sporen van oorlog

 

 

Klik op één van onderstaande woorden om er meer over te ontdekken.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

algemeen over WO I

 

 

 

De vorming van het front te Ieper

Ieper lag midden in het loopgravengebeid dat zich uitstrekte tot aan de Franse grens.  De “Salient of Ypres” of “Ypres Salient” (de wig of de boog van Ieper) was een uitstulping in het front bij Ieper, die verdedigd werd door de Britse troepen.  Vier jaar lang hield het front stand en pogingen van de Duitsers om door te breken mislukten keer op keer. 

 brit_inf.jpg (4890 bytes)

De Duitsers zijn er nooit in geslaagd om Ieper te veroveren.  De gevechten in de Ieperboog behoren tot de bloedigste van de wereld.



2      Eerste gevecht van Ieper (1914)

Op 21 oktober 1914 vond bij Langemark een bloedig gevecht plaats.  Jonge Duitse studenten en scholieren vormden een vrijwilligerskorps en waren vastbesloten Langemark in te nemen.  De onervaren jongeren moesten het opnemen tegen een kleiner maar beter getraind Brits leger.  Deze slag ‘de Kindermoord bij Ieper’ leverde niets op voor de Duitsers.

 frontlinie 1e en 2e slag om ieper.jpg (460056 bytes)

Op 11 november zetten de Duitsers alles op alles om Ieper te veroveren.  De Britten verdedigden de stad op een heldhaftige wijze.  De Duitse keizer was zeer ontgoocheld en beval represailles.  Op 22 november was er even een rustpunt toen de Duitsers heel dicht bij de stad waren. De stad werd in brand gestoken.  De monumenten van de stad leden zeer veel schade: de hallen en het belfort stonden in vuur en vlam. 

WO 2.jpg (205099 bytes)

De hevigheid van de gevechten blijkt uit het aantal doden, gewonden en verdwenen soldaten in de Britse rangen: 58 155. 

3       Tweede gevecht van Ieper (22 april – 25 mei 1915)

De Britten slaagden erin op 17 april vijf dieptebommen tot ontploffing te brengen en de strategische heuvel “Hill 60” te bestormen.  Maar na hevige man-tegen-man-gevechten viel de heuveltop opnieuw in Duitse handen.  Dankzij het stikgas boekten de Duitsers terreinwinst.  Ze namen Pilkem, Boezinge-Sas en Steenstrate in en een deel van het kanaal Ieper-IJzer.  Het gas zorgde voor paniek, voor hevige oogirritatie en problemen met luchtwegen en longen.   

gas 2.jpg (13789 bytes)gas.jpg (32299 bytes)

De Duitse aanvallen volgden elkaar op en zowel van Franse, Britse als van Duitse kant vielen samen 59 275 vermisten en doden.

Op een bepaald moment werd het bevel gegeven dat de stad moest worden ontruimd.  Dat gebeurde op 8 mei onder militair bevel.  

4        Derde gevecht van Ieper (1917)

Van de enkele maanden “rust” hadden de Duitsers gebruik gemaakt om zich stevig rondom Ieper te nestelen.  Honderden bunkers werden gebouwd.  Hierdoor vormde het westelijk front een ononderbroken gordel van sterke verdedingingspunten.

 frontlinie 3e slag om ieper.jpg (445642 bytes)ieper1916.jpg (784187 bytes)

Op 7 juni ontploften 19 dieptemijnen binnen de Duitse posities.  De Duitsers moesten zich terugtrekken waardoor de veiligheid binnen de Ieperboog was verbeterd.

 

Op 31 juli begon het groot gevecht in noordoostelijke richting. Voor het allereerst in de geschiedenis werd chloorgas, mosterdgas of Yperiet gebruikt.  Dit was een bijzonder bijtend en pijnlijk gas dat de slijmvliezen aantastte en brandwonden veroorzaakte tot in de derde graad. 

