1: Deze Franse administratieve regio omvat de departementen Côte d'Or, Nièvre, Saône-et-Loire en Yonne. Naast de hoofdstad Dijon zelf kunnen wij u ondermeer het Hospice de Beaune, de middeleeuwse abdijen van Cluny en Fontenay, en de kathedraal van Nevers als toeristische bezienswaardigheden aanbevelen, liefst met een plaatselijk wijntje erbij. Welke administratieve regio?
Bourgogne
2: Frans ontdekkingsreiziger en admiraal, 1729-1811. Vocht aanvankelijk mee in de Franse verdediging van Quebec, en werkte mee aan het verdrag van Parijs uit 1763. Drie jaar later kreeg hij de opdracht om als eerste Fransman de wereld rond te varen, en vertrok met twee schepen voor drie jaar. Na een poging de Falklands te koloniseren, kwam hij langs Tahiti en Samoa, die hij beschreef als een paradijs waar de wilden in onschuld leefden, ver van de corrupte Westerse beschaving. Hij gaf zijn naam aan het grootste van de Noordelijke Solomoneilanden en een Zuid-Amerikaans genus paarsgebloemde klimplanten. Naam van deze wereldreiziger?
Louis Antoine de Bougainville
3: Welke zonnegod en 'Wijze Heer' was met voorsprong de belangrijkste god in het Zoroastrisme, eeuwig in strijd met boze geest Ahriman? Hij werd meestal voorgesteld als zonneschijf met vleugels.
Ahura Mazda
4: Geboren in 1593 als Claes Pieterszoon in Amsterdam, studeerde hij geneeskunde en werkte hij zich op tot burgemeester. Ondertussen gaf hij anatomielessen op gehangenen, schreef hij een receptenboek voor apothekers en de 'Observationes Medicae', waarin hij onder andere als eerste de slechte effecten van roken op de longen blootlegde, en de klep tussen dikke en dunne darm ontdekte. Verder omschreef hij het placebo-effect en dissecteerde hij een oerang-oetan. Naam van deze jack of all trades, die in 2006 weer helemaal in the picture was?
Nicolaes Tulp
5: Maaseik opende haar Champions Leaguecampagne met een klinkende overwinning tegen het Griekse Iraklis Thessaloniki. Die Griekse ploeg speelde nochtans twee keer op rij de finale van de Champions League, en versterkte zich in het tussenseizoen onder andere met een Belg, die vorig jaar werd verkozen tot beste volleybalspeler in de ereklasse. Graag de naam van die ex-speler van Roeselare?
Frank Depestele
6: Deze man heeft wat we "een karakterkop" noemen. Alhoewel die hem weinig conventionele rollen oplevert, is er ook het voordeel die hem weinig conventionele rollen oplevert. U zag hem vooral in bijrollen in films als The Name of the Rose, The Island of Dr. Moreau, Alien: Resurrection, Enemy at the Gates, en Blade II. Die speciale kop bracht hem echter ook de hoofdrol in Jean Jacques Annaud's 'La Guerre du Feu' en zijn bekendste rol: die van de demonische detective Hellboy. Zijn naam?
Ron Perlman
7: Deze Amerikaanse oceanograaf en onderwaterarcheoloog ontdekte in 1985 het wrak van de Titanic, en in '89 het graf van oorlogsschip Bismarck. De laatste jaren werkte hij vooral in de Zwarte Zee en aan de Solomon-eilanden, waar hij ook het schip PT-109 terugvond, dat ooit geleid werd door ene John F. Kennedy. Naam van deze man, die National Geographickijkers niet vreemd kan zijn?
Robert Ballard
8: Deze schrijver, de zoon van joods-Russische immigranten in Canada, groeide op in Chicago, de stad die een overheersende rol speelt in zijn debuut Dangling Man (1949) en in meesterwerken als 'The Adventures of Augie March' en 'Humboldt's Gift', waarmee hij uitgroeide tot een van de belangrijkste schrijvers van de naoorlogse Amerikaanse literatuur. Zijn personages zijn complexe persoonlijkheden in crisis die keer op keer hun neus stoten tegen de vervlakking en de verdorvenheid van de maatschappij. Toch schrijft hij geen pessimistische boeken - en dat terwijl hij zich telkens afvraagt wat de plaats is van Amerika in de wereld. Ook zijn personages blijven helaas het antwoord schuldig. Welke schrijver, die vorig jaar overleed?
