Onderwerp : OLV van Bijstand te Mijlbeek.

Leerling : Francis De Block.

Klas : 5EMTA – SMI – AALST – maart 2004.

Dit eindwerkje handelt over de geschiedenis van de O.L.V. van Bijstand kerk te Mijlbeek. Het beschrijft zowel de geschiedenis als het interieur van de kerk. Dit werk werd voltooid en op diskette gezet op 27/02/04. Het is opgesteld door Francis De Block, 5EMTa, nr 3.

Algemene geschiedenis

Op 1 maart 1898 had de gemeenteraad beslist gronden, die eigendom waren van de familie Van der Smissen, aan te kopen om er een kerk op te bouwen. Ze lagen enkele stappen voorbij de kapel langs de Moorselbaan, vlakbij de gewezen herberg “’t Appelken “, die de stad het jaar daarop eveneens aankocht.

Stadsarchitect Jules Goethals tekende de plannen voor de kerk en de pastorie. Een eerste ontwerp werd door het Bisdom afgekeurd omdat de kerk te klein was. Goethals maakte nieuwe plannen, die aanvaard werden. De aanbesteding werd toegewezen aan de gebroeders Van Pottelbergh, ondernemers uit Erembodegem. De uiteindelijke factuur voor de bouw zou 213.697,72 frank bedragen.

Op 20 maart 1902 gingen de werken officieel van start. De ondergrond aan de Moorselbaan bleek echter zo slecht, dat men 60 meter achteruit diende de gaan waardoor het huidige kerkplein ontstond. Op 28 september zegende monseigneur Stillemans de eerste steen van het hoogaltaar. Pastoor Lauwereys plaatste de laatste steen op de toren op 27 juni 1903. de kerk heeft een lengte van 55 meter, is 20 meter breed met een transept van 32 meter. De middenbeuk is 17 meter hoog en de toren 55 meter. De nieuwe kerk werd op 27 september 1903 plechtig en met grote feestelijkheden ingewijd door kanunnik Thibaut en toegewijd aan O.-L.-Vrouw van Bijstand. Op 1 september 1903 werden de klokken gewijd. Ze waren gegoten in het atelier van Felix Van Aerschot in Leuven. De Heilig-Hartklok had een diameter van 124 cm en een gewicht van 1220 kilo. De O.-L.-Vrouw Van Bijstandklok had een diameter van 112 cm en woog 860 kilo. De Sint-Jozefklok was 540 kilo zwaar. In 1965 zouden twee nieuwe klokken ingewijd worden, ter vervanging van de klokken die door de Duitsers in de Tweede Wereldoorlog gestolen werden.

Na de inwijding was de kerk nog lang niet af. De Gentse beeldhouwer Remi Rooms stuurde een offerte in voor de binnenafwerking: het hoogaltaar met tabernakel, de zijaltaren van O.-L.-Vrouw en van de H. Jozef, de altaren van Antonius van Padua en van de H. Andreas Avelinus, het koorgestoelte, de communiebanken, de preekstoel, de biechtstoelen en de doopvont. Het hoofdaltaar werd pas voltooid op 20 december 1904 ter gelegenheid van het 25-jarig jubileum van de priesterwijding van pastoor Lauwereys.

In 1954 moesten er herstellingswerken worden uitgevoerd. De totale kosten werden geschat op ruim 2.000.000 frank. Hierin waren inbegrepen: het leggen van een nieuwe vloer, vervangen van de vensterramen, vernieuwing van het dak, nieuwe verlichting, vervangen van de klokken en van de stoelen,…

In die tijd was twee miljoen niet niks, maar de nieuwe pastoor wist toen nog niet dat het een veelvoud daarvan zou worden. Hij bleef echter niet bij de pakken zitten, en zijn kordate aan pak deed een golf van geestdrift door de parochianen stromen.

