Back to Orientaal's class-room

Verleden tijden vormen: 3de persoon bij alle werkwoordtypes
(c) Johan Vandewalle 2003

Om de 3de persoon mannelijk enkelvoud van de verleden tijd (die gelijk is aan de verleden-tijd-stam) te vormen moet je in de meeste gevallen de laatste klinker en/of het begin van de vorm aanpassen:

REGEL VOOR DE KLINKER VAN DE VERLEDEN TIJD:

Bij Hogere-Stam-werkwoorden is het heel gemakkelijk:
1. vervang de laatste klinker altijd door een a-klinker (a indien kort of aa indien lang). Bij Stam V en VI die al a-klinkers hebben is er bijgevolg geen enkel verschil tussen de stam van de tegenwoordige tijd en die van de verleden tijd.

Bij Stam-I-werkwoorden komen hier nog twee puntjes bij:
1. vervang de laatste klinker door een a-klinker (a of aa), maar...
2. door i of iy indien het om een "-fham werkwoord" of een "-nsaa werkwoord" gaat, d.w.z. een gezond Ia werkwoord (met structuur -CCaC) of een onvolledig Ia werkwoord (met structuur = -CCaa). (waarin C = consonant, medeklinker)
3. tenslotte zijn er werkwoorden die hun klinker tegen bovenstaande regels in behouden, dergelijke klinkers geven we in de Stam aan met een asterisk: a*/aa*, i*, u* = klinkers te bewaren in de verleden tijd.

REGEL VOOR HET BEGIN VAN DE VERLEDEN TIJD:

Verleden tijden mogen nooit met twee medeklinkers beginnen. Heeft de stam van de tegenwoordige tijd twee medeklinkers aan het begin, pas dit begin dan als volgt aan (is er maar één medeklinker, dan is er geen probleem):

- Bij Hogere-stam-werkwoorden voeg je de hulpklinker e voor de stam

- Bij Stam-I-werkwoorden scheid je de medeklinkers van mekaar door een a in te lassen tusen beide. 

Vorming van de 3de persoon vrouwelijk enkelvoud en de 3de persoon meervoud

Eens je de verleden-tijd-stam, identiek aan de 3de persoon mannelijk enkelvoud, hebt afgeleid, hoef je slechts -at en -uu toe te voegen om de 3de persoon vrouwelijk enkelvoud en de 3de persoon meervoud te vormen. Eindigt de verleden-tijd-stam op een lange klinker aa, dan vervalt die aa voor -at en -uu om een conflict tussen de klinkers te vermijden.