Saul Bellow
9: Deze liberale franstalige krant werd opgericht te Brussel in 1906 door Maurice Brébart en Fernand Oudenkoven. Na de eerste wereldoorlog werd ze een speler van formaat door als eerste Belgische krant veel aandacht te besteden aan sportberichten. Zo ontstond de krant 'Les Sports', die in 1997 opnieuw in één deel verscheen samen met de krant die we zoeken. Ze wordt net als La Libre Belgique uitgegeven door IPM (Information de Productions Mulitmedia), waarin de groep Vers L' Avenir in 1997 een meerderheidsbelang verwierf. Welke Belgische krant met als hoofdredacteur Michael Marteau?
La Dernière Heure
10: De gezochte Canadese architect is een bekende vertegenwoordiger van het deconstructivisme, en vooral bekend om zijn uit fragmenten opgebouwde composities, vaak met ongebruikelijke materiaaltoepassingen. Zijn bekendste gebouwen zijn het American Center in Parijs, het Guggenheim Museum in Bilbao, het Weismann Art Museum in Minneapolis en het dansende gebouw van de ING in Praag, al wil hij ook wel eens meubels ontwerpen. Welke architect, geboren in 1929, zoeken we?
Frank O. Gehry
11: Sommige planten gebruiken wind om zich voort te planten en te verspreiden, en het is dan ook niet verrassend dat het plantengeslacht dat we zoeken wel heel braaf van een oud-Grieks voor "wind" is afgeleid. Een orde poliepen kreeg, door hun naar het schijnt grote gelijkenis met de plantjes, ook dezelfde naam. Naam van plantengeslacht of poliepenorde?
Anemoon
12: Phenylcyclohexylpiperidine, kortweg PCP of fencyclidine is een stof die aanvankelijk als narcosemiddel werd ontwikkeld, maar nu voornamelijk als drug wordt gebruikt. Het is een gevaarlijk product dat kan leiden tot hersenbloeding, nierbeschadiging en zelfmoordneigingen. Bovendien kunnen gebruikers agressief worden door overgebruik van dit middel, waardoor deze drug heel populair werd in criminele middens - gebruikers gedragen zich alsof ze geen pijn meer voelen. Onder welke naam is dit product beter bekend? Bij muziekliefhebbers zou het antwoord een belletje moeten doen rinkelen, want het is ook de titel van het getoonde album van Faith No More.
Angel Dust
13: Geen ingewikkeld gedoe bij de muziekvragen in de mondelinge rondes: we vragen u telkens gewoon de uitvoerder van het nummer dat u hoort.
Siouxsie and the Banshees
1: U ziet de 138 meter hoge Kockumskranen, die tot 2002 de belangrijkste bezienswaardigheid was van een Europese stad, maar daarna verkocht werd en naar Zuid-Korea werd verhuisd. Het verweesde stadsbestuur zocht, en bouwde een nieuw karakteristiek gebouw: de door Calatrava getekende 'Turning Torso', het op één na hoogste appartement in Europa. De plaatselijke voetbalploeg won in 2004 voor het eerst in 15 jaar het kampioenschap, en haalde als enige ploeg van dat land ooit de finale van Europacup I. Welke stad, met 270.000 inwoners de derde van haar land?
Malmö
2: We zoeken een legendarische en bijbelse koning, die omschreven wordt als een achterkleinzoon van Noach en een gepassioneerd jager, wat zijn naam nu ook spreekwoordelijk betekent. Hij was de stichter en koning van het eerste rijk na de zondvloed, met steden als Babylon, Uruk en Akkad, en wordt dan ook wel eens genoemd als de bouwer van de toren van Babel, en zelfs als eerste vrijmetselaar. Zijn legendarische schat werd net voor de Eerste Golfoorlog opgegraven, en tijdens de Tweede werd een groot aantal stukken ontvreemd. U antwoordt met een album van Green Day, al kunnen ook Pixies-fans hem muzikaal kennen.
