VERGILIUSWEDSTRIJD & SOPHOKLESWEDSTRIJD
1. Doel en verantwoording
De Vergilius- en de Sophokleswedstrijd van de Vlaamse Olympiade Latijn en Grieks zijn breed opgezette vertaalproeven die een stimulans willen zijn voor het onderwijs van de klassieke talen in het S.O. Het overbrengen van een Latijnse of Griekse tekst in fraai Nederlands is de bekroning van het begrijpend lezen. Het blijft een belangrijke uitdaging van het onderwijs in de klassieke talen. Intelligentie, inlevingsvermogen en taalcreativiteit worden bij het omzettingsproces op een unieke wijze samen aangesproken.
Het vooruitzicht op een confrontatie van hun werk met dat van leeftijdgenoten kan leerlingen extra motiveren om hun inzicht in de vertaalproblematiek aan te scherpen en zich met volle overgave aan het werk te zetten.
2. Organisatoren
De wedstrijden worden georganiseerd door het Vlaamse Arpinocomité, een werkgroep waarin de universiteiten, de onderwijsverstrekkers, de onderwijsinspectie van de Vlaamse Gemeenschap en het Nederlands Klassiek Verbond zijn vertegenwoordigd.
3. Doelgroep
De Vergiliuswedstrijd richt zich tot alle klassengroepen Latijn uit het eerste leerjaar van de derde graad S.O. in Vlaanderen. De Sophokleswedstrijd richt zich tot alle klassengroepen Grieks uit het tweede leerjaar van de derde graad S.O. Voor de Sophokleswedstrijd wordt onder "klassengroep" verstaan: een groep leerlingen die samen Grieks volgen. Een klassengroep mag slechts één vertaling insturen. Voor de Vergiliuswedstrijd mag men per klassengroep deelnemen (zoals voor de Sophokleswedstrijd), maar de studierichtingen mogen ook afzonderlijk deelnemen, zelfs als de leerlingen samen les volgen, voor zover ze elk een verschillende vertaling insturen. Elke klassengroep/studierichting mag slechts één vertaling insturen.
4. Opgave
De te vertalen teksten worden door de vertegenwoordigers van de universiteiten in het organiserende comité vastgelegd. Ze worden aan de scholen bekendgemaakt via de website van de Vlaamse Olympiade Latijn en Grieks en via de mededelingen van de onderwijsnetten en koepels.
5. Werkwijze: een klassikaal gebeuren
Het organiserende comité stelt de volgende werkwijze voor. Vooraf worden de leerlingen ingelicht over het doel van de wedstrijd en over het competitiekarakter van de vertaalopdracht. Onder de leiding van de leraar wordt de tekst volgens de gebruikelijke methode geanalyseerd en geïnterpreteerd. De leerlingen vertalen eventueel de opgave als huistaak. In een klassikale confrontatie van de voorgestelde vertalingen groeit door bespreken en kritisch afwegen een "ideale" vertaling, die als eindproduct wordt ingezonden. Dankzij de sociale interactie heeft deze werkwijze een pedagogische meerwaarde tegenover het zuiver individuele competitieve vertalen. Het Arpinocomité biedt de scholen een waaier van gepubliceerde vertalingen aan. Het is evenwel van oordeel dat het niet opportuun is de vertalingen van meet af aan aan de leerlingen te geven: dit kan immers de inspiratie doden. Bovendien schuilt daarin ook het gevaar dat de leerlingen stukjes uit de verschillende vertalingen zouden aaneenrijgen en daardoor in stijlbreuk zouden vervallen, een fout die de jury ongetwijfeld zou sanctioneren.
6. Hoe vertalen? Verwachtingen van de jury
De jury verwacht vertalingen in een verzorgd en vlot leesbaar Nederlands, geen parafrasering of bewerking. De vertaling moet het karakter van de tekst eerbiedigen: de vertaling van een poëtische tekst moet poëtisch zijn, maar hoeft niet metrisch te zijn. Over de vertaalproblematiek is heel wat literatuur verschenen. Aanbevolen lectuur: de bijdragen opgenomen in het deel 'Hoe vertalen?' op deze website en de themanummers van Der Altsprachliche Unterricht (1992,1), Kleio 21, 3 (1992), Lampas 25, 2 (1992) en 32,4 (1999).
