Er bestaat een wilde versie van, maar ze is veel gekender als sierplant in de tuin. De stengels met hauwtjes, waarvan de vruchtkleppen zijn afgevallen, worden vaak in gedroogde bloemboeketten gebruikt. Graag de naam van deze verraderlijke plant?
Judaspenning
XXII. Welke opmaaktaal is een vereenvoudigde vorm van SGML, gebruikt een boomstructuur om gegevens bij te houden en wordt dezer dagen vooral gebruikt om makkelijker gegevens te delen doorheen verschillende systemen en bestandsformaten? Het bekendste voorbeeld daarvan is wellicht RSS, en u ziet een voorbeeldje.
XML
XXIII. Welke Noor (1862-1951) is de vader van de moderne meteorologie en weersvoorspelling? Op basis van vloeistofdynamica en wiskundige natuurkunde maakte hij aanvankelijk enkel theoretische weermodellen, maar op verzoek van de Noorse regering werkte hij aan de uitbouw van de weerkaart, en vond zo met zijn leerlingen min of meer alle notaties van een gemiddeld weerbericht uit. Ook zijn vader en zoon zaten in dezelfde business. Naam van deze aardrijkskundige?
Vilhelm Bjerknes
XXIV. De gezochte Schotse 18e-eeuwse filosoof was geen eenvoudig mens: op basis van het werk van Locke trok hij de conclusie dat menselijke kennis enkel gebaseerd is op zintuiglijke indrukken, en alles wat niet uit die ervaring komt verworpen moet worden - daarom verwierp hij God, zelfbewustzijn, causaliteit en de validiteit van inductive kennis, wat slechts een beetje opgelost werd bij Popper. Werken: "A Treatise of Human Nature", "An Enquiry Concerning Human Understanding", "An Enquiry concerning the Principles of Morals" en "History of England", wat een eeuw lang een historisch standaardwerk bleef. Graag de naam van deze filosoof en historicus met veel invloed op Kant, die u omwille van zijn uitspraak "niets is zeker" veel quiz-kopbrekens kan bezorgen?
David Hume
XXV. Tien miljoen Zuid-Amerikanen spreken dialecten van een taal die daarmee nu de meest gesproken Indiaanse taal is, en langs de Andes als moedertaal en lingua franca voorkomt van Ecuador tot Argentinië, vooral omdat het de belangrijkste voertaal was van het Incarijk in de 15e en 16e eeuw. Naam van deze taal die in het Latijnse alfabet wordt geschreven?
Quechua
XXVI. Dit Italiaans-Britse onehitwonder scoorde in 1982 een monsterhit met het nummer 'Save your love', dat u ook kan horen. Het werd geschreven en geproducet door John Edwards en zijn vrouw, en verkocht meer dan een half miljoen. Een jaar later scoorden Willy en Willeke Alberti op hun beurt een hit met hun cover van het nummer 'Niemand laat zijn eigen kind alleen'. Maar van wie was nu ook weer het origineel?
Renee & Renato