Nimrod
3: Ook de Azteken kenden een onbevlekte ontvangenis - zij het wel laat: Coatlicue was moeder van vierhonderd kinderen, en een tempel aan het borstelen, toen een bal veren op haar viel en ze plots zwanger was van een tweeling. Haar vierhonderd kinderen geloven er niks van en hakken haar hoofd af, onder leiding van dochter Coyolxauhqui. Toch overleven de twee kinderen het, en ze richtten meteen een slachting aan onder hun broertjes en zusjes. Quetzalcoatl is de ene; de andere werd god van de bliksem, vuur en ongeluk, en hield de zon 's nachts bij zich. Zijn naam is Nahuatl voor 'hond', en hij werd dan ook voorgesteld als man met een hondenhoofd of als een skelet. Dat Nahuatl gaf met één lettertje voor ook de naam aan een vooral in kruiswoordraadsels voorkomende Mexicaanse salamander. Naam van de god, waarvoor u dus de eerste letter afhakt van het beestje?
Xolotl
4: De stroming die personeelsbeleid als wetenschap ziet, wordt vaak Scientific Management genoemd. Ze gaat uit van een analytische visie op arbeid om de efficiëntie van werknemers en het bedrijf te verhogen, zoals bij voorbeeld bij de lopende band van Ford. Wij vragen van u de andere benaming voor Scientific Management, genoemd naar de schrijver van "The Principles of Scientific Management" en grondlegger van de beweging.
Taylorisme
5: De gezochte legendarische Australische sprintster won drie gouden medailles op de Olympische Spelen van 1956 in Melbourne - op de 100, 200 en 4 x 100 meter. Na een teleurstellende prestatie op de Spelen van 1960 kondigde ze haar afscheid aan, maar ze kwam terug op haar beslissing en won in 1964 op de Spelen van Tokyo goud op de 400 meter, die toen voor het eerst op het programma stond bij de vrouwen. Een Jamaicaanse naamgenote won in 1992 zilver op de 200 meter - wat is de naam van beide sprintsters?
Cuthbert
6: De Canadese actrice die u op de afbeelding ziet, stond vorig jaar op 5 in de lijst met meest sexy vrouwen ter wereld, dankzij hoofdrollen in 'The girl next door', 'The House of Wax' en 'The Quiet' - en misschien ook een heel klein beetje dankzij het spelen van Kim Bauer in 'Twenty-four'. Haar naam, graag?
Elisha Cuthbert
7: De gezochte seriemoordenaar werd op 24 november 1946 geboren in de Amerikaanse staat Vermont. Hij werd in 1977 voor het eerst gearresteerd, maar wist te ontsnappen. Een jaar laten werd hij bij een routinecontrole opgepakt, toen bleek dat hij met een gestolen auto reed. In 1979 werd hij veroordeeld voor een reeks verkrachtingen en moorden in vier verschillende staten, waarvan hij er uiteindelijk dertig bekende. Desondanks schat men dat hij zo'n 100 vrouwen om het leven heeft gebracht, meestal door wurging of door ze de kop in te slaan. Tijdens zijn proces trouwde hij met Carole Ann Boone en hielp de politie bij de zoektocht naar de Green River Killer. In 1989 werd hij geëxecuteerd op de elektrische stoel. Welke necrofiel zoeken we?
Ted Bundy
8: Nederlands dichter en toneelschrijver, 1585-1618. Na onderwijs in Frans, Engels en Latijn ging hij in de leer als kunstschilder en kwam daarlangs terecht in het Amsterdamse culturele leven. Ondertussen schreef hij treurspelen als Griane en Stommen Ridder, de Kluchten van de Molenaer en de Koe, blijspelen als Moortje en De Spaanschen Brabander Ierolimo en gedichtenbundels als Apollo. Hij stierf plots op 33-jarige leeftijd - het kan met andere woorden dus duidelijk verkeren. Naam van deze schrijver?
Bredero
9: 'The Tsunami' werd geboren in 1978, en wordt algemeen gezien als de grootste competitieve eter ooit. Zo slaagde hij er dit jaar in om 53 hotdogs en drie kwart op te eten in 12 minuten, een van zijn vele wereldrecords - zo sloeg hij wel eens 8 kilo koeienhersenen binnen in een kwartier, en 9 kilo rijstballetjes in een half uur. Hij deelt zijn naam met een bekende advocatenrol van Pete Postlethwaite, en het eerste woord van een onwinbare simulatie-oefening die elke Star-Trekofficier moet oplossen. Wat is de naam van de grootste eter ooit?
Takeru Kobayashi
10: Deze koopman en financier, afkomstig uit Lucca, vestigde zich in Brugge en trad op als geldschieter van de stad, van Jan IV Brabant en van Filips de Goede, die hem aanstelde tot raadsheer en kamerheer. Later trad hij in dienst van de Franse koning Lodewijk XI, die hem in de ridderstand verhief en in 1461 tot restitutie-generaal van Normandië benoemde. Bekendst is hij echter van dit dubbelportret met zijn vrouw, in 1434 gemaakt door Jan Van Eyck. Welke koopman?
