ultima thule verschenen te verschijnen (misschien) te verschijnen home
    Ultima Thule - Uitgeverij
     
   
- -
     
 

thule

 
     

Thule – ook wel gespeld als Thula, Thila, Thyïlea – is, in de literatuur en kaarten, een regio in het verre noorden. In de oudheid werd het vaak beschouwd als een eiland in het noorden. Zowel in de Georgica van Vergilius als in de Medea van Seneca werd er al gesproken over Ultima Thule. Het zou een fabelachtig land in het hoge noorden zijn, ergens aan het einde van de wereld. Omstreeks 325 vot. bereikte Pytheas van Massilia (nu Marseille) dit antieke Thule. Maar Polybius citeert in zijn Histories - Boek XXXIV (ca. 140 v.C.), Pytheas als:

die heeft veel mensen misleid door te zeggen dat hij het geheel van Groot- Brittannië doorkruist te voet, waardoor het eiland een omtrek van veertigduizend stades, en vertelt ons ook over Thule, die regio's waar er was geen behoorlijke land noch zee, noch de lucht, maar een soort mengsel van alle drie de consistentie van een kwal, waarin men kan niet lopen of varen, houden alles bij elkaar, om zo te zeggen.

Bijna een halve eeuw later, in 77v.C., publiceerde Plinius de Oudere zijn Natural History dat:

Thule is een zes-dagen varen ten noorden van Groot-Brittannië.

Dan, bij de bespreking van de eilanden rond Groot-Brittannië schrijft hij:

De verste van allemaal, die bekend zijn en sprake van, is Thule, waarin er geen nachten in alles, zoals we hebben verklaard, over het midden van de zomer, namelijk wanneer de zon passeert het teken Kreeft, en omgekeerd geen dag midden in de winter. En elk van deze keren dat ze veronderstellen, doen voorbije zes maanden, de hele dag, of de hele nacht.

Tenslotte plaatst hij Thule langs de meest noordelijke breedtegraad

van de Rhiphean heuvels in Thule: waar het dag en nacht is voortdurend om beurten (zes maanden).

Moderne interpretaties zien het als Noorwegen. Andere interpretaties zijn de Orkney-eilanden, de Shetland-eilanden en Scandinavië. In de middeleeuwen werd daarmee bedoeld een verre plaats gelegen buiten de 'grenzen van de bekende wereld'. In de late middeleeuwen en renaissance werd Thule vaak geïdentificeerd als IJsland of Groenland.
Nu is Thule een plaats in het noorden van Groenland, waar er een bekende Amerikaanse militaire basis is. In 1958 begonnen de VS er toen met de bouw van hun Ballistic Missile Early Warning System (BMEWS).

Virgil bedacht de term Ultima Thule (Georgica, 1.30) wat betekent 'verste land' als een symbolische verwijzing naar een land ver weg of om een onbereikbaar doel aan te duiden.

In 1975 verscheen een dichtbundel Ultima Thule, (Renaat De Vos) bij uitg. Colibrant. We citeren uit

Nieuwe dagen
Wie gestorven aan rusteloos begeren
op aarde nimmermeer wil wederkeren
kan weldra volslagen duisternis
en evenmin het zware kruis nog deren.

Massabielle
Een rode bloem glanst
in het morgenlicht.
Bloesems waaien over

haar aangezicht.
Beneden aan een rots
omringd door bomen
is het of iemand
daar was toegekomen
uit een vergeten land
die haar verscheen
alleen en zeide:
"keer terug daarheen."

Vladimir Nabokov (1899-1977), schrijver, dichter en geleerde. 'Ultima Thule' behoort tot de verhalenbundel A Russian Beauty and Other Stories (1973). Ultima Thule, vertaald door Anneke Brassinga & Peter Verstegen, uitg. Polak & Van Gennep, 1979. We citeren de eerste paragraaf uit dit verhaal:

Herinner je je de dag dat jij en ik samen lunchten (voedsel tot ons namen), een paar jaar voor je dood? Aangenomen natuurlijk dat het geheugen zonder zijn hoofdtooi kan voortbestaan. Laten we ons indenken - louter als een 'apropositie' - een volstrekt nieuw soort handleiding met epistolografische voorbeelden. Aan een dame die haar rechterhand heeft moeten missen: ik kus uw ellips. Aan een overledene: met de meeste spookachting. Maar genoeg van deze schaapachtige vignetten. Als jij het niet meer weet, dan weet ik het voor jou: jouw herinnering kan, grammiticaal gesproken tenminste, doorgaan voor mijn herinnering aan jou, en terwille van een decoratieve frase ben ik graag bereid te erkennen dat als de wereld en ik nog voortleven na jouw dood, dat alleen zo is omdat jij je wereld en mij herinnert. Ik richt me nu tot jou ter gelegenheid van het volgende. Ik richt me nu tot jou, gewoon om met je te babbelen over Falter. Welk een fatum! Welk een mysterie! Welk een handschrift!

 
     
  -