Het gedrag van paarden
Paarden zijn kuddedieren
| De kudde |
| Een kudde bestaat uit een hengst, de leidende merrie (alfa-merrie) en enkele andere merries met hun kroost. In de kudde is niet de hengst, maar wel de merrie de baas! Zij bepaalt wanneer de kudde naar andere graasgebieden trekt, ze handhaaft de orde en bij gevaar leidt zij de kudde tijdens de vlucht. De hengst die mag dekken, is de sterkste, de slimste en de meest agressieve uit de groep. Hij wordt door alle leden van de groep gerespecteerd. Zo worden alleen de sterkste genen doorgegeven en is dit een natuurlijke selectie die zal helpen voor het instandhouden van de soort. |
| Kudde staat voor veiligheid |
 Wilde paarden leven in hun familiegroep die deel uitmaakt van een grotere kudde en daarbij bescherming vindt. Veiligheid is dan ook de voornaamste reden waarom paarden in kuddes leven. Zo staat er altijd iemand op wacht die bij onraad de anderen waarschuwt. Een grote groep is bovendien indrukwekkend en schrikt de vijand af. Roofdieren zullen liever een eenzaam prooidier aanvallen dan een grote groep paniekerige paarden. De strijd om te leven en te overleven is hard in de vrije natuur. Alleen gezonde en sterke dieren zullen blijven leven. Een pasgeboren veulen dat niet in staat is binnen de kortste keren op te staan en de kudde te volgen, zal niet overleven. Ook veulens die te vroeg geworpen zijn of afwijkingen vertonen zullen meestal niet overleven. Zelfs niet binnen de groep, die gewoonlijk een sterk beschermende functie heeft tegenover zwakkere leden. Zo zullen tijdens de vlucht de veulens en zwakkere leden in het midden lopen en zullen de andere proberen de vijand weg te houden. |
| Sterke familieband |
 De paarden van dezelfde familiegroep hebben een sterke onderlinge band. De sociale band van de familie heeft steeds de hoogste prioriteit en hierbinnen worden enkel paarden van dezelfde afstamming toegelaten. Alle leden zien er strikt op toe dat er geen vreemde paarden de groep binnendringen. De hengst gaat echter graag relaties aan met andere merries en zeker als deze hengstig zijn. Maar wanneer de leidende merrie een sterke persoonlijkheid heeft, is er weinig kans dat de indringster in de groep wordt opgenomen. Zo nauw de familieband is, zo los is het grotere kuddeverband. Vooral bij trektochten over grote afstanden komen verschillende familiegroepen samen om zich te beschermen tegen roofdieren. Het leven in een kudde heeft dus enkele belangrijke voordelen : het biedt de mogelijkheid om zich voort te planten, het vormt een voordeel om voedsel te vinden en eventuele belazers worden ontmoedigd. Kortom het verhoogt de overlevingskansen van het dier in de natuur. |
| Sociale rangorde |
| In de kudde heerst een bepaalde rangorde, deze geldt zowel op weg naar nieuwe weidegebieden als tijdens het grazen. Meestal is een oudere merrie met veel ervaring de leidster! Oudere merries staan hoger in de rangorde dan jonge merries die minder lang tot de kudde behoren. Merries met nog zeer jonge veulens krijgen bijzondere bescherming, want deze veulens moeten zorgen voor het voortbestaan van de kudde. Deze rangorde is belangrijk voor de betere plaatsen bij het zoeken naar voedsel, maar bij deze sociale orde speelt ook steeds een psychisch proces een rol. Hoe hoger de rang, hoe meer erkenning en respect binnen de familiegroep. Tijdens de vlucht loopt de leidende merrie op kop en probeert de hengst de achterhoede een soort dekking te geven. |
| Huispaarden |
 Gedomesticeerde paarden leven meestal niet in kuddes zoals deze in het wild voorkomen, maar ook bij huispaarden spelen dezelfde factoren een rol bij de sociale rangorde. Dit merkt men vooral wanneer men verschillende paarden die elkaar niet kennen in de wei samenbrengt. Hier moet de rangorde immers vanaf nul bepaald worden. Eén ding staat vast : oudere dieren met meer ervaring en een zekere uitstraling nemen steeds een hogere of leidende positie in. Het is vooraf dikwijls moeilijk te voorspellen welke paarden een leidende rol op zich zullen nemen. Vaak ziet men dat paarden die uiterlijk al alle tekenen van slijtage vertonen, op grond van hun persoonlijkheid toch de leidende positie opeisen. |
« Deel I : Geschiedenis · Deel III : Loopdieren »