Giovanni Arnolfini
11: Oorspronkelijk komen deze diertjes van de steppen in Rusland en Siberië, maar door het rooien van de bossen heeft deze soort zijn areaal uitgebreid tot in West-Europa. Het is een vrij groot knaagdier (max. 35 cm) met een korte staart, de bovenzijde van zijn vacht is gelig bruin, met witte tot gelige vlekken op snuit, schouders en wangen. Het is een solitaire soort die een gangenstelsel graaft, en als de herfst komt dicht hij alle uitgangen met aarde en houdt zijn winterslaap van oktober tot april. Hij eet vooral zaden, grassen en kruiden, maar ook wortelen, vruchten, granen en dierlijk voedsel zoals insecten, slakken, wormen en zelfs kikkers, muizen en jonge vogels. Een variant van deze soort wordt veel gehouden als huisdier, en u moet hem niet in Guinea gaan zoeken. Welk knaagdier?
Hamster
12: Met het eerste nummer van Fantastic Four in november 1961 greep het vroegere Timely Comics onder impuls van Stan Lee en Jack Kirby terug naar een oud genre - de superheldenstrip, die na de oorlog onderwerp was geworden van hevig debat over de invloed van geweld op kinderen. Oud succesproduct Human Torch werd geherintroduceerd, snel gevolgd door Submariner, Captain America, en later ook populairdere titels als Spiderman, The Hulk, Daredevil en X-Men. De uitgever werd de grootste van Amerika, tot midden jaren '90 de comicsindustrie in elkaar stortte - ondertussen is hij door graphic novels en stripverfilmingen weer in opmars. Naam van het vaderbedrijf van de Amerikaanse comic?
Marvel
13: Muziek. Niet te moeilijk - welke groep?
The Kooks
1: Deze zee tussen het eiland Nieuw-Guinea en Australië, grenst in het oosten aan de Straat van Torres en de Koraalzee, en in het westen aan de Timorzee. De bodem vormt het Sahulplat, de onderzeese voortzetting van het Australische continent. De maximale diepte bedraagt dan ook slechts 79 meter. Naam van de zee?
Arafurazee
2: Oorspronkelijk werd de gezochte mijnmagnaat naar Zuid-Afrika gestuurd voor zijn gezondheid, waar hij in de diamantindustrie ging werken en De Beers oprichtte. Hij trok als rijk man de politiek in, en werd in 1890 een zeer Brits-gericht eerste minister van de Kaapkolonie, met steun voor de Jameson Raid, waardoor hij moest opstappen. Zijn droom om de wereld onder Brits bestuur te krijgen kreeg wat vorm toen hij met een privélegertje stammen Mashona en Matabele versloeg, en zijn naam gaf aan het land dat hij zo innam. Dat land bestaat nu uit Zambia en Zimbabwe - maar onder welke naam werden die twee landen gekoloniseerd, of wat was de naam van onze megalomaan?
Cecil B. Rhodes
3: Het is weinig verrassend dat de Griekse godin van de tweedracht een dochter is uit een overspelige relatie van Zeus - in dit geval met nachtgodin Nyx. U kent ze wellicht het best als spelbreekster die opdaagt op het huwelijksfeest van Peleus en Thetis, en daar met een twistappel de aanzet geeft voor de Trojaanse Oorlog. Deels naar aanleiding van de discussie over wat een planeet juist is, werd de officiële naam van dwergplaneet Xena nu de hare - met als maan haar mythologische dochter Dysnomia. Naam van godin en dwergplaneet?
Eris
4: De asteroïde die u op de afbeelding ziet werd in 1898 onafhankelijk ontdekt door Gustav Witt en Auguste Charlois, en was daarmee de eerste asteroïde waarvan geweten was dat ze tot in de baan van Mars zweeft. Later bleek haar grillige langwerpige vorm en bijhorende chaotische beweging, en in 2001 werd ze met de NEAR Shoemaker-missie de eerste asteroïde die bezocht werd door de mens - maar wat was nu ook weer haar naam?