 

Aanval en tegenaanval volgden elkaar op tot de Britten Passendale innamen. (170 000 vermisten, doden en gewonde Britse soldaten)   

5         Duits offensief – Gevecht van Kemmel (1918)

Deze laatste gevechten werden het “Derde gevecht van Vlaanderen”, “Gevecht van de Leie” of “Gevecht van Kemmel” genoemd.  Op 25 april, na een bombardement, moesten Britten en Fransen zo ver terugtrekken dat de Kemmelberg werd ingenomen door de Duitsers. 

 slag kemmel.jpg (38107 bytes)

Op 27 april trokken de Britse troepen zich terug.  Een laatste aanval gebeurde op 29 april op de Rodeberg en de Scherpenberg met 120 000 soldaten.  De Britten verloren 82 040 mensen.  Ieper bleef als een grote puinhoop achter.  

6          Het groot geallieerd offensief

De situatie bleef onveranderd tot 28 september 1918.  Het Duitse thuisfront zakte ineen.  Op 11 november was de oorlog gedaan.  Ontgoocheling en ruïnes bleven over. “De dood van Ieper” was een werkelijk feit geworden.  Van de eens zo mooie stad restte alleen puin.  De wederopbouw zou bijna vijftig jaar duren.

 ieper1919.jpg (1384773 bytes)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 Saint-George’s Memorial Church

 

 

 

anglicaanse kerk.jpg (62307 bytes)          memorial chuch.jpg (208468 bytes)

De kerk werd ingewijd op 24 maart 1929 als gedenkteken voor de Britse soldaten.  John French (een veldmaarschalk) wilde in Ieper een Anglicaanse kerk voor de duizenden bedevaarders die naar de frontstreek van de Eerste Wereldoorlog kwamen en voor de plaatselijke Britse gemeenschap die zich bekommerde om de aanleg van de Britse begraafplaatsen in de streek.

 anglicaanse kerk2.jpg (58872 bytes)

Het interieur straalt een typisch Britse sfeer uit.  Meer dan vierhonderd objecten, verkregen door schenkingen van personen en organisaties, herinneren aan de strijd van de Britten op Vlaamse bodem. 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Oorlogsmonument  "de onbekende soldaat"

 

 

 

herdenkingsmonument wo1.jpg (62835 bytes)           oorlogsmonument.jpg (208372 bytes)

 

 

Onbekende soldaten zijn soldaten die nooit geïdentificeerd zijn.  Dat wil zeggen dat hun identiteit door de oorlog verloren is gegaan.  Bij dit monument worden deze soldaten elk jaar herdacht.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Iers kruis

 

 

 

iers kruis.jpg (90993 bytes)          iers kruis.jpg (208429 bytes)

 

 

Het "Munster War Memorial" of Iers Kruis, aan de noordoostelijke zijde van de kathedraal, is opgericht voor de Ierse soldaten uit de provincie Munster die hier sneuvelden. Het opschrift luidt : "In nagedachtenis van de mannen van Munster die stierven in het gevecht voor vrijheid. Een huldiging opgericht door het volk van de provincie en van Cork, zijn hoofdstad."

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Menenpoort

 

menenpoort 3.jpg (69381 bytes)          menenpoort.jpg (208438 bytes)

De Menenpoort is vermoedelijk het bekendste Britse oorlogsmonument uit de Eerste Wereldoorlog.  Ze werd opgetrokken in klassieke stijl in de vorm van een Romeinse triomfboog rond de ontwerpen van Sir Reginald Blomfield.  Vroeger stond daar de poort waarlangs de Britse soldaten naar het front marcheerden.


menenpoort.jpg (60004 bytes)

Voorbij de poort strekte zich de “Ieperboog” uit, de boogvormige frontlijn rond Ieper die liep over Langemark-Poelkapelle, Zonnebeke, de West-Vlaamse heuveldorpen en Armentières. 

   

Vanaf oktober 1914 stelden de vijandige legers zich op aan weerzijden van de Ieperboog.  Bedoeling van de Duitse troepen was een doorbraak te creëren naar de Noord-Franse kust.  Het Frans-Britse bastion Ieper vormde hierbij echter een onoverkomelijk obstakel.  Vier jaar van opeenvolgende belegeringen en hardnekkige weerstand resulteerden in een totaal verwoeste streek en meer dan 500 000 gesneuvelde soldaten.  Zij liggen begraven in de meer dan honderdzeventig militaire kerkhoven in de omgeving. 