Om wat geld in de lade te krijgen werden er feestelijkheden ingericht. Daarnaast kon hij nog rekenen op schenkingen, op datgene dat zijn voorganger had gespaard en op subsidies van de regering. Nu het nodige kapitaal bij elkaar was gebracht kon er met de herstellingswerken van start worden gegaan. In 1955 een nieuwe vloer, geluidsinstallatie, voorlopige herstelling van de vensters, nieuwe stoelen. In 1956: herstel van het orgel. In 1958 : een nieuw dak. In 1962 : nieuwe klokken. In 1966 : nieuw hoofdaltaar. In 1967 : een nieuwe winterkapel. In 1968 : verwarmingsinstallatie. In 1969 : aanbesteding grove herstellingswerken, in 1974 : schilderwerk en einde herstellingswerken. Alles samen kostten de werken +- 8.000.000 frank.

Bouwstijl van de kerk

Deze kerk is een goed voorbeeld van neogotiek. De neo-stijlen zijn typisch voor de 18^de en 19^de eeuw. Lange tijd werd de neogotische stijl als onbelangrijk beschouwd totdat in 1974 een aantal neogotische gebouwen op lijsten van beschermde monumenten kwamen te staan.

Bespreking van het interieur(zie bijgevoegd plan voor situering)

1) Links achteraan bevindt zich de doopkapel. De doopvont in arduin is zeshoekig en werd in 1905 vervaardig in het atelier van de Gentenaar Remi Rooms. Op de zijwanden staan de afbeeldingen van de vier evangelisten. Ze heeft een massief koperen deksel dat in 1906 werd gemaakt door Alfons Geeraert, eveneens afkomstig uit Gent. De glasramen dateren uit 1904. Verder is er een merkwaardig detail: rechts in de hoek, naast de houten voorwand, bevindt zich een metalen ring waarop een aangepaste kom werd geplaatst met daaronder een brandende kaars. Op deze wijze werd het doopwater opgewarmd.

2) Linker kruisbeuk. Tegen de wand bevinden zich de beelden van Onze-Lieve-Vrouw van Lourdes en het Heilig hart. Het altaar werd in 1906 uit eik gebeiteld en stelt in drie taferelen voor hoe de H. Antonius van Padua zijn regel en kleding verdedigt voor paus Gregorius. De preekstoel , die voorheen was opgesteld tegen de verste middenzuil van het schip ( de ophanging van het baldakijn is nog zichtbaar ) dateert van 1907 en is ook afkomstig uit het atelier van Remi Rooms. De vier evangelisten en Jezus zijn er op afgebeeld met de woorden “ ik ben het begin en het einde “. De draaitrap omvat 6 treden, maar de ondersteunende trede met sokkel is verdwenen.

3) De weekkapel werd in november 1967 ingericht door het atelier Bressers. Hierbij werd de Onze-Lieve-Vrouwkapel afgescheiden van het Koor. Het altaar is gewijd aan Onze-Lieve-Vrouw en is eveneens het werk van Remi Rooms. Het stelt de boodschap van de engel Gabriël aan Maria en haar kroning voor. Let ook op de mooie gekleurde glasramen, met ruiten en vierkanten, vervaardigd door het atelier van J.Casier.

4) De vieringtoren bevindt zich in het midden van de kerk, tussen schip en koor. Hierin bevinden zich drie klokken, namelijk. de Heilige Jozefklok ( 540 kg ), de Heilig Hartklok ( 1120 kg ) en de Onze-Lieve-Vrouwklok ( 940kg ). Het huidige altaar is gemaakt uit het deel van de communiebank dat zich voor de Onze-Lieve-Vrouwkapel bevond. Van links naar rechts zijn afgebeeld: het Lam Gods, de Troonboden, JHS en de Menora of Joodse kandelaar.

5) Voor het koor hangt het grote triomfkruis dat in 1903 door het broederschap van de Hallebevaarders werd geschonken. Aan het koor staan verschillende werken van Remi Rooms. De communiebank uit 1905, met een lengte van 16 meter en vervaardigd uit eikenhout, heeft nu nog drie delen. Op de koorbank bevinden zich verschillende afbeeldingen ( van links naar rechts ) : Mozes en het Hemelse Manna, de Wonderbaarlijke vermenigvuldiging van het brood, de Heilige Johannes en Jezus aan het laatste avondmaal, de aanbidding van het Lam Gods, de Emaüsgangers, het Paaslam, de Kelk met Hostie, het Kruis en de Heilige Geest en de Ark van het Verbond.