Eros
5: Deze Turkse gewichtheffer werd geboren in 1967 in Bulgarije, en brak zijn eerste wereldrecord op zijn 16de. In 1984 miste hij de Olympische Spelen van Los Angeles omdat Bulgarije samen met de Sovjetunie de spelen boycotte. In 1986 liep hij tijdens het WK in Melbourne over naar Turkije, waarvoor hij drie keer Olympisch kampioen werd bij de lichtgewichten. Ondertussen vestigde hij maar liefst 46 wereldrecords - maar hoe heet deze 'Pocket Hercules'?
Naim Suleymanoglu
6: Het personage Dr. Evil uit Austin Powers is gebaseerd op de vertolking van Ernst Stavro Blofeld, door de acteur die we zoeken. Hoewel hij wel vaker slechteriken en psychos speelde, is hij misschien nog het bekendst voor zijn rol als Dr. Sam Loomis in de Halloween-saga. Daarnaast speelde hij onder meer ook in 'The Great Escape', 'The Eagle has Landed' en 'Escape from New York'. Welke Engelse acteur?
Donald Pleasence
7: Nadat tsaar Nicolaas II door de Februarirevolutie gedwongen aftrad, werd hij door bolsjewiekenleider Sverdlov met zijn familie verbannen naar een Russische stad, waarin ze ook allemaal geëxecuteerd werden. Die stad had ter ere van dat gebeuren lang de naam Sverdlovsk, maar wat is nu opnieuw haar officiële naam?
Jekaterinburg
8: Ditmaal gaan we naar Japan. De schrijver die we hier zoeken zag daar in 1949 het levenslicht. Onze man groeide op in Kobe en raakte al snel gefascineerd door de Amerikaanse cultuur en popmuziek, wat zijn westers aandoende schrijfstijl zou kunnen verklaren. Zijn doorbraak kwam er in 1987 met de publicatie van "Norwegian Wood". Van zijn andere werken noemen we o.a. "De opwindvogelkronieken", "De jacht op het verloren schaap" en "Kafka op het strand". Hoe heet deze immens populaire Japanner, die invloeden onderging van Kurt Vonnegut en J.D. Salinger, en ondertussen al een tijdje in de States woont?
Haruki Murakami
9: Welke Amerikaanse miniserie uit de jaren '70, gebaseerd op werk van Alex Haley, had onder zijn acteurs en actrices onder andere Maya Angelou, OJ Simpson, Louis Gossett Jr., Lorne Greene en de misschien wel beter als Geordi LaForge bekende hoofdrolspeler LeVar Burton?
Roots
10: Deze Belgische architect (1859 - 1901) was één van de boegbeelden van de 20e-eeuwse architectuur: Hij ontwikkelde mee de art nouveau en gaf het een eigen charme. In de Defacqstraat in Brussel bouwde hij net als Horta een huis dat zijn naam droeg. Andere gebouwen zijn het huis Zegers-Regnard, huis en apotheek Peeters, huis Ciamberlani en hotel Hannon. In Bilbao bouwde hij in 1889 het Palacio de Chavarri. Hij had oog voor details, maar maakte gebruik van eenvoudigere en goedkopere materialen zoals gietijzer. Een metrostation in Brussel vlakbij de VUB draagt dezelfde naam. Welke architect?
Paul Hankar
11: Deze Afrikaanse apen uit de onderfamilie der slankapen zijn middelgrote apen met vier functionele vingers aan de handen en gereduceerde of afwezige duim. Ze leven in de middelste en bovenste boomlagen van de regenwouden van West-, Centraal- en Oost-Afrika. Op hun menu staan voornamelijk bladeren, aangevuld met onrijpe vruchten, zaden en bloemen. De bekendste soorten zijn zwart-wit, ééntje is volledig zwart en de andere zijn roodbruin, op de kleinste van de vijftien soorten na - die is olijfgroen. Welk apengeslacht zoeken we?
Franjeapen of Colobusapen
12: We zoeken een koninkrijk uit Midden-Aarde, dat regeert over de Riddermark, ten noorden van Gondor en ten noordwesten van Mordor. Het land bestaat voornamelijk uit grasland en steppen, en wordt bewoond door een boerenvolk dat vooral gekend is om hun paardrijkunst en cavalerie. Edoras is de hoofdstad van de riddersnatie, die tijdens de gebeurtenissen in Lord of the Rings geleid wordt door Koning Theoden. Welk rijk?
Rohan
13: Wel heel kleine kleinkunst: van wie hoort u hier 'Sofietje'?
Johnny Lion