 

 menenpoort 4.jpg (47672 bytes)menenpoort 2.jpg (51559 bytes)

Dit monument bevat de namen van 54 896 Britse soldaten die tussen de aanvang van de oorlog en 15 augustus 1917 vermist werden (de namen van de vermisten vanaf 16 augustus 1917 staan gebeiteld in Tyne Cot Cemetery te Passendale). 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Last Post

 

last-post3.jpg (3358 bytes)

 

 

Iedere avond wordt sedert 1928 om 20 uur onder de gewelven van de Menenpoort de “Last Post” geblazen als eerbetoon aan de honderdduizenden gesneuvelden.  De Last Post wordt geblazen door klaroenblazers van het Stedelijk Brandweerkorps.

Klik op de radio en druk vervolgens op "openen" om de Last Post te beluisteren.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Militaire (Britse) begraafplaatsen

 

militair kerkhof.jpg (100437 bytes)          ramparts cemetry.jpg (208565 bytes)

Ramparts cemetry

 

In de omgeving van Ieper sneuvelden in de Eerste Wereldoorlog ongeveer 500 000 mensen, waaronder 200 000 Britten. 170 militaire begraafplaatsen getuigen van deze droevige episode uit de geschiedenis. 

Er zijn Belgische militaire begraafplaatsen waarvan de grootste Belgische begraafplaats gelegen is op het grondgebied Houthulst.  Hier liggen ook een tachtigtal Italiaanse soldaten begraven. 

Naast de Britse militaire begraafplaatsen (ongeveer vijfenzeventig Commonwealth oorlogsbegraafplaatsen op Iepers grondgebied) zijn er Franse militaire begraafplaatsen (St.-Charles de Potyze).

Op Iepers grondgebied zijn geen Duitse begraafplaatsen.  U vindt Duitse kerkhoven in Langemark en Vladslo (beeldengroep Käthe Kollwitz).

Britse begraafplaats:

In het West-Vlaams spreken we meestal van de “Engelse kerkhoven”.  De meeste militaire begraafplaatsen bevinden zich niet rond een kerk, dus spreken we niet van ‘kerkhof’.  Ook het woord “Engels” is niet correct.  “Engels” wil zeggen “van Engeland”. Op de meeste begraafplaatsen liggen ook doden van een andere nationaliteit: Schotten, Ieren, Welshmen, maar ook Canadezen, Zuid-Afrikanen, Indiërs, Australiërs, Nieuw-Zeelanders, Jamaïcanen, Chinezen, ... .

Al deze volkeren behoorden gedurende de Eerste Wereldoorlog tot het Britse Rijk.  Daarom spreken we van Britse begraafplaatsen.

 

Alle Britse begraafplaatsen in de streek rond Ieper zijn ontstaan tijdens of kort na de Eerste Wereldoorlog.  Sommige begraafplaatsen lagen tijdens de oorlog aan of dichtbij de frontlijn, anderen lagen een eind achter het front.  De meeste begraafplaatsen achter het front ontstonden bij een veldhospitaal of een verbandpost.  Op een begraafplaats liggen soms enkele duizenden soldaten begraven.

 

Alle Britse begraafplaatsen hebben een naam.  Die naam verwijst veelal naar de naam die de troepen aan deze plek gaven tijdens de Eerste Wereldoorlog.  Andere namen zijn ‘officiëler’: Vlamerthinge New Cemetery is gewoon de ‘nieuwe’ begraafplaats in Vlamertinge, even buiten de dorpskom, aangelegd omdat de oude vol was. Soms herkennen we Vlaamse namen in de Britse naam: Godezonne Farm Cemetery bijvoorbeeld was een begraafplaats nabij de boerderij van Goudeseune.