De ingezonden vertalingen worden uitsluitend op hun exactheid en literaire waarde beoordeeld. Bijkomende creatieve elementen (zoals bijzondere typografische presentatie, tekeningen, muzikale begeleiding van de tekst, ...) worden naar waarde geschat, maar hebben geen weerslag op de quotering.
7. Beoordeling
De jurering van de vertaalwedstrijd gebeurt op basis van het Huishoudelijk reglement dat door het Vlaamse Arpinocomité is vastgelegd. In de loop van het tweede trimester bekroont een jury van leraren en hoogleraren tien (Vergilius), respect. vijf (Sophokles) van de ingezonden vertalingen. Naast de selectie van deze laureaten kent de jury ook eervolle vermeldingen toe. Het totaal van de genomineerden bedraagt ten hoogste een vierde van het aantal deelnemers. Over de uitslag wordt niet gecorrespondeerd. Om organisatorische redenen kan geen feedback over de kopijen worden gegeven.
8. Inschrijving
De scholen die wensen deel te nemen aan de Vergiliuswedstrijd en/of de Sophokleswedstrijd melden zich volgens het door het comité vastgelegde tijdpad bij het secretariaat van de wedstrijd met het inschrijvinsformulier. Daarop ontvangen ze van het wedstrijdsecretariaat het definitieve inschrijvingsformulier per deelnemende klassengroep en het wedstrijdpapier.
9. Inzending en betaling van het inschrijvingsbedrag
Iedere deelnemende klassengroep stuurt haar vertaling anoniem, getypt op officieel wedstrijdpapier, samen met 15 fotokopieën. In een anonieme gesloten omslag wordt het inschrijvingsformulier (met naam en adres van de school en aanduiding van de klassengroep) bijgevoegd. Onder naam van de klassengroep wordt verstaan: de officiële benaming van de studierichting(en), niet een interne benaming zoals 5 A.
In één enkele grote omslag worden de kopijen en de gesloten omslag met het inschrijvingsformulier gestuurd naar het secretariaat van het organiserende comité:
Vlaamse Olympiade Latijn en Grieks
Secretariaat: Johan Halsberghe
Busseniershof 44
8970 Poperinge
Tel. 057 30 04 30
johanhalsberghe@yahoo.com
met de vermelding hetzij "Vergiliuswedstrijd", hetzij "Sophokleswedstrijd".
Per ingezonden vertaling wordt een bedrag gestort van € 20,- op rekening van het Arpinocomité: 414-0039001-43, als deelname in de administratieve kosten.
Voor de Vergiliuswedstrijd worden de inzendingen en stortingen verwacht uiterlijk einde januari (zie tijdpad), voor de Sophokleswedstrijd uiterlijk half februari (zie tijdpad).
Kopijen die na de vermelde data op het secretariaat toekomen, zullen niet meer in aanmerking worden genomen.
10. Proclamatie
De winnende klassengroepen (laureaten en eervolle vermeldingen) worden voor de paasvakantie per brief op de hoogte gebracht en uitgenodigd op de officiële proclamatie in mei in een van de Vlaamse universiteiten. Ook de overige deelnemers krijgen voor de paasvakantie bericht.
Op de proclamatie ontvangen alle genomineerden een getuigschrift en boeken; de laureaten ontvangen bovendien een 'Oscar': een voorwerp uit het Gallo-Romeins museum van Tongeren voor de Vergiliuswedstrijd, een kopie van een Cycladenbeeldje uit het Koninklijk Museum voor Kunst en Geschiedenis te Brussel voor de Sophokleswedstrijd.
11. Opmerking
Dit reglement kan steeds worden gewijzigd indien de omstandigheden het vereisen.