1. -saafir = reizen =>VERL: hij reisde / zij... // zij reisden 
huwwa / hiyya // humma . 
2. -quul = zeggen =>VERL: hij zegde / zij... // zij zegden 
huwwa / hiyya // humma . 
3. -Tiir = vliegen =>VERL: hij vloog / zij... // zij vlogen 
huwwa / hiyya // humma . 
4. -DHunn = denken =>VERL: hij dacht / zij... // zij dachten 
huwwa / hiyya // humma . 
5. -warrii = tonen =>VERL: hij toonde / zij... // zij toonden 
huwwa / hiyya // humma . 
6. -Hjiz = reserveren =>VERL: hij reserveerde / zij... // zij reserveerden 
huwwa / hiyya // humma . 
7. -ktub = schrijven =>VERL: hij schreef / zij... // zij schreven 
huwwa / hiyya // humma . 
8. -liff = wikkelen (in papier) =>VERL: hij wikkelde / zij... // zij wikkelden 
huwwa / hiyya // humma . 
9. -(a)qiim = verblijven =>VERL: hij verbleef / zij... // zij verbleven 
huwwa / hiyya // humma . 
10. -zuur = bezoeken =>VERL: hij bezocht / zij... // zij bezochten 
huwwa / hiyya // humma . 
11. -Hkii = praten =>VERL: hij praatte / zij... // zij praatten 
huwwa / hiyya // humma . 
12. -fham = verstaan =>VERL: hij verstond / zij... // zij verstonden 
huwwa / hiyya // humma . 
13. -lbas = aantrekken (kleren) =>VERL: hij trok aan / zij... // zij trokken aan 
huwwa / hiyya // humma . 
14. -fta*H = openen =>VERL: hij opende / zij... // zij openden 
huwwa / hiyya // humma . 
15. -sta2mil = gebruiken =>VERL: he gebruikte / zij... // zij gebruikten 
huwwa / hiyya // humma . 
16. -mshii = gaan =>VERL: hij ging / zij... // zij gingen 
huwwa / hiyya // humma . 
17. -laaqii = ontmoeten =>VERL: hij ontmoette / zij... // zij ontmoetten 
huwwa / hiyya // humma . 
18. -shtaghil = werken =>VERL: hij werkte / zij... // zij werkten 
huwwa / hiyya // humma . 
19. -tazawwaj = trouwen =>VERL: hij trouwde / zij... // zij trouwden 
huwwa / hiyya // humma . 
20. -qtul = doden =>VERL: hij doodde / zij... // zij doodden 
huwwa / hiyya // humma . 
21. -kbu*r = groter worden =>VERL: hij werd groter / zij... // zij werden groter 
huwwa / hiyya // humma . 
22. -rjuu = verzoeken =>VERL: hij verzocht / zij... // zij verzochten 
huwwa / hiyya // humma . 
23. -jiib = brengen =>VERL: hij bracht / zij... // zij brachten 
huwwa / hiyya // humma . 
24. -naam = slapen =>VERL: hij sliep / zij... // zij sliepen 
huwwa / hiyya // humma . 
25. -Htaaj = nodig hebben =>VERL: hij had nodig / zij... // zij hadden nodig 
huwwa / hiyya // humma . 
26. -darris = onderwijzen =>VERL: hij onderwees / zij... // zij onderwezen 
huwwa / hiyya // humma . 
27. -taghaddaa = lunchen =>VERL: hij lunchte / zij... // zij lunchten 
huwwa / hiyya // humma . 
28. -nsaa = vergeten =>VERL: hij vergat / zij... // zij vergaten 
huwwa / hiyya // humma . 
29. -rDaa = accoord gaan =>VERL: hij ging accoord / zij... // zij gingen accoord 
huwwa / hiyya // humma . 
30. -qraa* = lezen =>VERL: hij las / zij... // zij lazen 
huwwa / hiyya // humma . 
31. -(a)2Tii = geven =>VERL: hij gaf / zij... // zij gaven 
huwwa / hiyya // humma . 
32. -rudd = teruggeven =>VERL: hij gaf terug / zij... // zij gaven terug 
huwwa / hiyya // humma . 
33. -stariiH = rusten =>VERL: hij rustte / zij... // zij rustten 
huwwa / hiyya // humma . 
34. -Drib = slaan =>VERL: hij sloeg / zij... // zij sloegen 
huwwa / hiyya // humma . 
35. -shuuf = zien =>VERL: hij zag / zij... // zij zagen 
huwwa / hiyya // humma . 
36. -Htall = bezetten (een plaats) =>VERL: hij bezette / zij... // zij bezetten 
huwwa / hiyya // humma . 
37. -(a)rsil = zenden =>VERL: hij zond / zij... // zij zonden 
huwwa / hiyya // humma . 
38. -ghsil = wassen =>VERL: hij waste / zij... // zij wasten 
huwwa / hiyya // humma . 
39. -shtarii = kopen =>VERL: hij kocht / zij... // zij kochten 
huwwa / hiyya // humma . 
40. -bii2 = verkopen =>VERL: hij verkocht / zij... // zij verkochten 
huwwa / hiyya // humma . 
41. -2mal = doen =>VERL: hij deed / zij... // zij deden 
huwwa / hiyya // humma . 
42. -sta2idd = zich voorbereiden =>VERL: hij bereidde zich voor / zij... // zij bereidden zich voor 
huwwa / hiyya // humma . 
43. -faDDil = verkiezen (prefereren) =>VERL: he verkoos / zij... // zij verkozent 
huwwa / hiyya // humma . 
44. -ruuH = gaan =>VERL: hij ging / zij... // zij gingen 
huwwa / hiyya // humma . 
45. -jlis = zitten =>VERL: hij zat / zij... // zij zaten 
huwwa / hiyya // humma . 
46. -(a)riid = willen =>VERL: hij wilde / zij... // zij wilden 
huwwa / hiyya // humma . 
47. -khshaa = vrezen =>VERL: hij vreesde / zij... // zij vreesden 
huwwa / hiyya // humma . 
48. -mlaa* = vullen =>VERL: hij vulde / zij... // zij vulden 
huwwa / hiyya // humma . 
49. -ta2allam = leren =>VERL: hij leerde / zij... // zij leerden 
huwwa / hiyya // humma . 
50. -ntahii = eindigen =>VERL: hij eindigde / zij... // zij eindigden 
huwwa / hiyya // humma .