 

Tijdens de oorlog was het erg moeilijk om de begraafplaatsen te onderhouden omwille van de nooit ophoudende beschietingen.  De meeste graven droegen alleen een eenvoudig houten kruis.  Hun huidig uitzicht hebben de graven en de begraafplaats pas gekregen in de jaren 1920, dus enkele jaren na de oorlog.   

 ypres resevoir cemetery   brits kerkhof.jpg (3646 bytes)          ypres resevoir cemetery   brits kerkhof.jpg (208861 bytes)

Ypres Resevoir cemetry

Opvallend aan een Britse begraafplaats zijn de gelijkvormige zerkjes van kalksteen, het goed onderhouden grasveld, de afwisseling van kruidachtige planten en rozen bij de graven, de omringende lage muur met een poort of een poortgebouw, het schuilgebouwtje, ....

 

Op alle begraafplaatsen vinden we het hoge Offerkruis (Cross of Sacrifice) van architect Blomfield (ontwerper van de Menenpoort). Op het kruis is een metalen zwaard bevestigd.  Soms vind je een Herdenkingssteen (Stone of Remembrance). In de Herdenkingssteen werd een spreuk gebeiteld: “Their name liveth for evermore” (Moge hun naam voor altijd voortleven).

 

Aan de poort of in het schuilgebouw vinden we meestal een kastje met het Cemetery Register (register) en Visitor’s Book (bezoekersboek). In het register worden de namen vermeld van al degenen die in de begraafplaats begraven werden, met aanduiding van militaire gegevens, sterfdatum, leeftijd, familiale gegevens en een lettercode.  De lettercode geeft aan waar het graf zich op de begraafplaats bevindt.  Aan de hand van het plannetje vooraan in het register kunnen we het graf exact lokaliseren.  Vooraan in het register wordt de geschiedenis van de begraafplaats geschetst en kunnen we er opzoeken hoeveel mensen er begraven liggen en tot welke nationaliteit zij behoorden.  In het bezoekersboek kan de bezoeker zijn gedachten neerschrijven.

 

Een Britse militaire begraafplaats is meestal verdeeld in plots (perken met een cijfer), en altijd geschikt in rows (rijen met een letter).  Elk graf heeft een nummer.  Op de eerste en de laatste grafsteen van elke rij staat het cijfer van het perk en de letter van de rij.

 

Op vele begraafplaatsen zien we restanten van een bezoek van familieleden of van een groep: een krans, een ruiker bloemen, een gedicht of een foto.

 

De zerken van de geïdentificeerden dragen meestal vier regels gegevens: stamnummer (in het korps of regiment), voornaam of voorletters, familienaam, afkorting(en) van militaire onderscheidingen, eenheid, sterfdatum en leeftijd.  Soms is de sterfdatum op een grafsteen niet nauwkeurig.  Die was na een dagenlang gevecht vaak moeilijk te bepalen.  Ook de leeftijd wordt wel eens verkeerd aangeduid.

 

Er is ook een embleem en meestal een kruis uitgehouwen.  Het embleem verwijst naar een korps of regiment.  Op die manier kan je makkelijk herkennen van welk land de militair afkomstig was: Canada, Zuid-Afrika, Australië, Nieuw-Zeeland, … . 

Op de graven van Indiërs en Chinezen vinden we geen embleem, maar daar kunnen we door het vreemde alfabet makkelijk de graven herkennen.  Soms vinden we in plaats van een kruis een davidster als symbool van het joodse geloof.  In die ster zien we vijf hebreeuwse letters, het is een letterwoord voor een wens: “Moge zijn ziel rusten in vrede”.

Als we geen kruis en geen davidster aantreffen, dan gaat het om iemand van een ander geloof of zonder geloof.

 

Op naamloze graven staat een Latijns kruis tussen de woorden “A soldier of the Great War” en “Known unto God” (een ongekende soldaat).

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

pillbox

 

pillbox.jpg (98289 bytes)          pillbox.jpg (81412 bytes)

Een pillbox is een betonnen geschutskoepel.  Deze kant-en-klare bunkers konden gemakkelijk in elkaar gezet worden.  Ze werden gebruikt voor machinegeweren in WO II.  Deze wapens werden in een ijzeren draagstel opgehangen.  Een dergelijke geschutskoepels wordt in het Engels "pillbox" genoemd.