6) Hier bevindt zich het “koor”. Let op het koorgestoelte met neogotische motieven uit 1905 eveneens uit vervaardigd door Remi Rooms. Het hoogaltaar uit 1904 gemaakt uit wit gepolijste steen door Rooms en beschilderd door Janssens uit Gent. Het onderste gedeelte van het altaar toont drie afbeeldingen in kunstmozaïek die de offers van Abel, Melchisedech en Abraham voorstellen. Het tabernakel is in massief koper en de deuren zijn gemaakt door Alfons Geeraert die ook het deksel van de doopvont vervaardigde. Op de ene deur is een kelk met een hostie geprent en op de andere een pelikaan. Daarboven staat een sculptuur van Jezus, stervend aan het kruis, omringd door Zijn Moeder en de Heilige Johannes afgebeeld. Aan de linkerzijde hiervan staat de aanbidding en de offerande door de drie koningen en aan de rechterzijde staat een afbeelding van het laatste avondmaal. In de lijsten worden de vier evangelisten voorgesteld . Het vergulde kruis uit 1903 is een schenking van het broederschap van Onze-Lieve-Vrouw-van-Bijstand.

7) De rechter zijkapel is gewijd aan de Heilige Jozef. Het altaar toont een front met lelies en de letters SJ in een medaillon. De sculptuur toont drie taferelen uit het leven van de Heilige Jozef, namelijk van Jozef, het huwelijk van Jozef met Maria, en de vlucht naar Egypte. In de zijwand bevindt zich een nis met een beeld van Onze-Lieve-Vrouw met de oorspronkelijke neogotische versieringen van de kerk.

8) Het altaar ( 1907 ) in de rechter kruisbeuk is gewijd aan de Heilige Andreas van Avellini. Het bestaat uit een tafelsteen met drie zuilen en het front is versierd met dertien medaillons met bladeren – en bloemenmotieven. Het toont taferelen uit het leven van deze heilige : zijn priesterwijding en zijn laatste communie terwijl hij de mis opdraagt op zijn sterfdag.

9) In het schip van de kerk staan de Kruisweg en de zeven Weeën van Maria afgebeeld. Ze werden op koperen platen geschilderd door Leo Steel uit Sleidinge. Verder staan er nog verschillende heiligenbeelden.

10) Het orgel werd in 1910 geplaatst. Het werd gebouwd door de gebroeders Vereecken uit Gijzegem bij Aalst. Het telt twee klavieren, een vrij pedaal, zesentwintig volledige spelen en verschillende combinaties. De neogotische orgelkast is uitgevoerd in eikenhout, met houten verzilverde sierpijpen voor de fronten. Twee bazuinblazende engelen sieren het geheel. Het sculptuurwerk is van de hand van de Aalstenaar Robert Van Caelenbergh. De volledige restauratie van dit orgel werd beëindigd in de loop van het jaar 2002. Vandaag de dag wordt dit orgel nog steeds bespeeld.

Tot slot volgen nu enkele foto’s van zowel de binnenkant als de buitenkant van de kerk met daaronder de naam van het gefotografeerde voorwerp

Foto’s buitenkant kerk.

Foto’s interieur

De doopkapel (1)

Algemeen overzicht van het interieur van de kerk

Het koor met hoogaltaar (6)

Het altaar

1) Doopkapel

2) Linker kruisbeuk

3) Weekkapel

4) Vieringtoren

5) Plaats triomfkruis

6) Koor

7) Rechter zijkapel

8) Altaar in de rechter kruisbeuk

9) Schip

10)Plaats van het orgel

Bronvermelding

- Het gros van de informatie is afkomstig uit een brochure ter ere van het 75 jarige bestaan van de parochie Mijlbeek. Graag wou ik Johan Balcaen nog bedanken voor het verstrekken van nuttige in formatie omtrent de O.L.V. kerk te Mijlbeek.

- Winkler Prins Encarta 2001 encyclopedie

- Bibliotheek : informatie omtrent de parochie Mijlbeek.

- Raadpleging dienst toerisme van Aalst.

- Foto’s zijn zelf genomen

- Grondplan kerk : uit folder ter ere van het 75-jarige bestaan van de parochie Mijlbeek